Күйіс қайтаратын жануарлардың қарындарын зерттеу

#1 слайд
ТАЛДЫ ҚОРҒАН АГРОТЕХНИКАЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ Тақырыбы: «Күйіс қайтаратын жануарлардың азық қорыту жүйесін зерттеу»

1 слайд

#2 слайд
Азық қорыту жүйесін зерттеу үшін қандай әдіс қолданылады ? Азық қабылдауды, су ішуді зерттеу әдістері ? Тістерін шықырлату ненің белгісі ? Жұту құбылысының бұзылуы неден пайда болады ? Шөлдеу сөзіне ветеринариялы анықтама беріңіз ? Тәбет дегеніміз не ?

2 слайд

#3 слайд

3 слайд

#4 слайд
3 02 0 6 0 5 04 01 0

4 слайд

#5 слайд
№ 1 Шайнау процессінің бұзылуы,қиналып шайнау?

5 слайд

#6 слайд
№ 2 Кеңірдекті перкуссиялау.Плегафония?

6 слайд

#7 слайд
№ 3 Тыныс алу жүйесін графикалық әдіспен зерттеу?

7 слайд

#8 слайд
№ 4 Пневмография және ринография?

8 слайд

#9 слайд
№ 5 Көкірек қуысын қарау?

9 слайд

#10 слайд
№ 6 Шайнау процесінің бұзылуы?

10 слайд

#11 слайд
 Кіріспе  Күйіс қайыру  Негізгі бөлім  Күйіс қайыру процесінің бұзылуы  Ауыз қуысын зерттеу  Күйіс қайыратын малдың қарындарын зерттеуЖоспар

11 слайд

#12 слайд
 Күйіс қайыру - күрделі рефлекторлы физиологиялық акт, тек қана күйіс қайыратын малға, соның ішінде сиырға тән. Күйіс қайыру дегеніміз - мал ірі азықты жылдам қабылдап, мес қарынға түсіргеннен кейін олардың жібіп, жұмсаруынан соң, кері ұсақтап жақсылап шайнайтын биологиялық процесс. Малда тәулігіне 6-8 күйіс қайыру мерзімі болады, әр мерзімнің ұзақтығы 40-50- минут.  Малдың күйіс қайыру процесін зерттеу үшін, мал азықтанғаннан кейін қанша уақыт өткен соң күйсейді, тәулігіне неше рет күйіс қайырады, күйістің ұзақтығына және оның азықты қаншалықты шайнап жұтуына мін береді. Дені сау малда күйіс қайыру азықты қабылдаған соң 20-30 ми н уттен кейін болады. Күйіс қайыру

12 слайд

#13 слайд

13 слайд

#14 слайд
 1. Баяу күйіс қайыру - сау малдың күйіс қайыру мерзіміне қарағанда сәл баяу болады, күйіс қайыру азық қабылдағаннан кейін кешірек келеді ;  2. Сирек күйіс қайыру - тәулік бойында 1-2-3- ке дейін күйіс қайыру санының азайып кетуі ;  3 . Қысқа күйіс қайыру - дегеніміз әрбір күйіс қайыру мерзімінің 30 минутқа дейін қысқару  4 .Әлсіз күйіс қайыру - малдың күйіс қайыру қимылының бәсеңденуінен оның азықты ұнатпай жәй және үзіліс жасап шайнауы  5. Ауырсына күйіс қайыру - малда мазасыздану және ыңырану құбылыстарымен өтеді.  Күйіс қайырудың ең жоғарғы бұзылуы малда мүлдем күйіс қайыру актісінің тоқтауы. Мұндай өзгерістер күйіс қайыратын малдың ұлтабаралды қарындар және ұлтабардың , сонымен қатар көптеген ауыр өтетеін жұқпалы және жұқпалы емес ауруларда кездеседі. Күйіс қайыру процесінің бұзылу түрлері

14 слайд

#15 слайд
 Малдың ауыз қуысын қарау кезінде басын жарық жаққа қаратып қояды. Кейбір уақыттарда мұқият зерттеу үшін арнайы аспаптар мен жасанды жарықтарды, маңдайлық шамды, әртүрлі рефлекторларды, жарық беретін ШОГ -1 шпателді шамды, сонымен қатар ауыз қуысы ағзаларын зерттеу үшін арнайы ауыз кергіштерді пайдаланады. Қарау арқылы малдың ауыз қуысын зерттеп анықтау үшін алдымен сол малың еріндерінің жағдайын, ауыз қуысының жабылуын және ашылуын, еріндерінің еріксіз қозғалуын, сілекей бөлінуін және олардың өзгерістерін анықтайды. Сонан соң жоғарғы ерінді жағын, төменгі ерінді төмен басып, еріннің және қызыл иектің кілегей қабығын қарайды.  Дені сау малдың аузы жабулы, еріндері бір - бірімен толық бірігіп тұрады, ауыз қуысынан сілекей ақпайды.  Сиырдың ауыз қуысын зерттеу үшін, әуелі тісі жоқ жерінен қолды енгізіп, малдың тілін сыртқа шығарады, сонан соң ауыз кергішті пайдаланып, малдың аузын керіп ашып қояды. Ол кезде екінші көмекші адам малдың басынан және мүйзінен ұстап тұрады. Сонымен қатар, малдың танауынан қысып ұстайды немесе мұрындықыты пайдаланады. Ауыз қуысын зерттеу

15 слайд

#16 слайд
Ауыз кергіштер: 1…4- жылқыларға арналған; 5 және 6 ірі қара малға арналған; 7 - ірі жануарларға арналған сына тәрізді; 8- шошқаларға арналған крест тәрісді ( Шарабрин ) ; 9- иттерге арналған сына тәрізді

16 слайд

#17 слайд
Ауыз кергішті қолданып ірі қара малдың ауыз қуысын ашып зерттеу; А - сына тәрізді; Б - ілгек тәрізді

17 слайд

#18 слайд
Жұтқыншақты зерттеу. Жұтқыншақтың ішкі және сыртқы жағын қарау және сипау әдістері арқылы зерттеледі. Малдың басы мен мойнының орналасуы,жұтқыншақтың орналасқан тұсы. Егер де жұтқыншақ ауырған болса, онда мал басы мен мойнын қозғалтпай ұстауға мәжбүр болады.Мұндай құбылыс негізінде мойын бездері зақымданғанда, әртүрлі қатерлі ісіктер пайда болғанда,туберкулезде, актиномикозда байқалады.А - сырттай сипау ; Б - іштей ;

18 слайд

#19 слайд
 Жылқының ауыз қуысы ағзаларын зерттеу үшін тісі жоқ жағынан қолды ауыз қуысына енгізіп, тілін ұстап және оны сыртқа сол немесе оң жаққа шығарып, ал екінші жағына арнайы аспап ауыз кергіштерді салып қоямыз.  Шошқаның, ит пен мысықтың ауыз қуысы ағзаларын зерттеу үшін арнайы жіптер, яғни үзілмейтін қатты материалдан жасалған немесе таңылған жіптер пайдаланылады. Ол үшін, жіппен астыңғы және үстіңгі еріндерін тартады. Ауыз қуысын ашу үшін ұсақ жануарларға арналған Байер сынасын және ФПЖ -1 ұстағышын пайдаланады.  Сілекей бездерін зерттеу. Сілекей бездерді зерттеу қарау және сипау әдістерімен жүргізіледі. Зерттеу кезінде бездердің көлеміне, консистенциясына,пішініне,ауырсынуына және жергілікті қызуын көңіл аударады.  Өңешті зерттеу. Өңешті зерттеу үшін тек қана жалпы клиникалық әдістерді пайдаланып қоймай, арнайы аспаптар арқылы жүргізіледі: зондпен тексеру,рентген сәулесі арқылы қарау және түсіру.

19 слайд

#20 слайд
 Өңешке зонд енгізу . Өңешке зонд енгізу ауыз қуысы арқылы немесе төменгі төменгі танау қуысын пайдалану арқылы іске асады, бірақ ол малдың түріне байланысты. Сиырда зондты енгізу үшін танау немесе ауыз-қарын зондтары пайдаланылады. Ауыз қуысы арқылы зондты енгізу үшін әуелі зондты вазелинмен майлап, ауыз кергішті пайдалана отырып, ауыз қуысының ортасымен жұтқыншақ жаққа қарай жылжытып, сонан соң оның жұтыну уақытын байқап отырып, өңешке және мес қарынға енгізіледі.  Жылқыға зонд енгізу танау өңеш зондын пайдаланылады. Майланған зондты сол немесе оң танау қуысымен жайлап,танаудың төменгі жағымен жұтқыншаққа дейін жылжытып енгізеді, сонан соң жұту процесіне қарап отырып, өңешке қарай жылжытып,қарынға енгізеді.  Қой мен ешкіге зонд енгізу, сиырға зонд енгізуге ұқсас. Бірақ бұл кезде медициналық зондтарды пайдаланылады.

20 слайд

#21 слайд

21 слайд

#22 слайд

22 слайд

#23 слайд
Шошқаға зонд енгізу ауыз қуысына ауызкергіш сала отырып іске асырлады Жұту кезінде зондты өңешке, сонан соң қарынға енгізеді. Иттердің зондты ауыз қуысы арқылы, ауыз кергіштің көмегімен енгізеді. Иттердің үлкен-кішілігіне қарай әр түрлі зондтар пайдаланылады.

23 слайд

#24 слайд
 Күйіс қайыратын малдың ұлтабаралды қарындарын зерттеу.Күйіс қайыратын малдың ұлтабаралды қарындары төрт бөлімнен құралған ( ірі қара мал, түйе,қой ,ешкі ) алдыңғы үш бөлімнен - олар мес қарын, жұмыршақ, қатпаршақ және малдың негізгі қарны ұлтабардан тұрады.  Мес қарын негізінен күйіс қайыратын малда сол жақ аш бүйірде бел омыртқаның астындағы аш бүйірде орналасқан.  Мес қарынды зерттеу әдістері . Мес қарынды клиникалық зерттеу әдістеріне жататындар: қарау, сипау, перкуссиялау, тыңдау сонымен қатар арнайы аспаптар, құрал - жабдықтарды,руминографты т.б пайдаланады.  Сол жақ жамбастың және сол жақ аш бүйірі шұңқырының маңын қарау арқылы оның пішінінің өзгеруін,аш бүйірінің азыққа толу немесе толмауын анықтау, сонымен бірге оның жиырылуын білу. Күйіс қайыратын малдың қарындар зерттеу

24 слайд

#25 слайд
 Жұмыршақ қарын . Жұмыршақ қарын құрсақ қуысының төменгі жағында орналасқан, оның алдыңғы жағы 6-7 қабырғаға жетіп, көк етке жанама орналасқан, ал артқы жағы семсер тәріздес өсінді шеміршек үстінде жатыр.  Ірі қара малдың жұмыршақ қарын қызметінің бұзылуына онда әртүрлі өткір бөтен заттардың болуы әсерінен жарақатты ретикулит жиі кездеседі.  Әр түрлі өткір, бөгде заттарды табу үшін электромагниттік сынақтар пайдаланылады. Сонымен қатар, теміртапқыш аспаптарды,соған сәйкес руминографты, рентген сәулесін,ультра дыбысты қолданады.  Қатпаршақ. Қатпаршақ оң жақ құрсақ қуысында, 7-10 қабырға аралығына жанамалай орналасқан. Қатпаршақты зерттеуге жалпы әдістер пайдаланылады, соның ішінде перкусиялық, сипау, тыңдау, кейбір кезде қатпаршақты тесу жұмыстары атқарылады.

25 слайд

#26 слайд
 Ұлтабар оң жақ қабырға аралығында құрсақ қуысына жанаманалып, кеуде төс сүйегінен бастап, 12- қабырғаның төс шеміршегі тұсында орналасқан.  Сипау әдісімен қабырға тоғасының артын алға және төмен қатты баса отырып, ұлтабардың ауырсынуын анықтаймыз.  Ұлтабарды перкуссиялау әдісімен зерттегенде сау малда оның азыққа толу дәрежесі мен ерекшелігіне байланысты бәсең және тимпаникалық дыбыстар естіледі.  Ұлтабардың маңайын тыңдау стетоскоп немесе фонендоскоп арқылы жүргізіледі. Тыңдағанда жұмсақ шуылдар, сұйық заттар араласқан сияқты болып естіледі, ал ұлтабар қабынғанда немесе зақымданғанда шуылдардың күшеюі немесе әлсіреуі мүмкін.Күйіс қайыратын малдың ұлтабарын зерттеу

26 слайд

#27 слайд
ЖАҢА САБАҚ БОЙЫНША ҚАЙТАЛАУ

27 слайд

#28 слайд
Күйіс қайыру процесінің бұзылу түрлері Күйіс қайыратын малдың қарындарын зерттеу 50 40 3020 30 40 50 20

28 слайд

#29 слайд
Күйіс қайыру процесінің бұзылу түрлері 20 Баяу күйіс қайыру ? Сау малдың күйіс қайыру мерзіміне қарағанда сәл баяу болады, күйіс қайыру азық қабылдағаннан кейін кешірек келеді

29 слайд

#30 слайд
Күйіс қайыру процесінің бұзылу түрлері 30 Тәулік бойында 1-2-3 ке дейін күйіс қайыру санының азайып кетуі Сирек күйіс қайыру ?

30 слайд

#31 слайд
Күйіс қайыру процесінің бұзылу түрлері 40 Қысқа күйіс қайыру ? Әрбір күйіс қайыру мерзімінің 30 минутқа дейін қысқаруы.

31 слайд

#32 слайд
Күйіс қайыру процесінің бұзылу түрлері 50 Әлсіз күйіс қайыру ? Малдың күйіс қайыру қимылының бәсеңденуінен оның азықты ұнатпай жәй және үзіліс жасап шайнау

32 слайд

#33 слайд
Күйіс қайыратын малдың қарындарын зерттеу 20 Күйіс қайыратын малдың ұлтабаралды қарындары қанша бөлімнен тұрады ? 4

33 слайд

#34 слайд
Күйіс қайыратын малдың қарындарын зерттеу 30 Мес қарынды клиникалық зерттеу әдістері ? Қарау,сипау,перкуссиялау, тыңдау сонымен қатар арнайы аспаптар, руминографты пайдаланамыз.

34 слайд

#35 слайд
Күйіс қайыратын малдың қарындарын зерттеу 40 Мес қарын күйіс қайыратын малда қалай орналасқан ? Сол жақ аш бүйірде бел омыртқаның астындағы аш бүйірде орналасқан

35 слайд

#36 слайд
Күйіс қайыратын малдың қарындарын зерттеу 50 Мес қарынды тыңдау екі түрлі әдіспен жүргізіледі ? Зерттеушінің өз құлағымен тыңдауы және арнайы апаптарды пайдалану арқылы. ( стетоскопты немесе фонендоскопты )

36 слайд

#37 слайд
Мемлекет басшысы Н.Ә.Назарбаевты Қазақстан халқына жолдауы. 2018 жылғы 5 қазан

37 слайд

#38 слайд
 І. ХАЛЫҚ ТАБЫСЫНЫҢ ӨСУІ  II. ТҰРМЫС САПАСЫН АРТТЫРУ  III. ӨМІР СҮРУГЕ ЖАЙЛЫ ОРТА ҚАЛЫПТАСТЫРУ  IV. АЗАМАТТАР СҰРАНЫСЫНА БЕЙІМДЕЛГЕН МЕМЛЕКЕТТІК АППАРАТ  V. ТИІМДІ СЫРТҚЫ САЯСАТ  V І. ӘРБІР ҚАЗАҚСТАНДЫҚТЫҢ ЕЛІМІЗДЕГІ ӨЗГЕРІСТЕР ҮДЕРІСТЕРІНЕ АТСАЛЫСУЫҚАЗАҚСТАНДЫҚТАРДЫҢ ӘЛ-АУҚАТЫНЫҢ ӨСУІ: ТАБЫС ПЕН ТҰРМЫС САПАСЫН АРТТЫРУ  

38 слайд

#39 слайд
 Өмірмен ізденіс жұмысым  Қазақстан ауылшаруашылығын қалай көркейтемін,қалай өз үлесімді қосамын,қандай маман боламын...

39 слайд