#1 слайд
Дипломдық жұмыс Орындаған: Сайлауова Р.Ж.

1 слайд

#2 слайд
Дипломдық жұмыс тақырыбы: Ағылшын тілінде «Пияз қабықшасының жасушасындағы плазмолиз және деплазмолиз» тақырыбындағы зертханалық жұмыстың тәсілдері мен әдістері

2 слайд

#3 слайд
Зерттеудің өзектілігі • Білім берудегі оқыту әдісі қазіргі кезеңдегі басты мәселелерге айналып отырғандығы белгілі. Қазақстан Республикасының экономикасын және саяси ахуалын көтеру үшін алдымен сауаттылық қажет. Осы біліммен қоса ғылым саласы да басты бағыттардың негізгісі екендігі айқын мәлім. Қазіргі уақытта бәсекеге қабілетті болу үшін осы ғылым саласы, білім саласы шарықтап, биікке шығар болса, біздің тәуелсіз еліміздің білім беру жүйесі өсетіндігі анық. Бұл саланы басты назарда ұстауымыз керек. •Еліміздің Тұңғыш Президенті Н.Ә.Назарбаевтың айтқан сөздеріне үңілсек: «Біздің мемлекетіміздің болашағы-қазіргі жас ұрпақтың қолында және олардың ұстаздарының білім сапасында» дегендей, мемлекетіміздің болашағын жасайтын жастар алдында және оның ұстаздарыының алдында үлкен бір мақсат тұр. Оқу үрдісінде биологияны оқытуда заман талабына сай технологияларды қолдану, теориялық білім мен биологиялық зертханада эксперименттік жұмыстар жасай білу, биология сабақтарында біршама сабақтарды ағылшын тілінде оқытып, негізгі түсініктерді және ұғымдарды ағылшын тілінде қалыптастыру – бұл сапалы білім берудің іргетасы. Осы аталған педагогикалық заңдылықтар реттілікпен орындалатын болса, оқушылардың бойында білім дағдылары қалыптасары анық.

3 слайд

#4 слайд
Еліміздің алғашқы Президенті Н. Ә. Назарбаев «Еліміздің ертеңі – бүгінгі жас ұрпақтың қолында, ал кейінгі ұрпақтың тағдыры – ұстаздың қолында» - деп құрметпен сенім білдірген еді. Осы бағытта білім беріп жүрген ұстаздардың атқарар ісі аумақты. Сондықтан алға қойылатын мақсат – оқу-тәрбие үрдісін ұйымдастырудың сан түрлі жаңа әдіс-тәсілдерін іздестіру, жаңа инновациялық технологияларды тиімді қолдану арқылы жеке тұлғаның, көпмәдениетті тұлғаның дамуына жол ашу. Ол жолды ашатын – мектеп. Мемлекетіміздің басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың жолдауында: «Бізге жаңа кадрлар, яғни кәсіби білікті, озық ойлы және бастамашыл мамандар аса қажет», - деген. Осыған орай нәтижелі білім беру – негізгі мақсаты болып табылады. Қазақстанның білім беру заңдары мен білім беру нұсқаулықтарында әрбір азаматтың сапалы білім алып, өзінің алдына қойған мақсаттарына жеткізу үшін өз бетімен жұмыс жасай білуінің маңызы зор екендігі атап көрсетілген. Сондықтан, биология пәнін ағылшын тілінде меңгере білу, биологиялық терминдерді түсіну, биологияны оқытуда зертханалық жұмыстар мейлінше көп жасау, оларды инновациялық технологиялар аясында өту, барлығы үйлесін тауып, сапалы білімнің қалыптасуын, білімнің қажеттілігін көрсетеді. Әрбір оқушы зертханалық жұмыстарды жүргізу арқылы өз бетінше жұмыс жасауға бейімделеді.

4 слайд

#5 слайд
Зерттеудің мақсаты: ағылшын тілінде «Пияз қабықшасының жасушасындағы плазмолиз және деплазмолиз» тақырыбындағы зертханалық жұмыстың тәсілдері мен әдістерін ұсыну, оқушы бойына ағылшын тіліндегі биологиялық терминдерді, ұғымдарды, түсініктерді қалыптастыру. Зерттеудің міндеті: 1. Пияз қабықшасының жасушасындағы тәжірибе жасауда плазмолиз және деплазмолиз туралы оқушылардың қол жетерліктей білігі мен дағдысын қалыптастыру. 2. Биология сабағында зертханалық сабақтар жүргізу барысында биология зертханасындағы құрал -жабдықтар атауын, биологиялық терминдерді, ұғымдарды ағылшын тілінде меңгеру. 3. Биология сабағында зертханалық жұмыстарды жүргізуде виртуалды және мультимедиялық сабақтарды тиімді жүргізе білу. Дипломдық жұмыстың зерттеу нысаны - мектеп биология сабақтарында ағылшын тілінде «Пияз қабықшасының жасушасындағы плазмолиз және деплазмолиз» тақырыбындағы зертханалық жұмыстың тәсілдері мен әдістерін ұсыну.

5 слайд

#6 слайд
Дипломдық жұмыстың зерттеу пәні ретінде биология сабағындағы «Пияз қабықшасының жасушасындағы плазмолиз және деплазмолиз» тақырыбындағы зертханалық жұмысты ұйымдастыру болып табылады. Дипломдық жұмысты жазу барысында келесі авторлардың еңбектері қолданылды. Атап айтқанда, Я.А. Коменскийдің, К.Д. Ушинскийдің және М.И. Махмутовтың ғылыми еңбектеріне сүйендік. Зерттеу жұмысымның базасы ретінде Қ.Сыпатаев атындағы №7 мектеп- лицейі алынды. Онда зерттеудің тәжірибелік және практикалық жұмыстары жүргізілді. Зерттеу жұмысымның ғылыми жаңалығы: мектеп биология сабағында ағылшын тілінде негізгі ұғымдарды жетік меңгеруге арналған әдістерді ұсыну, пияздың құрылысын биология зертханасында жаңашыл үлгі арқылы айқындау.

6 слайд

#7 слайд
Пияз қабықшасының жасушасындағы «плазмолиз» және «деплазмолиз» ұғымдарын ағылшын тілінде меңгеру ерекшеліктері Пияз қабықшасының жасушасындағы «плазмолиз» және «деплазмолиз» ұғымдарын ағылшын тілінде меңгеру үшін ең алдымен «плазмолиз» және «деплазмолиз» дегеніміз не? біліп, ұғымдарды білім алушыларға түсіндіріп алу қажет. Одан кейін ғана бұл тақырып бойынша зертханалық жұмыстар, ұғымдардың ағылшын тіліндегі атауын түсініп алуға болады. Плазмолиз және деплазмолиз. Бұл екі ұғымда егіз ұғым. Бір-бірімен тікелей байланысты. Плазмолиз және деплазмолиз – бұлар биологиялық құбылыстар, үрдістер. Олар пияз қабықшасының жасушасын бақылаған кезінде байқалады. Плазмолиз құбылысы көбінесе, органикалық заттардың қатысы кезінде пайда болады. Органикалық және бейорганикалық заттар немесе қосылыстар: сахароза, глицерин, калий селитрасы немесе нитраты. Ол құбылыс концентрацияның әсерінде көрінеді. Плазмолиз түріне қарай ойық және дөңес деп бөлінеді. Бұл үрдіс пияз қабықшасына концентрациялық ертітінділерді тамызған кезде байқалады. Оны үлкейткіш құрал - микроскоптың көмегімен көре аламыз.

7 слайд

#8 слайд
Сурет 1. Плазмолиздің әртүрлі формалары бар бірнеше жасушалардың эскиздері

8 слайд

#9 слайд
Зерттеу бөлімі •Зерттеу бөлімі бойынша жұмысымның базасы ретінде Қ.Сыпатаев атындағы №7 IT мектеп-лицейі алынды. Онда зерттеудің тәжірибелік және практикалық жұмыстары жүргізілді. Осы аталған мектепте дипломдық жұмысымның зерттеу бөлімі, зерттеу әдістемесі, зерттеу нәтижелері алынып, Мирас университеті, химия және биология, дене шынықтыру спорт секторында жұмыстың қорытынды бөлімі ғылыми жетекшіммен бірге тұжырымдалды. •Жұмысымның зерттеу бөлімі бойынша ең алдымен зертханалық жұмыстарды жүргізудің тәсілдері мен әдістерінің теориясын ұғынып алуды жөн санадым.

9 слайд

#10 слайд
Зертханалық жұмыс деген не? Оның қажеттілігі неде? Пайдалы артышылық тұстары не болмаса кемшіліктері барма? Осы сұрақтарға жауап іздеу барысында бірнеше педагогика ғалымдарының тұжырымдарын және пікірлерін қарап шықтым және оларды ой елегінен өткіздім. Зертханалық жұмыс оқушыға жеке және топпен жұмыс жасауда қажет. Олар теориялық білімдерін алған соң, одан әрі жұмысты зерделеп, айқындау мақсатында тәжірибе, эксперимент жасап, қызығады. Жұмыстың нәтижесін көруге асығады. Биология сабақтарында зертханалық жұмыстарды тиімді пайдаланып, оқушылардың теориялық білімін практикамен уштастырудың манызы өте зор. Оқушылардың көзқарастарын төмендегі кестеге төлтыру арқылы нәтиже алуға болады (кесте-1) Кесте - 1. Тәжірибе бойынша негізгі этаптарын (кезеңдерін) жазу. Оқушылардың жүргізген тәжірибесі бойынша қорытынды нәтижелер Болжам бойынша күтілетін нәтижелер Қол жеткізген нақты (факті) бойынша алынған нәтижелер Ағылшын тіліндегі меңгерген сөздері Өз ойын пікірін білдіруі Ескерту: 10 шақты ағылшын тіліндегі сөздерді жазып, қазақ тіліндегі аудармасын айту. Сұрақтарға жауап беру қабілеті Тақырыпқа сай мысал келтіруі Алынған нәтижелерін баяндауы Қорытынды тұжырымы

10 слайд

#11 слайд
Тәжірибе жұмыстарының орындалу реттілігі төмендегі үлгі бойынша іске асырылады (Кесте 2). Кесте 2. Оқу – тәжірибе жұмыстарын орындаудың жүйелілігі Тәжірибенің тақырыбын таңдау, тақырыбы бойынша бірізділік бойынша жоспар құру Тәжірибе орындалатын учаскені немесе биология зертханасын даярлау Тәжірибе жүргізудің тиімді, ұтымды әдістерін қарастыру Тәжірибенің мақсатына сай жоспар бойынша рет- ретімен жүргізу Зерттелетін заттың нысанын анықтау, құрылымын анықтау Тәжірибе жасап, бақылаулар жүргізу Алынған нәтижелерді талдаудан, сараптаудан өткізу Зерттелген заттың нәтижесін алу, қорытынды есебін жазу

11 слайд

#12 слайд
Сурет 2. Пияз ұрығы

12 слайд

#13 слайд
Сурет 3. Пияздың өсу кезеңдері Сурет 4. Пияздың гүлдеуі, ұрыққа дайындығы

13 слайд

#14 слайд
Сурет 7. Obsеrvіng osmosіs, рlаsmolysіs аnd turgor іn рlаnt (onіon) сеlls Өсімдік (Пияз) қабықшасының жасушасындағы плазмолиз және деплазмолиз бақылау

14 слайд

#15 слайд
Сурет 8. Оқушылардың пияз қабықшасының жасушасындағы плазмолиз және деплазмолизды бақылауы

15 слайд

#16 слайд
Зертханалық жұмыс жүргізуде пияз қабығының микропрепаратын дайындау кезеңдерін бірнеше саты арқылы жүзеге асыруға болады. Сурет 9. Пияз қабығының микропрепаратын дайындау сатысы Биология зертханасында оқушыларға «Пияз қабықшасының жасушасындағы плазмолиз және деплазмолиз бақылау» тақырыбы бойынша пияз қабығының микропрепаратын дайындау сатысына байланысты негізгі 4 сатысын тапсырма негізінде дәптерге жаздыртуға болады.

16 слайд

#17 слайд
Мысалы: Тапсырма. Суретті пайдаланып (Сурет 9), пияз қабығының микропрепаратын дайындау сатысын жаз. 1. .... 2. ..... 3. ...... 4. ..... Яғни, сәйкесінше, оқушылар: 1) пияздың кішкентай бөлігін аламыз; 2) әйнекке су тамшысын құямыз; 3) пияздың кішкентай бөлігін әйнектегі суға қоямыз; 4) пияздың қышқылын суға араластырамыз, - деп дәптерлеріне дайындау сатысын жазып шығады. Блум таксономисы негізінде Білу және түсіну. Бойынша оқушыларға үш тілдегі ұғымдарды түсінуге кесте берілді. Термин сөздер in Kazakh In Rassian In English Жасуша Клетка Cell Жасуша қабықшасы Мембрана Cell membrane Ядро Ядро Nucleus Вакуол Вакуоль Vacuole Цитоплазма Цитоплазма Cytoplasm Эукариот Эукариот Eukaryotic Прокариот Прокариот Prokaryotic

17 слайд

#18 слайд
Төменде келтірілген ағылшын тіліндегі сурет арқылы оқушылар плазмолиз, деплазмолиз, жасуша (клетка), пияз, ертінді және т.б. негізгі терминдерді ағылшын тілінде біле алады. Сабақта оқушылар Ағылшын тілінде ең нақты, қажетті сөздерді меңгерсе, оның өзі жетістік. Сонымен қаьтар, оқушылар пияздың түсін, құрамын, қасиеттерін анықтады (сурет 10). Сурет 10. Plasmolysis and deplasmolysis in onion skin cells (Пияз қабықшасының жасушасындағы плазмолиз және деплазмолиз)

18 слайд

#19 слайд
Сонымен бірге оқушылар пияздың әртүрлі сорттары болатындығын білді. Олар әрқайсысына талдау жасады. Олардың қолданылу ерекшеліктерін айқындады. Оны төмендегі кестеден көрсете аламыз (кесте 5): Кесте 5. Пияз сорттарының түрлері, сипаттамасы және қолданылуы Пияз сорттары Түрі, Суреті Сипаттамасы, қолданылуы Ақ пияз (white onion) Түсі ақ, сулы, ащы, қыршылдақ, көбінесе, мексикалық асханаларда қолданылады. Сары пияз (yellow onion) Ащы, бірақ жеуге қолайлы, жұмсақтық қасиеті бар. Дәмі жағымды.

19 слайд

#20 слайд
Қызыл пияз (red onion ) Ащы емес, тәтті, көбінесе жаңадан даярланған салаттарға, бургерлерге, сэндвичтерге қосады. Тұздық (соус) жасауға тиімді қолданады Тәтті пияз (sweet onion) Француз пияз сорпасын дайындауға қолданады, сабағы жуан, қуаруға қолайлы, пиязды дөңгелекшелер жасағанға жақсы. Пияз шалот (Shallot or Onion salad) Қатты ащы емес, жылы жұмсақ, жұмыртқамен қуыруға болады. Салаттарды сәндеуге қолданылады.

20 слайд

#21 слайд
ҚОРЫТЫНДЫ •Биология пәніндегі зертханалық жұмыстар – оқушының өз бетінше жұмыс жасауына, зерттеу экспериментін ұйымдастыруға, топпен және жеке жұмыс жасауына көмектеседі. Зертханалық жұмыс арқылы оқушы зерттеу жұмысын бақылап, оның нәтижесін қорытынды ретінде дәптерге түсіре алады. Білімді, білікті, жан-жақты болуға тырысады. Биологиядық зерттеу әдістерін үйренуге жәрдемдеседі. •Сонымен, тәжірибелі эксперименттік жұмыстар арқылы оқушыларға тәрбие берудің құрылымдық моделінің, оның өлшемдері мен көрсеткіштерінің, деңгейлерінің жоғарылығын, бідің ұсынған әдіс – тәсілдеріміздің тиімділігін дәлелдейді. Сондай-ақ, өз зерттеуімдегі «Ағылшын тілінде «Пияз қабықшасының жасушасындағы плазмолиз және деплазмолиз» тақырыбындағы зертханалық жұмыстың тәсілдері мен әдістері» тақырыбындағы дипломдық жұмысымның қорытынды нәтижесіне қол жеткіздім. Атап айтқанда: •- биологияны ағылшын тілінде оқыту және биологиялық терминдерді меңгерту; •- биология сабағында зертханалық жұмыстарды көптеп жасау, құрал-жабдықтарды тиімді қолдану; •- инновациялық технологиялар негізінде видео жазбалар, виртуалды және мультимедиялық сабақтар түрінде өткізе білу.

21 слайд

#22 слайд
•Биология сабақтарында жаңа технологияны қолданумен шектеліп қалмай, оқытудың жаңаша үлгілерін де қолдандым. Мен, дипломдық жұмысымның «Пияз қабықшасының жасушасындағы плазмолиз және деплазмолиз» тақырыбындағы жасалынған зертханалық жұмысымның нәтижесін оқушылармен бірже ала білдім. Сабан арқылы оқушылар негізгі терминдік сөздерді ағы...

22 слайд