"ГОРМОНДАР", "ГУМОРАЛЬДЫҚ РЕТТЕЛУ" ҰҒЫМДАРЫ

#1 слайд
САБАҚТЫҢ ТАҚЫРЫБЫ : ОҚУ МАҚСАТЫ: САБАҚ МАҚСАТЫ : "ГОРМОНДАР", "ГУМОРАЛЬДЫҚ РЕТТЕЛУ" ҰҒЫМДАРЫ. 8.1.7.4 эндокринді, экзокринді және аралас бездердің орналасқан жерлерін анықтау -эндокриндік, экзокриндік және аралас бездердің орналасқан жерлерін анықтау; -эндокриндік, экзокриндік және аралас бездерді ажырату ТУРМАГАМБЕТОВА МЕЙРАМГУЛ ИЗТАЕВНА Әл-Фараби атындағы №21 мамандандырылған гимназия

1 слайд

#2 слайд
Түркиялық Сұлтан Кесен - әлемдегі ең ұзын адам. Оның бойы 251 см. Непалдық Чандра Бахадур Данги әлемдегі ең қысқа адам. Оның бойы 54,6 см. Неліктен бұл екі адамның бойы әртүрлі?

2 слайд

#3 слайд
Бездер дегеніміз – безді эпителей жасушаларынан тұратын, әртүрлі молекулаларды синтездейтін және сыртқа шығаратын мүшелер.

3 слайд

#4 слайд
Безді эпителий жасушаларынан түзілген секреттердің қайда бөлінуіне байланысты бездерді үш топқа бөледі. •Бөліп шығарушы өзегі болады; •Секреттері мүшелерге немесе дененің сыртына бөлінеді; •Аузымыздағы, асқазандағы және ішектегі бездер ферменттер шығарады; •Көз жас безі көз жасын бөледі; •Тер бездері тер шығарады ЭКЗОКРИНДІ БЕЗДЕР •Сөл бөліп шығаратын өзегі болмайды; •Сөлі тікелей қанға бөлінеді; •Сөлін гормондар деп атайды. Ол өте аз мөлшерде бөлінеді. ЭНДОКРИНДІ БЕЗДЕР •Бір мезгілде қанға гормондар, өзектерге сөл бөледі. •Ұйқы безі қанға инсулин, глюкагон гормондарын бөледі. Бұл оның ішкі секрециялық қызметі. Ал сыртқа секрециялық қызметі: панкреатин сөлі өзекшесі арқылы тікелей ұлтабарға құйылады. АРАЛАС БЕЗДЕР

4 слайд

#5 слайд
Эндокриндік жүйе бездері мен гормондары Гипофиз Өсу гормоны Қалқанша безі Тироксин гормоны Айырша без Тимозин гормоны Эпифиз мелатонин гормоны Бүйрек үсті безі Адреналин гормоны Аталық бездер Тестостерон гормоны Ұйқы безі Инсулин гормоны Аналық бездер Эстроген гормоны 5

5 слайд

#6 слайд
БЕЗ ГОРМОН ҚЫЗМЕТІ ГИПОФИЗ БЕЗІ Өсу гормоны Өсуді және сүйектің қалыптасуын ынталандырады ҚАЛҚАНША БЕЗІ Тироксин Зат алмасуды және жүректің соғысын жылдамдатады БҮЙРЕКҮСТІ БЕЗДЕРІ Адреналин Қан қысымын, глюкоза деңгейін жоғарылатады ҰЙҚЫ БЕЗІ Инсулин Глюкагон Қандағы глюкоза концентрациясын бақылайды АТАЛЫҚ БЕЗДЕР Тестостерон Екінші реттік жыныстық белгілердің қалыптасуын қамтамасыз етеді АНАЛЫҚ БЕЗДЕР Эстроген Екінші реттік жыныстық белгілердің қалыптасуын қамтамасыз етеді АЙЫРША БЕЗІ Тимозин Иммундық жүйенің орталық мүшесі болып саналады ЭПИФИЗ Мелатонин Қан қысымын, маусымдық ырғақтарының реттелуін қамтамасыз етеді. Жыныстық жетілуді тежейді

6 слайд

#7 слайд
Гормондар – ішкі секреция бездерінен бөлінетін және ұлпалар мен мүшелерге әсер ететін биологиялық белсенді заттар. •. Гормондар организмнің сұйық ішкі ортасына (қан, лимфа, ұлпа сұйықтығы) бөлінетіндіктен олар арқылы ағзаның реттелуін гуморалдық реттелу деп атайды Гормондардың барлығы органикалық заттар: біреуі нәруыздан, екіншісі аминқышқылдарынан, үшіншісі майтектес стероидты заттардан құралған 1. Гормондар денедегі зат алмасу қарқындылығын өзгертеді; 2. Ағзаның тіршілік ету ортасына бейімделушілігін арттырады; 3. Өсу мен көбеюді реттейді; 4. Ағзадағы физиологиялық процестерді үдетеді (күшейтеді) немесе бәсеңдетеді.

7 слайд

#8 слайд
Бездердің орналасқан орнын анықтаңыз 1 2 3 4 5 6 7 8

8 слайд

#9 слайд
№1 ТАПСЫРМА: Суреттерді сәйкес келетін тұсына орналастырыңыз Эндокриндік Экзокриндік Аралас бездер           ЖЫНЫС БЕЗДЕРІ ҚАЛҚАНША БЕЗІ АЙЫРША БЕЗІ ҚАЛҚАНША МАҢЫ БЕЗДЕРІ 1 2 3 4 56 7 8 9 10 СҮТ БЕЗДЕРІ СІЛЕКЕЙ БЕЗДЕРІ 11 12

9 слайд

#10 слайд
Экзокриндік (сыртқы секреция бездері) Эндокриндік (ішкі секреция бездері) Сөл бөлетін өзекшелері жоқ Сөлі денеге, дене қуысына, мүшеге бөлінеді Гормондары үздіксіз бөлінеді Бездердің салыстырмалы сипаттамаларын аны қтаңыз Аралас бездер

10 слайд

#11 слайд
ҚОРЫТЫНДЫ СҰРАҚТАР: 1. Неліктен ішкі секреция бездері деп аталады? 2. Ішкі секреция бездеріне қандай бездер жатады? 3. Аталық бездер сперматозоидтар мен тестостерон шығарады. Бұл бездің қандай түрі? Жауабыңызды түсіндіріңіз. 4. «Гормон», «бездер», «секрет» сөздеріне анықтама беріңіз 5. Гуморальды реттелу қалай жүзеге асырылады?

11 слайд

#12 слайд
Өзіңіздің тақырып мазмұныны түсінген деңгейіңізді стикермен нысанада белгілеңіз!

12 слайд

#13 слайд

13 слайд