Көлдер

#1 слайд
Сабақтың тақырыбы: Көлдер Сабақтың мақсаты: Оқушыларға көлдер мен олардың пайда болу ерекшеліктерімен, маңыздылығы жайлы білім беру.

1 слайд

#2 слайд
Жер бетіндегі суға толған табиғи ойыстарды көл деп атайды. Көлдің теңізден айырмашылығы: - оның мұхитпен тікелей байланысының жоқтығы. - көлдер тауда да жазықтада кездесе береді. Табиғатта ауданы бірнеше метр ғана болатын кішкентай көлдерде кездеседі. Көлдер тереңдігі жағынан да әр түрлі болады.

2 слайд

#3 слайд
Еуразиядағы Байкал көлі - дүние жүзіндегі ең терең көл. Оның ең терең жері 1620 метр. Байкал көлінің картасы

3 слайд

#4 слайд
Қазақстан көлдерінің ішіндегі ең ірілері: Каспий, Арал, және Балқаш. Каспий – дүние жүзіндегі ең ірі көл. Ол солтүстікпен оңтүстікке қарай 1000 км қашықтыққа созылып жатыр. Біздің елімізге бұл көлдің солтүстік-шығыс бөлігі кіреді. Оның ең терең жері 1025 метрден асады.

4 слайд

#5 слайд
Каспий көлінің картасы

5 слайд

#6 слайд
Арал аумағы жөнінен екінші орын алады. Сырдария мен Әмудария өзендерінің суы жер суаруға көп жұмсалуына байланысты Арал теңізі тартылып бара жатыр. Оның жағасы 100-200 км дейін шегініп босаған жерлерін тұз бен құм басуда. Қазіргі кезде көл Үлкен және Кіші Аралға бөлінген.

6 слайд

#7 слайд
Арал теңізінің экологиясы

7 слайд

#8 слайд
Қазақстанда көлемі жағынан үшінші орында – Балқаш көлі. Бұл көлдің басты ерекшелігі – оның батыс бөлігінің суы тұщы, шығыс бөлігінің суы ащы. (Неліктен?) Картасы Балқаш көлінің көріністері

8 слайд

#9 слайд
Көл қазаншұңқырлары қалай пайда болған? Тектоникалық Жанартаулық Бөген көл Қалдық

9 слайд

#10 слайд
2. Көл қазан шұңқыры қайдан пайда болады? Жер шарындағы көлдер тау жасалу үрдісінен пайда болған. Мұндай көлдер тектоникалық көлдерге жатады. (Байкал, Ыстықкөл, Зайсан) Байкал Ыстықкөл Зайсан

10 слайд

#11 слайд
Кейбір жағдайда тау опырылып, өзен аңғарын бөгеп тастағанда бөген көлдері пайда болады. Памир тауындағы Сарез көлі Іле Алатауындағы Үлкен Алматы

11 слайд

#12 слайд
Кейбір көлдер сөнген жанартаулардың кратерінде пайда болады. Оларды жанартаулық көлдер деп атайды. Мұндай көлдер Камчаткада, Ява аралдарында бар.

12 слайд

#13 слайд
Ескі арналардың орындарында қарасу көлдері қалыптасады.

13 слайд

#14 слайд
3. Ағынды және ағынсыз көлдер. Көлден өзен ағып шықса ағынды көл болады. Оның қасиеті суы тұщы болады. Өзен ағып шықпайтын өзендер ағынсыз көлге жатады. Олардың суында тұз мөлшері көп болады.

14 слайд

#15 слайд
4. Көлдердің шаруашылықтағы маңызы. Көлдердің шаруашылықтағы маңызы үлкен. Олардың ең бірінші байлығы – тұщы суы. Көл суын адам ауыз су ретінде, мал суаруға, егін егуге, түрлі өндіріске жұмсайды. Көлдер кеме қатынасы үшін маңызды. Мысалы, Каспий көлі арқылы Қазақстан, Ресей, Әзірбайжан, Түркіменстан, Иран мемлекеттерімен байланысып тұрады.  

15 слайд

#16 слайд
Каспий көлі арқылы Қазақстан, Ресей, Әзірбайжан, Түркіменстан, Иран мемлекеттерімен байланысып тұрады

16 слайд

#17 слайд
Жаңа сабақты бекіту: Каспий алабы: Жайық, Жем, Ойыл. Арал алабы: Сырдария, Шу, Сарысу. Балқаш Алакөл алабы: Іле, Қаратал, Ақсу, Сарқан.

17 слайд

#18 слайд
№1 хат Каспий алабынан. Өзендер туралы ақын жазушылардың өлеңінен, әнінен үзінді оқу №2 хат Арал теңізінің тұрғындарынан. Су туралы мақал- мәтелдер айт. (Көлдің көркі құрақ, Таудық көркі бұлақ. Сулы жер нулы жер. Судың да сұрауы бар т.б). №3 хат Балқаш -Алакөл алабынан. Су туралы жұмбақ жасыр. (Жылт жылт еткен, жылғадан өткен. Жазда ағамын, Қыста қатамын. Ағынды, тұйық қос көл бар, Бірі тұщы, бірі ащы. Осы екі көл сұлудың Қос сырғасы сияқты.) Қызықты хаттар Қазақстанның жер- жерінен келген хаттарына , қызықты тапсырмаларына жауап беру. «Қызықты хаттар»

18 слайд

#19 слайд
Мына кескіндердің қай көл екенін анықта 1 1 2 3 4 5 6

19 слайд

#20 слайд
Үйге тапсырма. §45 Көлдер Каспий теңізі, Арал теңізі, Балқаш көліне реферат жазу. Кескін картаға Қазақстандағы ірі көлдерді түсіру

20 слайд