Ғылыми жұмыс "Домбыра менің жүрегімде"презентациясы
Ғылыми жұмыс "Домбыра менің жүрегімде"презентациясы

#1 слайд
Домбыра
менің
жүрегімд
е
Абдраим Қайыржан
1 слайд
Домбыра менің жүрегімд е Абдраим Қайыржан
#2 слайд
Домбыра –
қазақтың халық
аспабы.
Ол – қазақ
халқының
өмірінде
маңызды орын
алатын, өзіндік
музыкалық
сипаты бар
аспап.
2 слайд
Домбыра – қазақтың халық аспабы. Ол – қазақ халқының өмірінде маңызды орын алатын, өзіндік музыкалық сипаты бар аспап.
#3 слайд
«Домбыра көшпелі елдің
көне көз шежіресі, көпті
көрген қарияның көкірек
күйі»,- деп сипаттады
академик А. Жұбанов.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer
adipiscing elit. Maecenas porttitor congue
massa. Fusce posuere, magna sed pulvinar
ultricies, purus lectus malesuada libero, sit amet
commodo magna eros quis urna.
3 Ол халқымыздың мұңымен
қайғысын, қуанышымен күйінішін,
тұрмыс - тіршілігін, арман - тілегін,
батырлардың ерлігін, салт - дәстүрін,
қазақтың кең сахара даласын сұлу
табиғатын, тарихи аңыз күйлер
арқылы суреттеген, атадан балаға,
ұрпақтан - ұрпаққа осы заманымызға
дейін мұра болып қалған, қазақтың
киелі аспабы, қасиетті қара домбыра,
десек қателеспейміз.
3 слайд
«Домбыра көшпелі елдің көне көз шежіресі, көпті көрген қарияның көкірек күйі»,- деп сипаттады академик А. Жұбанов. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Maecenas porttitor congue massa. Fusce posuere, magna sed pulvinar ultricies, purus lectus malesuada libero, sit amet commodo magna eros quis urna. 3 Ол халқымыздың мұңымен қайғысын, қуанышымен күйінішін, тұрмыс - тіршілігін, арман - тілегін, батырлардың ерлігін, салт - дәстүрін, қазақтың кең сахара даласын сұлу табиғатын, тарихи аңыз күйлер арқылы суреттеген, атадан балаға, ұрпақтан - ұрпаққа осы заманымызға дейін мұра болып қалған, қазақтың киелі аспабы, қасиетті қара домбыра, десек қателеспейміз.
#4 слайд
Домбыр
а
құдіреті LOREM IPSUM
DOLOR SIT
AMET4
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer
adipiscing elit Lorem ipsum dolor sit amet,
consectetuer adipiscing elit Бір аңызда Шынғысқанға ұлы
Жошидың мерт болғандығы
туралы хабар жеткізу керек
болған.
Бірақ бұл қара хабарды
жеткізген адам қаза
болатынын білген соң,Кеті-Бұға
атты домбырашы оны «Ақсақ-
Құлан» күйімен жеткізген
болатын.Хан осы күй арқылы
бәрін түсінеді,сөйтіп өз сертін
бұзбас үшін домбыраның
көмейіне корғасын құйғызады.
4 слайд
Домбыр а құдіреті LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET4 Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit Бір аңызда Шынғысқанға ұлы Жошидың мерт болғандығы туралы хабар жеткізу керек болған. Бірақ бұл қара хабарды жеткізген адам қаза болатынын білген соң,Кеті-Бұға атты домбырашы оны «Ақсақ- Құлан» күйімен жеткізген болатын.Хан осы күй арқылы бәрін түсінеді,сөйтіп өз сертін бұзбас үшін домбыраның көмейіне корғасын құйғызады.
#5 слайд
« FEST АЛТЫН
К Ү З»
республикалық
жас
өнерпаздардың
«Аспапта ойнау»
жанры бойынша
1-орын иегері
11.11.2022 ж
Ұстазым: Айман апай
5 слайд
« FEST АЛТЫН К Ү З» республикалық жас өнерпаздардың «Аспапта ойнау» жанры бойынша 1-орын иегері 11.11.2022 ж Ұстазым: Айман апай
#6 слайд
Домбыраның түрлері
Қазіргі кезде домбыраның 20-дан
астам түрлері бар. Солардың
ішінде ән мен күй домбырасы ,
торсық, тұмар, кең шанақты,
балдырған, балашық, шіңкілдек,
аша, үш
3-сурет. Алғашқы домбыраның
түрі ішекті, қуыс мойын, шертер,
қоңыр дауысты (альт) , жіңішке
дауысы
(прима), ащы дауысты ( секунда) ,
бас домбыра деген түрлері халық
арасында көп қолданылатыны
белгілі.
6
6 слайд
Домбыраның түрлері Қазіргі кезде домбыраның 20-дан астам түрлері бар. Солардың ішінде ән мен күй домбырасы , торсық, тұмар, кең шанақты, балдырған, балашық, шіңкілдек, аша, үш 3-сурет. Алғашқы домбыраның түрі ішекті, қуыс мойын, шертер, қоңыр дауысты (альт) , жіңішке дауысы (прима), ащы дауысты ( секунда) , бас домбыра деген түрлері халық арасында көп қолданылатыны белгілі. 6
#7 слайд
•
Бас . Бөлшектері: бас, құлақ, шайтантиек (бас тиек).
Мойын . Бөлшектері: мойын, мойынғақ, перне, сағақ.
Шанақ . Бөлшектері: ернеулік (сулық, көмкерме), қақпақ,
қауышақ (тілше, шанақша), серіппе (кергіш, белағаш), тиек,
тұғыл (өкшелік), тұғыр (желкелік), түйме (түйір), түйметиек
(өкшетиек, кіші тиек).
- Бас . Бөлшектері: бас, құлақ, шайтантиек (бас тиек).
- Мойын . Бөлшектері: мойын, мойынғақ, перне, сағақ.
- Шанақ . Бөлшектері: ернеулік (сулық, көмкерме), қақпақ,
қауышақ (тілше, шанақша), серіппе (кергіш, белағаш),
тиек, тұғыл (өкшелік), тұғыр (желкелік), түйме (түйір),
түйметиек (өкшетиек, кіші тиек).
- Ішек . Бөлшектері: астыңғы ішек, үстіңгі ішек.
ішек, үстіңгі
ішек.Домбыраның
құрылысы
7 слайд
• Бас . Бөлшектері: бас, құлақ, шайтантиек (бас тиек). Мойын . Бөлшектері: мойын, мойынғақ, перне, сағақ. Шанақ . Бөлшектері: ернеулік (сулық, көмкерме), қақпақ, қауышақ (тілше, шанақша), серіппе (кергіш, белағаш), тиек, тұғыл (өкшелік), тұғыр (желкелік), түйме (түйір), түйметиек (өкшетиек, кіші тиек). - Бас . Бөлшектері: бас, құлақ, шайтантиек (бас тиек). - Мойын . Бөлшектері: мойын, мойынғақ, перне, сағақ. - Шанақ . Бөлшектері: ернеулік (сулық, көмкерме), қақпақ, қауышақ (тілше, шанақша), серіппе (кергіш, белағаш), тиек, тұғыл (өкшелік), тұғыр (желкелік), түйме (түйір), түйметиек (өкшетиек, кіші тиек). - Ішек . Бөлшектері: астыңғы ішек, үстіңгі ішек. ішек, үстіңгі ішек.Домбыраның құрылысы
#8 слайд
Домбыра дыбысы
Дыбыс қаттылығы децибелмен ( дБ)
өлшенеді . Төмендегі кестеден адам
құлағының еститін дыбыстар кестес i
келтірілген:
81 Адам
құлағының
минимал
дыбыс 10-15 дб қауіпсіз
2 Сыбыр 20 дб қауіпсіз
3 Кәдімгі әңгіме 30-35 дб қауіпсіз
4 Айқай 60 дб қауіпсіз
5 Дискотекадағы
дыбыс 95 дб қауіпті
6 Клубтағы
музыка 100 дб қауіпті
7 Рок-концерт 140 дб қауіпті
8 Жұмыс i стейт i н
реактивт i
қозғаушы 140 дб қауіпті
8 слайд
Домбыра дыбысы Дыбыс қаттылығы децибелмен ( дБ) өлшенеді . Төмендегі кестеден адам құлағының еститін дыбыстар кестес i келтірілген: 81 Адам құлағының минимал дыбыс 10-15 дб қауіпсіз 2 Сыбыр 20 дб қауіпсіз 3 Кәдімгі әңгіме 30-35 дб қауіпсіз 4 Айқай 60 дб қауіпсіз 5 Дискотекадағы дыбыс 95 дб қауіпті 6 Клубтағы музыка 100 дб қауіпті 7 Рок-концерт 140 дб қауіпті 8 Жұмыс i стейт i н реактивт i қозғаушы 140 дб қауіпті
#9 слайд
LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET,
CONSECTETUER ADIPISCING
ELIT. 12
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer
adipiscing elit. Maecenas porttitor congue
massa. Fusce posuere, magna sed pulvinar
ultricies, purus lectus malesuada libero, sit amet
commodo magna eros quis urna.
9Домбыраның дыбысы құлаққа жағымды
болғандықтан оның дыбысын қауіпсіз
дыбыстар қатарына жатқыза аламыз, яғни
дыбыс қаттылығы 30-60 дБ аралығында
жатады. Бірақ , кестеде көрсетілгендей
музыканың барлық түрі қауіпсіз бола
бермейді. Өте қатты шығатын дыбыстар
адам құлағына кері әсерін тигізіп есту
қабілетін азайтады.
9 слайд
LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET, CONSECTETUER ADIPISCING ELIT. 12 Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Maecenas porttitor congue massa. Fusce posuere, magna sed pulvinar ultricies, purus lectus malesuada libero, sit amet commodo magna eros quis urna. 9Домбыраның дыбысы құлаққа жағымды болғандықтан оның дыбысын қауіпсіз дыбыстар қатарына жатқыза аламыз, яғни дыбыс қаттылығы 30-60 дБ аралығында жатады. Бірақ , кестеде көрсетілгендей музыканың барлық түрі қауіпсіз бола бермейді. Өте қатты шығатын дыбыстар адам құлағына кері әсерін тигізіп есту қабілетін азайтады.
#10 слайд
Жобамның
қорытындысы:
Ата-аналарға кеңесім :
* Қазақтың рухын көтеретін – қоңыр үнді
домбыра. Егер де әр қазақтың үйінің төрінде
домбыра болса және оны балаға жастайынан
үйретсе.
* «Домбыра тартқан бала ешқашан жамандыққа
бармайды»,
«Домбыра тартқан бала адаспайды» деп ертеде
ата - бабамыз текке айтпаған.
* Баланың ұлтқа деген сүйіспеншілігі мен
отансүйгіштігі артар еді.
Мен қазақтың домбырасына
сүйіспеншілігімді және құрметімді
Нұрғиса Тілендиев атамыздың «Ата
толғауы» күйімен жеткізгім келеді. 10
10 слайд
Жобамның қорытындысы: Ата-аналарға кеңесім : * Қазақтың рухын көтеретін – қоңыр үнді домбыра. Егер де әр қазақтың үйінің төрінде домбыра болса және оны балаға жастайынан үйретсе. * «Домбыра тартқан бала ешқашан жамандыққа бармайды», «Домбыра тартқан бала адаспайды» деп ертеде ата - бабамыз текке айтпаған. * Баланың ұлтқа деген сүйіспеншілігі мен отансүйгіштігі артар еді. Мен қазақтың домбырасына сүйіспеншілігімді және құрметімді Нұрғиса Тілендиев атамыздың «Ата толғауы» күйімен жеткізгім келеді. 10
шағым қалдыра аласыз













