Жабықтұқымды өсімдіктер
Жабықтұқымды өсімдіктер

#1 слайд
Ашық сабақ
ТАҚЫРЫБЫ: Жабықтұқымды өсімдіктер
2025-2026 оқу жылы
Сыныбы: 8 “А”
1 слайд
Ашық сабақ ТАҚЫРЫБЫ: Жабықтұқымды өсімдіктер 2025-2026 оқу жылы Сыныбы: 8 “А”
#2 слайд
Сабақтың мақсаты:
а) Білімділік: Оқушыларға гүлді өсімдіктер жөнінде
мәлімет бере отырып, гүлді өсімдіктердің қазіргі кездегі
саны жағынан ең көп таралған топ екенін ұғындыру.
ә) Дамытушылық: Түрлі әдіс – тәсілдерді пайдаланып,
оқушылардың сабаққа қызығушылығын арттыру.
б) Тәрбиелік: Гүлді өсімдіктердің маңызымен таныстыра
отырып, оларды қорғауға баулу, эстетикалык,
экологиялық тәрбие беру.
Сабақтың әдісі: баяндау, сұрақ – жауап.
Сабақтың түрі: дәстүрлі.
Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта, слайд.
2 слайд
Сабақтың мақсаты: а) Білімділік: Оқушыларға гүлді өсімдіктер жөнінде мәлімет бере отырып, гүлді өсімдіктердің қазіргі кездегі саны жағынан ең көп таралған топ екенін ұғындыру. ә) Дамытушылық: Түрлі әдіс – тәсілдерді пайдаланып, оқушылардың сабаққа қызығушылығын арттыру. б) Тәрбиелік: Гүлді өсімдіктердің маңызымен таныстыра отырып, оларды қорғауға баулу, эстетикалык, экологиялық тәрбие беру. Сабақтың әдісі: баяндау, сұрақ – жауап. Сабақтың түрі: дәстүрлі. Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта, слайд.
#3 слайд
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру.
II. Үй тапсырмасын сұрау.
ІII. Жаңа сабақ.
IV. Бекіту.
•Ұйымдастыру: Оқушылармен
амандасу, олардың зейінін сабаққа
аудару.
3 слайд
Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру. II. Үй тапсырмасын сұрау. ІII. Жаңа сабақ. IV. Бекіту. •Ұйымдастыру: Оқушылармен амандасу, олардың зейінін сабаққа аудару.
#4 слайд
Үй тапсырмасын пысықтау
Сұрақ – жауап
Ашық тұқымды өсімдіктер
дегеніміз не?
Ашық тұқымды өсімдіктердің халық
шаруашылығындағы маңызы
Эфедрин не үшін пайдаланылады?
“Эфедрин” деген не?
Балқарағайдан қандай заттар алынады?
Қарағай неге “бірүйлі” өсімдік деп
аталады?
Қарағайдың аталық бүрінің құрылысы
қандай?
Қарағайдың аналық бүрі калай
құрылған?
Қарағай ашық далада және қалың
орманда қалай өседі?
“Жатаған шырша” деген атау неліктен
берілген?
“Бірүйлі” “екіүйлі” дегенді қалай
түсінуге болады?
•Қылқанжапырақтыларға қандай
өсімдіктер жатады?
“Сүрек” деген не?
Ашық тұқымды өсімдіктердің
қылқанжапырақ тәріздестерден
қандай ерекшеліктері бар?
Ашық тұқымдылар бөліміне жататын
өсімдіктер неге “қылқанжапырақтылар”
деп аталады?
Спора мен тұқымның
айырмашылығы неде?
Ашық тұқымды өсімдіктер не
арқылы көбейеді?
4 слайд
Үй тапсырмасын пысықтау Сұрақ – жауап Ашық тұқымды өсімдіктер дегеніміз не? Ашық тұқымды өсімдіктердің халық шаруашылығындағы маңызы Эфедрин не үшін пайдаланылады? “Эфедрин” деген не? Балқарағайдан қандай заттар алынады? Қарағай неге “бірүйлі” өсімдік деп аталады? Қарағайдың аталық бүрінің құрылысы қандай? Қарағайдың аналық бүрі калай құрылған? Қарағай ашық далада және қалың орманда қалай өседі? “Жатаған шырша” деген атау неліктен берілген? “Бірүйлі” “екіүйлі” дегенді қалай түсінуге болады? •Қылқанжапырақтыларға қандай өсімдіктер жатады? “Сүрек” деген не? Ашық тұқымды өсімдіктердің қылқанжапырақ тәріздестерден қандай ерекшеліктері бар? Ашық тұқымдылар бөліміне жататын өсімдіктер неге “қылқанжапырақтылар” деп аталады? Спора мен тұқымның айырмашылығы неде? Ашық тұқымды өсімдіктер не арқылы көбейеді?
#5 слайд
Жаңа сабақ
Жабықтұқымды өсімдіктер – өсімдіктер дүниесінің бір бөлімі. Бұлардың
көбею мүшесі – гүл.
Гүл тек жабықтұқымды өсімдіктерде ғана түзілген.Аталықтары мен
аналықтары осы гүлде жетіледі. Аналықтың жатынында (гүл түйіндерінде)
тұқым бүршіктері орналасады.
Жабықтұқымды өсімдіктердің кейбіреулерінің вегетативті кезеңі, яғни
тіршілік ету ұзақтығы өте қысқа – бірнеше айға ғана созылады. Оған көкнәр
тұқымдасының кейбір өкілдері мысал бола алады. Екінші бір түрлері, мысалы
емен ағашы жүз жылға дейін өмір сүреді.
Өсімдіктерді топтарға біріктіргенде олардың біріне – бірінің
ұқсастықтарын немесе айырмашылықтарын көрсететін белгілер
пайдаланылады. Солар арқылы өсімдіктердің біріне – бірінің туыстық
жақындықтарының деңгейі анықталады.
Бұдан әрі біз қосжарнақтылар мен даражарнақтылар кластарына жататын
бірнеше тұқымдастардың өкілдерімен танысамыз. Қосжарнақтылар класынан
көкнәр, алабота, асқабақ, орамжапырақ гүлділер, раушангүлділер, бұршақ,
алқалар және күрделігүлділер тұқымдастарына, ал даражарнақтылар класынан
лалагүлділер, жуалар және астық тұқымдастарына тоқталамыз.
5 слайд
Жаңа сабақ Жабықтұқымды өсімдіктер – өсімдіктер дүниесінің бір бөлімі. Бұлардың көбею мүшесі – гүл. Гүл тек жабықтұқымды өсімдіктерде ғана түзілген.Аталықтары мен аналықтары осы гүлде жетіледі. Аналықтың жатынында (гүл түйіндерінде) тұқым бүршіктері орналасады. Жабықтұқымды өсімдіктердің кейбіреулерінің вегетативті кезеңі, яғни тіршілік ету ұзақтығы өте қысқа – бірнеше айға ғана созылады. Оған көкнәр тұқымдасының кейбір өкілдері мысал бола алады. Екінші бір түрлері, мысалы емен ағашы жүз жылға дейін өмір сүреді. Өсімдіктерді топтарға біріктіргенде олардың біріне – бірінің ұқсастықтарын немесе айырмашылықтарын көрсететін белгілер пайдаланылады. Солар арқылы өсімдіктердің біріне – бірінің туыстық жақындықтарының деңгейі анықталады. Бұдан әрі біз қосжарнақтылар мен даражарнақтылар кластарына жататын бірнеше тұқымдастардың өкілдерімен танысамыз. Қосжарнақтылар класынан көкнәр, алабота, асқабақ, орамжапырақ гүлділер, раушангүлділер, бұршақ, алқалар және күрделігүлділер тұқымдастарына, ал даражарнақтылар класынан лалагүлділер, жуалар және астық тұқымдастарына тоқталамыз.
#6 слайд
Тозаңдану-
Желмен,
өздігінен
тозаңдану
Бунақденелілер
мен тозаңдану
6 слайд
Тозаңдану- Желмен, өздігінен тозаңдану Бунақденелілер мен тозаңдану
#7 слайд
Өздігінен тозаңдану
7 слайд
Өздігінен тозаңдану
#8 слайд
Айқас тозаңдану
8 слайд
Айқас тозаңдану
#9 слайд
9 слайд
#10 слайд
Гүлдің құрылысы
10 слайд
Гүлдің құрылысы
#11 слайд
Гүлдің құрылысы
аузы
мойны
Жатын(түйін)
Тұқымбүршігі
11 слайд
Гүлдің құрылысы аузы мойны Жатын(түйін) Тұқымбүршігі
#12 слайд
Қосжарнақтылар
класы
Көкнәр Алабота Асқабақ Орамжапырақ
/шаршы/
гүлділер
Құлқайырлар
Раушангүлділер Бұршақ
Алқа Күрделігүлділер
Даражарнақтылар класы
Лалагүлділер Жуалар Інжугүлділер
Астық тұқымдастар
12 слайд
Қосжарнақтылар класы Көкнәр Алабота Асқабақ Орамжапырақ /шаршы/ гүлділер Құлқайырлар Раушангүлділер Бұршақ Алқа Күрделігүлділер Даражарнақтылар класы Лалагүлділер Жуалар Інжугүлділер Астық тұқымдастар
#13 слайд
Қарғакөз және жолжелкен
13 слайд
Қарғакөз және жолжелкен
#14 слайд
14 слайд
#15 слайд
Кәрім Мыңбаев
(1906-1948)
15 слайд
Кәрім Мыңбаев (1906-1948)
#16 слайд
Биологиялық диктант
Жабық тұқымды өсімдіктердің көбею мүшесі *** Гүл
Гүлді өсімдіктердің тұқымы *** ішінде жетіледі. жемісінің
Олардың *** түрі бар. 250 мыңдай
Гүлде жынысты көбею мүшелері - *** мен ***
жетіледі.
аталықтары,
аналықтары
Аналықтың жатынында *** орналасады. тұқым бүршіктері
Жабық тұқымдылардың бірінің гүлі *** тозаңдануға, ал
екіншісінің *** тозаңдануға бейімделген.
желмен,
бунақденелілермен
Жабық тұымдылардың сабақтары *** , кейде *** ,
*** , *** өседі.
тік, шырмалып,
өрмелеп, төселіп
Өсімдіктің қай класқа жататынын оның *** , ***
санына қарай анықтайды.
ұрығының,
тұқымжарнағының
Гүлді өсімдіктерді *** класы және *** класы деп
екі топқа бөледі.
даражарнақтылар,
қосжарнақтылар
16 слайд
Биологиялық диктант Жабық тұқымды өсімдіктердің көбею мүшесі *** Гүл Гүлді өсімдіктердің тұқымы *** ішінде жетіледі. жемісінің Олардың *** түрі бар. 250 мыңдай Гүлде жынысты көбею мүшелері - *** мен *** жетіледі. аталықтары, аналықтары Аналықтың жатынында *** орналасады. тұқым бүршіктері Жабық тұқымдылардың бірінің гүлі *** тозаңдануға, ал екіншісінің *** тозаңдануға бейімделген. желмен, бунақденелілермен Жабық тұымдылардың сабақтары *** , кейде *** , *** , *** өседі. тік, шырмалып, өрмелеп, төселіп Өсімдіктің қай класқа жататынын оның *** , *** санына қарай анықтайды. ұрығының, тұқымжарнағының Гүлді өсімдіктерді *** класы және *** класы деп екі топқа бөледі. даражарнақтылар, қосжарнақтылар
#17 слайд
Гүл формуласы дегеніміз – гүл құрылысындағы, гүл бөліктерінің атын бас
әрпімен белгілеу.
Т – тостағанша жапырақша; К – күлте жапырақша; А – аталық; Ж – (жатын)
аналық.
Аталық гүл ♂ ( марс белгісі ).
Аналық гүл ♀ ( шолпан белгісі ). ♂
Қос жынысты гүл ♀
Дұрыс гүл * немесе +
Бұрыс гүл ↑ немесе %
Гүл бөлімдері біріккен болса саны жақшаға алынады, көп болса ∞ шексіз
белгісі қойылады.
Гүл бөлімдері екі шеңбер бойына орналасса, сандарының арасына +
қойылады.
Қызғалдақ гүлінің формуласы:
К3+3 А3+3 Ж(3)
Талдауы: дұрыс гүл, қос жынысты, жай гүлсерікті, күлтесі 6 – екі шеңбер
құрып орналасқан, аналығы біріккен 3 жеміс жапырақшасынан тұрады.
17 слайд
Гүл формуласы дегеніміз – гүл құрылысындағы, гүл бөліктерінің атын бас әрпімен белгілеу. Т – тостағанша жапырақша; К – күлте жапырақша; А – аталық; Ж – (жатын) аналық. Аталық гүл ♂ ( марс белгісі ). Аналық гүл ♀ ( шолпан белгісі ). ♂ Қос жынысты гүл ♀ Дұрыс гүл * немесе + Бұрыс гүл ↑ немесе % Гүл бөлімдері біріккен болса саны жақшаға алынады, көп болса ∞ шексіз белгісі қойылады. Гүл бөлімдері екі шеңбер бойына орналасса, сандарының арасына + қойылады. Қызғалдақ гүлінің формуласы: К3+3 А3+3 Ж(3) Талдауы: дұрыс гүл, қос жынысты, жай гүлсерікті, күлтесі 6 – екі шеңбер құрып орналасқан, аналығы біріккен 3 жеміс жапырақшасынан тұрады.
#18 слайд
САБАҚТАРДЫҢ ТҮРЛЕРІ
Үйге тапсырма
ІХ тарау. § 42
18 слайд
САБАҚТАРДЫҢ ТҮРЛЕРІ Үйге тапсырма ІХ тарау. § 42
#19 слайд
.
Назарларыңызға
рахмет!
19 слайд
. Назарларыңызға рахмет!
шағым қалдыра аласыз













