Жүйке жүйесінің типтері

#1 слайд
Жүйке жүйесінің типтері 7 сынып

1 слайд

#2 слайд
Диффузиялы жүйке жүйесі •Жүйке жасушалары бүкіл денеге тор тәрізді таралған •Орталық бөлім жоқ •Мысал: ішекқуыстылар (гидра)

2 слайд

#3 слайд
Сатылы жүйке жүйесі •Жүйке түйіндері мен оларды байланыстыратын жүйкелер бар •Сатыларға (лестница) ұқсайды •Мысал: жалпақ құрттар

3 слайд

#4 слайд
Түйінді (ганглиозды) жүйке жүйесі •Бірнеше жүйке түйіндері (ганглиялар) болады •Қозғалыс пен сезім жақсы дамыған •Мысал: бунақденелілер, моллюскалар

4 слайд

#5 слайд
Басаяқты ұлуларда көру мүшесі жақсы дамыған

5 слайд

#6 слайд
Түтіктәрізді жүйке жүйесі •Арқа жағында орналасқан жүйке түтігі •Ми мен жұлыннан тұрады •Мысал: омыртқалылар (балық, құс, адам) ми

6 слайд

#7 слайд
Жүйке жүйесінің типтерін салыстыру Типі Ерекшелігі Кездесетін жануарлар Диффузиялы Тор тәрізді, орталығы жоқ Гидра Сатылы Сатылы құрылым Жалпақ құрт Түйінді Жүйке түйіндері барЖәндіктер Түтіктәрізді Ми мен жұлын дамыған Омыртқалылар

7 слайд

#8 слайд
•Нейрон — жүйке жүйесінің негізгі жасушасы. •Нейрон 3 бөліктен тұрады: •Денесі – жасушаның тіршілік орталығы •Дендриттер – қысқа өсінділер, қозуды қабылдайды •Аксон – ұзын өсінді, қозуды жеткізеді

8 слайд

#9 слайд
Жүйке жұмысының бөлімдері •Жүйке жүйесінің негізгі қызметі – ағза мүшелерінің жұмысын реттеу және үйлестіру, сыртқы ортаға жауап беру.

9 слайд

#10 слайд
Орналасуы бойынша жүйке жүйесінің бөлімдері Орталық жүйке жүйесі (ОЖЖ) Ми, Жұлын Шеткі жүйке жүйесі (ШЖЖ) Жүйкелер мен жүйке түйіндері

10 слайд

#11 слайд
Атқаратын қызметі бойынша жүйке жүйесінің қызметтері •Соматикалық жүйке жүйесі – Қаңқа бұлшықеттерінің жұмысын басқарады – Адамның ерікті қозғалысына жауап береді – Мысалы: жүру, жазу, жүгіру •Вегетативтік (автономды) жүйке жүйесі – Ішкі мүшелердің жұмысын реттейді – Адам еркінен тыс жұмыс істейді – Жүрек соғуы, ас қорыту, тыныс алу – Симпатикалық және парасимпатикалық бөлімдерден тұрады

11 слайд

#12 слайд
Жұлын – орталық жүйке жүйесінің бір бөлігі. Ол омыртқа жотасының ішінде орналасқан.

12 слайд

#13 слайд
Жұлынның 31 сегменті бар

13 слайд

#14 слайд

14 слайд

#15 слайд

15 слайд

#16 слайд
•Рефлекс – ағзаның сыртқы немесе ішкі тітіркендіргішке жауап беруі. Рефлекстік доға – рефлекстің жүзеге асу жолы. рецептор Сезімтал нейрон ОЖЖ (аралық нейрон) Қоқзғалтқыш нейрон Эффектор: жұмысшы мүше

16 слайд

#17 слайд
•Рефлекстік доғаның бөліктері: 1.Рецептор – тітіркендіргішті қабылдайды 2.Сезгіш (афференттік) нейрон – қозуды жұлынға жеткізеді 3.Жұлын (аралық нейрон) – ақпаратты өңдейді 4.Қозғалтқыш (эфференттік) нейрон – бұйрықты мүшеге жібереді 5.Жауап беруші мүше (эффектор) – бұлшық ет немесе без

17 слайд

#18 слайд
№ Құрылым Қызметі 1 Рецептор A – Жауап әрекетін орындайды 2 Сезгіш нейрон B – Тітіркендіргішті қабылдайды 3 Қозғалтқыш нейрон C – Қозуды жұлынға жеткізеді 4 Бұлшық ет D – Жұлыннан бұйрық жеткізеді

18 слайд

#19 слайд
•2-тапсырма. Бос орынды толтыр (3 балл) 1.Рефлекстік доға ______ арқылы басталады. 2.Қозу алдымен ______ нейрон арқылы жұлынға барады. 3.Жауап әрекетін ______ орындайды.

19 слайд

#20 слайд
•Берілген бөліктерді дұрыс ретпен орналастыр: •а) Қозғалтқыш нейрон б) Рецептор в) Бұлшық ет г) Сезгіш нейрон д) Жұлын

20 слайд

#21 слайд
•Дұрыс / Бұрыс (2 балл) 1.Рефлекстік доға ми арқылы ғана жүзеге асады. 2.Сезгіш нейрон қозуды жұлынға жеткізеді. 3.Бұлшық ет – эффектор. 4.Рецептор жауап әрекетін орындайды.

21 слайд

#22 слайд

22 слайд

#23 слайд

23 слайд

#24 слайд
Шартсыз рефлекс – туа біткен, тұқым қуалайтын, адам еркінен тыс жүретін жауап реакциясы. •Ерекшеліктері: •Туа пайда болады •Тұрақты, өмір бойы сақталады •Жұлын немесе сопақша мида жүзеге асады •Үйретуді қажет етпейді Мысалдар: •Ыстық затқа тигенде қолды тез тарту •Көзге шаң түссе, жыпылықтау •Тамақ көргенде сілекей бөліну •Жаңа туған баланың емуі

24 слайд

#25 слайд

25 слайд

#26 слайд
Шартты рефлекс – өмір барысында қалыптасатын, үйрену нәтижесінде пайда болатын уақытша байланыс •Бұл құбылысты алғаш зерттеген ғалым – Иван Петрович Павлов. •Ерекшеліктері: •Жүре пайда болады •Үлкен ми сыңарлары қыртысында қалыптасады •Уақытша •Қайталау арқылы бекітіледі •Мысалдар: •Қоңырау соғылғанда сабаққа дайындалу •Ит қоңырау дыбысын естігенде сілекей бөлу •Таңертең оятқыш дыбысына ояну

26 слайд

#27 слайд
Белгісі Шартсыз рефлекс Шартты рефлекс Пайда болуы Туа біткен Жүре пайда болады Тұрақтылығы Тұрақты Уақытша Жүзеге асуы Жұлын, сопақша ми Ми қыртысы Мысал Қолды тарту Қоңырауға жауап беру

27 слайд

#28 слайд
Берілген мысалдардың қайсысы шартсыз, қайсысы шартты рефлекс екенін анықтаңыз: •Лимонды көргенде сілекей бөліну •Ыстық темірге тигенде қолды тарту •Иттің команда бойынша отыруы •Көзге жарық түскенде қарашықтың кішіреюі

28 слайд

#29 слайд
№Мысал Түрі 1Баланың емуі а) Шартты 2Сабақ қоңырауына үйрену б) Шартсыз 3Жөтелу 4Иттің қоңырауға сілекей бөлуі

29 слайд

#30 слайд
•Шартсыз рефлекс _________ болады. •Шартты рефлекс _________ нәтижесінде қалыптасады. •Шартты рефлексті зерттеген ғалым — __________.

30 слайд