#1 слайд
Ұйымдастыру кезеңі: - Амандасу; - Оқушыларды түгендеу Психологиялық ахуал қалыптастыру. «Жылы лебіз» тренингі арқылы оқушылар бір біріне тілектер білдіреді. Flippity қосымшасы арқылы топқа бөлу

1 слайд

#2 слайд
Үй тапсырмасын сұрау https://wordwall.net/ru/resource/37715049

2 слайд

#3 слайд
"Сіздің ойыңызша, біздің денеміз қалай жұқпалы ауруларға қарсы тұрады?" «Мылқау сурет» әдісі арқылы интербелсенді тақтаға суретті шығарып, «миға шабуыл» әдісіне негізделе отырып сұрақтар қойылады 1. Суретте берілген екі үй сізге қандай ой салады? 2. Осы уйлерге қарап қандай терминді айтуға болады? 3. Иммунитет дегеніміз не? 4. Иммунитет қандай жағдайда әлсірейді? 5. Ағзаның қорғаныш қызметі қандай? Оқушылар сұрақтарға жауап бере отыра, жаңа сабақтың тақырыбын айқындайды. Презентация арқылы жаңа сабақтың тақырыбы мен мақсаты айтыла отырып, ақпарат беріледі

3 слайд

#4 слайд
Иммунитет: Ағзаның қорғаныс жүйесі Иммунитет - бұл ағзаның сыртқы патогендерден қорғануға арналған күрделі биологиялық жүйесі. Ол ағзаны вирустар, бактериялар, саңырауқұлақтар және басқа да зиянды микроорганизмдерден қорғайды. Иммундық жүйе екі негізгі компоненттен тұрады: гуморальдық және жасушалық иммунитет. Бұл жүйелер бір-бірімен тығыз байланысты және ағзаның тиімді қорғанысын қамтамасыз етеді. Иммунология саласы медицина ғылымының маңызды бөлігі болып табылады, өйткені ол көптеген аурулардың пайда болуы мен емделуін түсінуге көмектеседі. Бұл курста біз иммунитеттің негізгі механизмдерін, оның компоненттерін және олардың өзара әрекеттесуін зерттейміз.

4 слайд

#5 слайд
Гуморальдық иммунитет Гуморальдық иммунитет - бұл иммундық жүйенің бір бөлігі, ол антиденелер арқылы патогендерге қарсы күреседі. Бұл жүйе B-лимфоциттермен және плазмалық жасушалармен жүзеге асырылады. Олар қан мен лимфа сияқты дене сұйықтықтарында әрекет етеді. Гуморальдық иммунитеттің негізгі функциясы - патогендерді бейтараптандыру және жою. Бұл процесс келесідей жүреді: 1 Антигенді тану B-лимфоциттер патогеннің бетіндегі арнайы антигендерді таниды. 2 B-лимфоциттердің белсендірілуі Антигенмен байланысқан B-лимфоциттер белсендіріліп, көбейе бастайды. 3 Антидене өндірісі Белсендірілген B-лимфоциттер плазмалық жасушаларға айналып, антиденелер өндіреді. 4 Патогендерді жою Антиденелер патогендерге байланысып, оларды бейтараптандырады немесе басқа иммундық жасушалардың жоюына көмектеседі.

5 слайд

#6 слайд
Жасушалық иммунитет Жасушалық иммунитет - иммундық жүйенің екінші негізгі компоненті. Ол патогендермен тікелей күресетін арнайы иммундық жасушалардың әрекетіне негізделген. Жасушалық иммунитеттің негізгі қатысушылары - T-лимфоциттер және табиғи киллер жасушалары. Жасушалық иммунитеттің негізгі функциялары: 1Инфекцияланған жасушаларды жою Цитотоксикалық T- лимфоциттер вирус жұқтырған немесе қатерлі ісік жасушаларын анықтап, оларды жояды. 2Иммундық жауапты реттеу T-хелперлер басқа иммундық жасушаларды белсендіріп, олардың жұмысын үйлестіреді. 3Иммундық жадыны қалыптастыру Жады T-жасушалары болашақта осы патогенге қарсы жылдам жауап беруге мүмкіндік береді.

6 слайд

#7 слайд
Лейкоциттердің түрлері Лейкоциттер немесе ақ қан жасушалары - иммундық жүйенің негізгі компоненттері. Олар қанда және лимфа жүйесінде айналып жүреді, патогендерді анықтап, оларға қарсы күреседі. Лейкоциттердің бірнеше түрі бар, олардың әрқайсысының өзіндік функциясы бар. Лейкоцит түрі Негізгі функциясы Нейтрофилдер Бактерияларды фагоцитоз арқылы жою Эозинофилдер Паразиттерге қарсы күресу және аллергиялық реакцияларға қатысу Базофилдер Аллергиялық және қабыну реакцияларында гистамин бөлу Моноциттер Макрофагтарға айналу және үлкен патогендерді жою Лимфоциттер Арнайы иммундық жауапты қамтамасыз ету (T- және B- лимфоциттер)

7 слайд

#8 слайд
Нейтрофилдер: Алғашқы қорғаныс желісі Нейтрофилдер - ең көп таралған лейкоциттер түрі, олар қандағы барлық ақ қан жасушаларының шамамен 60-70% құрайды. Олар туа біткен иммунитеттің маңызды бөлігі болып табылады және инфекцияға қарсы алғашқы қорғаныс желісін құрайды. Нейтрофилдердің негізгі функциялары: Хемотаксис Нейтрофилдер химиялық сигналдарды анықтап, инфекция ошағына қарай қозғалады. Фагоцитоз Олар бактерияларды және басқа микроорганизмдерді жұтып, ішкі ферменттер арқылы жояды. НЕТоз Нейтрофилдер патогендерді ұстап алу үшін нейтрофильді экстрацеллюлярлы торларды (NET) шығарады.

8 слайд

#9 слайд
Лимфоциттер: Арнайы иммунитеттің негізі T-лимфоциттер T-лимфоциттер тимуста жетіледі және жасушалық иммунитетті қамтамасыз етеді. Олардың бірнеше түрі бар: •Цитотоксикалық T-жасушалар •T-хелперлер •Реттеуші T-жасушалар •Жады T-жасушалары B-лимфоциттер B-лимфоциттер сүйек кемігінде жетіледі және гуморальдық иммунитетті қамтамасыз етеді. Олардың негізгі функциялары: •Антиденелер өндіру •Антигендерді тану және өңдеу •Иммундық жадыны қалыптастыру

9 слайд

#10 слайд
T-лимфоциттердің әрекет етуі T-лимфоциттер жасушалық иммунитеттің негізгі компоненті болып табылады. Олар патогендермен зақымдалған жасушаларды тікелей жоюға және иммундық жауапты реттеуге қатысады. T-лимфоциттердің әрекет ету механизмі күрделі және бірнеше кезеңнен тұрады: Антигенді тану T-жасушалар өздерінің рецепторлары арқылы антиген- презентациялаушы жасушалардың бетіндегі MHC молекулаларымен байланысқан антигендерді таниды. Белсендіру Антигенді танығаннан кейін, T- жасушалар белсендіріліп, көбейе бастайды. Бұл процесс цитокиндердің әсерімен жүреді. Дифференциация Белсендірілген T-жасушалар әртүрлі функционалды түрлерге дифференциацияланады: цитотоксикалық T-жасушалар, T- хелперлер немесе реттеуші T- жасушалар. Эффекторлық функция Дифференциацияланған T- жасушалар өздерінің арнайы функцияларын орындайды: инфекцияланған жасушаларды жою, басқа иммундық жасушаларды белсендіру немесе иммундық жауапты реттеу.

10 слайд

#11 слайд
B-лимфоциттердің әрекет етуі B-лимфоциттер гуморальдық иммунитеттің негізгі жасушалары болып табылады. Олардың негізгі функциясы - антиденелер өндіру. B-лимфоциттердің әрекет ету процесі келесі кезеңдерден тұрады: 1 Антигенді тану B-жасуша өзінің беткі рецепторлары арқылы антигенді таниды. 2 Белсендіру Антигенмен байланысқан B-жасуша T-хелпер жасушаларының көмегімен белсендіріледі. 3 Пролиферация Белсендірілген B-жасуша тез көбейіп, клондар түзеді. 4 Дифференциация B-жасушалар плазмалық жасушаларға және жады B-жасушаларына дифференциацияланады. 5 Антидене өндірісі Плазмалық жасушалар көп мөлшерде антиденелер өндіреді және оларды қанға шығарады.

11 слайд

#12 слайд
Иммундық жады Иммундық жады - бұл иммундық жүйенің бұрын кездескен патогендерге қарсы жылдам және тиімді жауап беру қабілеті. Бұл механизм екінші рет инфекцияға шалдыққанда ағзаны тезірек және күштірек қорғауға мүмкіндік береді. Иммундық жадының негізгі компоненттері - жады B-жасушалары және жады T-жасушалары. Жады B-жасушалары Бұл жасушалар бұрын кездескен антигенге арнайы антиденелерді тез өндіруге қабілетті. Олар ұзақ өмір сүреді және қайта инфекция кезінде тез белсендіріледі. Жады T-жасушалары Бұл жасушалар бұрын кездескен патогендерді тез тануға және оларға қарсы тиімді жасушалық иммундық жауапты қамтамасыз етуге қабілетті. Жылдам жауап Иммундық жады екінші рет инфекцияға шалдыққанда симптомдардың пайда болуын болдырмауға немесе жеңілдетуге мүмкіндік береді. Вакцинация Вакциналар иммундық жадыны қалыптастыру арқылы ағзаны көптеген ауруларға қарсы қорғауға көмектеседі.

12 слайд

#13 слайд
Иммунитеттің маңызы және оны нығайту жолдары Күшті иммунитет - денсаулықтың негізі. Ол ағзаны көптеген аурулардан қорғайды және жалпы өмір сапасын жақсартады. Иммунитетті нығайту үшін келесі әдістерді қолдануға болады: Дұрыс тамақтану Теңдестірілген тамақтану, көкөністер мен жемістерді көп мөлшерде қолдану иммунитетті нығайтуға көмектеседі. Физикалық белсенділік Жүйелі түрде спортпен шұғылдану иммундық жүйенің жұмысын жақсартады және стресске төзімділікті арттырады. Жеткілікті ұйқы Толыққанды ұйқы иммундық жүйенің қалпына келуіне және нығаюына ықпал етеді. Стрессті басқару Медитация, йога сияқты стрессті азайту техникалары иммунитетті жақсартуға көмектеседі. Иммунитетті нығайту - бұл күнделікті күтімді қажет ететін ұзақ мерзімді процесс. Дұрыс өмір салтын ұстану және профилактикалық шараларды сақтау арқылы сіз өзіңіздің иммундық жүйеңізді күшейтіп, денсаулығыңызды жақсарта аласыз.

13 слайд

#14 слайд
Топтық жұмыс) Тапсырма 1 –Джиксо әдісі әр топ өздеріне берілген тақырып бойынша постер жасап қорғайды I.Иммунитет II.Лейкоциттердің әртүрлі типтері III.ЖИТС – бұл жұқтырып алған иммундық тапшылық синдромы. Дескриптор: - Иммунитет ұғымын сипаттайды (2 б); - IЛейкоциттердің әртүрлі типтерін сипаттайды (2 б); - ЖИТС – бұл жұқтырып алған иммундық тапшылық синдромын сипаттайды (1 б). Бағалау: «Бағалау парағы

14 слайд

#15 слайд
(Жұптық жұмыс) Тапсырма 2 - «Сәйкестік тесті». A.Моноциттер 1.Белсенді микрофагтар – жасушааралық кеңістікте,теріде және т.б. мүшелерде кездеседі 2.Антиденелер жасау, гуморальдық және жасушалық иммунитет 3.Бөтен нәруыздарды және тіршілігін жойған ұлпа нәруыздарын залалсыздандырады 4.буын, плевра сұйықтығында және т.б. зиянды бөлшектерді жояды В. Эозонофилдер Дескриптор: - Моноциттер қызметтерін анықтайды (1 б); - Эозонофилдердің қызметін анықтайды (1 б).

15 слайд

#16 слайд
(Жеке жұмыс) Тапсырма 3 – ФС Ассоциация Тасбақа Ниндзя мультфильміндегі Донателло мен Рафаэль персонаждарын Т және В- лимфоциттермен қалай байланыстыруға болады? Раф пен Д дің бейнелерін дененің иммундық жүйесіндегі лимфоциттермен қалай сәйкестендіруге болатынын қарастырыңыздар: Дескриптор: Тапсырма: Донателло мен Рафаэльді Т және В- лимфоциттермен байланыстырыңыз Дескрипторлар: Донателло мен В-лимфоциттер арасындағы қарым-қатынасты дұрыс түсіндіреді (жауды зерттеу, антиденелер жасау).2б Рафаэль мен Т-лимфоциттер арасындағы қарым-қатынасты дұрыс түсіндіреді (жауларды жою, күш көрсету).2б Дұрыс салыстырмалар мен байланыстар жасау арқылы лимфоциттердің рөлін және әр кейіпкердің иммундық жүйедегі орны туралы түсінік береді.2б

16 слайд

#17 слайд
Рефлексия «3/2/1 әдісі»: 1. Мен білетін үш нәрсе ... 2. Мені таңқалдырған екі нәрсе ... 3. Болашақта тереңірек қарастыратын бір нәрсе....

17 слайд