Жидебай батыр

#1 слайд
Сарыарқадай жер қайда, Сарыарқадай жер қайда, Жидебайдай ер қайда? Жидебайдай ер қайда? Сәдуақас ИсатайСәдуақас Исатай 3в сыныбы 3в сыныбы Жетекшісі Мақыш Қ.С.Жетекшісі Мақыш Қ.С.

1 слайд

#2 слайд
МазмұныМазмұны - Кіріспе - 1 тарау - Жидебай өмірі - 2 тарау - Жидебай мен Абылайхан - Жидебайдың ерлігі - 3.тарау - Сауалнама - Қорытынды; - Әдебиеттер тізімі - Пікір

2 слайд

#3 слайд
Жұмыстың мақсаты : Жұмыстың мақсаты : замандастарымды ата- бабаларымның тарихымен таныстыру

3 слайд

#4 слайд
Жидебай Қожаназарұлы (1713-1815) – қазақ халқының даңқты әрі аруақты батыры, әбжіл шешен, аса ірі шежіреші, қазақ жерін жоңғар шапқыншыларынан азат етуде теңдесі жоқ ерлік көрсеткен қолбасшы, аса көрнекті мемлекет қайраткері, асқақ Абылайдың сенімді серігі, жауқарақ басы, пікірлес досы әрі биі. Абылайды ақ киізге отырғызып, хан көтеруге қатысқан кісі. Жидебай батыр Аңырақай шайқасына, Қаншеңгел, Ақсүйек соғысына қатысып ерлік көрсеткен. Баян тауын, Ертіс маңын, Нұра бойын, Қарқаралы, Ұлытау,Ақмола, Балқашты азат еткенде мыңбасы, Тарбағатай,Аягөз, Талдықорған, Құлжа, Алатау, Талғарды азат еткенде әскербасы болған. Талғар қаласы маңындағы Жидебай асуы, Абай қыстауындағы Жидебай қорығыосы батырдың атымен аталған. Жидебай батырды ақындар жырына қосып, жыраулар дастан қып жырлаған, бүгінгі жазушыларымыздың біразының романдарына басты арқау болған. Қысқасы, Жидебай Қожаназарұлы – қазақ мемлекеттігін қалып тастыруда айрықша тер төккен, халқына қадірі асқан, туған жерін азат етуде ерлік көрсеткен, сөзімен елді аузына қаратқан, ісімен халқын ұйытқан өз заманының аса ірі тұлғасы, қазақ тарихының көрнекті қайраткері. Қаз дауысты Қазыбек бидің: «Замана өтпес болсайшы. Жидекем өлмес болсайшы» дейтіні де, халқымыздың: «Сарыарқадай жер қайда. Жидебайдай ер қайда?» дейтіні де сондықтан .Жидебай Қожаназарұлы

4 слайд

#5 слайд
Жидебай мен Абылай ханЖидебай мен Абылай хан Бірде Абылайхан аң аулап жүріп, алыста төбенің басында жатқан адамды көреді.”Бұл не қылған адам екен?” деп ойланған ол біліп келуге қасындағы нөкерлерінің бірін жұмсайды. Барып келген сарбаз: - Тақсыр, бір адам ұйықтап жатыр, екі иығына екі кісі мінгендей, екі қызыл түлкі сол адамның жеңінен кіріп, омырауынан шығады. Қайтадан омырауына кіріп жеңінен шығады, жақындауға бата алмадым, - депті. Оның тегін адам емес екндігін сезген Абылай хан өзі барыпты. Жақындап келіп, аттан түсіп, қараса нөкерінің айтқаны рас бо лып шығады. Неде болса білейін деп оянуын күтіп қалады. Шамалы уақыт өткен соң әлгі адам оянып, орнынан тұрған сәтте Абылай хан тақап келіп: - Уа, батыр, үйге сыймай далада жатқаның қалай?- депті. Сонда ол кісі: - Демалуға қазақтың даласын қимай қызғанып тұрған өзің кім боласың?-дейді. Абылай хан: - Қазақтың сұлтаны Абылай хан мен болам, енді сен өз жөніңді айт!- депті. Сонда атына ырғып мінген жаңағы адам: - Өз басын ойлаған адамның дұшпанымын, ел қамын ойлаған адамның айнымас серігімін,- депті де жүріп кетіпті. Абылай хан ордаға келгеннен кейін елден сұратса кездескен адам. Жидебай батыр екен. Содан батырды өзіне әскербасы етіп алыпты.

5 слайд

#6 слайд
Жидебай батырдың Жидебай батырдың ерлігіерлігі Бірінші шайқастың алдында аты шыққан Жидебай көргісі келіп, Қалдан Серен майдан аланына шығады. Жекпе-жеке сұрап тұрған Жидебайға қарап: - Сенің атаң да, әкең де біздің батырлардың қолынан өлген. Атаңның басын алғанда, қаны ие бермей жан-жаққа шашырпты. Сонда біздің атамыз тұрып: «Мынаның қанының шашырауын қарашы! Соңында ұрпақ қалып, бізге күн көрсетпейтін батыр болады екен, аттарың жемде, қаруларың белде, өздерің байқауда болыңдар» деген екен. Сол батыр сен шығарсың! Мен жоңғардың ханымын, сен қазақтың жас қыранысың, дәрежем жоғары, сенімен жекпе-жеке шықпаймын, өйткені, хандығыма сын. Біздің қол сендердікінен үш есе көп. Үкімді хан ретінде мен айтамын. Саған жекпе-жеке үш батырымды шығарамын. Жеңсең жер сенікі, жеңілсең жер менікі,- дейді. Сонда Жидебай: - Менің атам Дос найзагер болған, атамның кегі деп бір батырыңды найзаға шаншармын, әкем Қожаназар айбалтамен жайға шапқан, әкемнің кегі деп бір батырыңды шабармын, өзім қазақты қайқы қылышпен шабармын. Батырларың жүзбасы емес мыңбасыларп болсын, - депті. Сол шайқаста Жидебай жеңіске жетіп, қалмақтың ханы Қалдан Серен жекпе- жек өткен кезеңді Жидебай асуы деп атаңдар деген өкім шығарады .

6 слайд

#7 слайд
Өзімнің сыныптастарым, ауылағы достарым арасында сауалнама жүргізіп, оның нәтижесі мынадай

7 слайд

#8 слайд
Сауалнама сұрақтары біл емі н білме ймін Сары-Арқаның қай жерінде болдың? 6 94 Қандай тарихи тұлғаларға арналған ескерткіштер білесің? Теректі 57 Жошыхан 12 Олар Қарағанды облысының қай жерінде орналасқан? 10 90 Жидебай батыр туралы не білесің? 14 86 Оның ерлігі неде? 16 84 Абылай ханмен қалай танысты? 2 98 Ұрпақтарын білесің бе? 51 49

8 слайд

#9 слайд
Халық нақылдары:Халық нақылдары: Қара Керей Қабанбай,Қара Керей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай,Қанжығалы Бөгенбай, Қаз Дауысты Қазбек,Қаз Дауысты Қазбек, Шақшақұлы Жәнібек,Шақшақұлы Жәнібек, Әлтекеде Жидебай,Әлтекеде Жидебай, Қарашорда Сеңкібай.Қарашорда Сеңкібай.

9 слайд

#10 слайд
Тағы бір нақыл сөзінде:Тағы бір нақыл сөзінде: Ел шетіне жау келсе,Ел шетіне жау келсе, Атқа қонған Атқа қонған Жидекем.Жидекем. Ел ішінде дау болса,Ел ішінде дау болса, Таққа қонған Таққа қонған Жидекем.Жидекем. Қазағымның басына,Қазағымның басына, Баққа қонған Баққа қонған Жидекем.Жидекем.

10 слайд

#11 слайд
Осы 2013 жылдың тамызында Осы 2013 жылдың тамызында Жидебай батырға 300 жылдығына Жидебай батырға 300 жылдығына ас берілдіас берілді ..

11 слайд

#12 слайд
Жидебай батырға арнап Ақтоғайда отыздан астам киіз үй тігіліп күрес, айтыс, ат жарыс ұйымдастырылды. Біз отбасыммен бабамыздың басына тағзым етіп, өз үлесімізді қостық.

12 слайд

#13 слайд

13 слайд

#14 слайд
Жидебай батырға арналған Жидебай батырға арналған мұражайды араладықмұражайды араладық

14 слайд

#15 слайд
Жидебай батыр мазарыЖидебай батыр мазары

15 слайд

#16 слайд
Мен, Сәдуақас тегі Мен, Сәдуақас тегі Дәуренұлы Исатай, Дәуренұлы Исатай, Жидебай батырдың Жидебай батырдың ұрпағымынұрпағымын

16 слайд

#17 слайд
Қорытынды Жұмыс барысында көптеген мәліметтерді жинауға тырыстым. Бабамның ізімен жүре бастағандай болып, зерттеу жасай бастадым. Ақтоғай өңіріндегі мұражайдан көптеген мәлімет, жәдігерлермен кездестім. Бірнеше ғасырға созылған соғыста ерлігімен ерекше танылған Айтуған, Әлтеке, Дос, Қожаназар туралы да мәліметтер теріліп, олардың ұрпақтарымен пікірлестім.

17 слайд

#18 слайд
Ер есімі - ел есінде Жидебай Қожаназарұлының (1713-181 3 ) . Батыр есімі берілген өлкеге қойылған мүсіні Мүсінді тапсырыс беріп, өз қаражатынан жасаттырған Жидекеңнің ұрпағы Рымбек Жүнісов . .

18 слайд