Лимон қышқылы айналымының сатылары.Пируваттың өзгеруі

#1 слайд
САБАҚ ТАҚЫРЫБЫ: “ЛИМОН ҚЫШҚЫЛЫ АЙНАЛЫМЫНЫҢ САТЫЛАРЫ. ПИРУВАТТЫҢ ӨЗГЕРУІ”

1 слайд

#2 слайд
Пируваттың өзгеруі Лимон қышқылы айналымына даярлық.  Лимон қышқылының айналымына даярлық пируват молекуласының өзгеруінен басталады. Атап айтқанда, пируват көміртектің (3С) бір атомын СО 2  түрінде жоғалтатыны. Осы кезде кофермент “А” пируватының қалған екі көміртек ацетил тобын қосып алады да, лимон қышқылы айналымының алғашқы сатысына өтеді. 

2 слайд

#3 слайд
НАД+ пируват пен кофермент А-дан 2Н-ты қосып алып, НАД * Н + Н + -ке айналады. Реакция нәтижесінде түзілген ацетил К0А лимон қышқылының сатысына өтеді де, лимон қышқылы айналымына даярлық аяқталады (4-сызбанұсқа). Даярлық аяқталғаннан соң,  лимон қышқылының айналым реакциясы басталады. Ол реакция сағат тілінің бағытымен жүреді. Реакцияға бастапқы зат ретінде ацетил К0А қатысады. 

3 слайд

#4 слайд
Ол өзіндегі 2 көміртекті ацетил тобын 4 көміртекті қосылыс — қымыздық сірке қышқылына беріп, 6 көміртекті қосылыс — лимон қышқылына айналады.  Бұл реакция ферменттердің жәрдемімен үздіксіз жүріп отыратын күрделі процесс. Лимон қышқылы  көріп отырғанымыздай, 2 көміртек атомын СО 2  түрінде бөліп шығарады да, қалған 4 көміртек атомынан жаңа қымыздық сірке молекуласы түзіліп отырады. 

4 слайд

#5 слайд
Лимон қышқылының айналымын 1930 жылдары ағылшын биохимигі Г.Кребс ашты. Сондықтан бұл процесс Г.Кребстің атымен аталды. Осы еңбегі үшін Г.Кребс 1953 жылы Нобель сыйлығының лауреаты атағын алды. 

5 слайд

#6 слайд
ҚОРЫТЫНДЫ 1.Біз тыныс алу мүшелеріміз арқылы СО 2  өнімдерін бөліп шығарамыз. Ол өнімдер пируват молекуласы реакцияға түскен кезде пайда болады. 2. Лимон қышқылының әр айналымында АТФ-тың бір молекуласы синтезделеді.

6 слайд

#7 слайд
Сутек атомдары лимон қышқылдарының айналымының әрбір сатысында ыдырайды да, олар электрондардың акцепторларына (қабылдаушы) беріледі. Осы уақытта НАД + және ФАД түзіледі. Бұлар қайтадан сутек атомдарын қосып алып, НАД-Н+Н +  және ФАД-Н 2 -ге айналады. Лимон қышқылының айналымы мынадай жалпы теңдеумен қорытылады: а) қымыздық сірке қышқылы Ацетил К0ААДФ + ФН3НАД - Н+ФАД; ә) реакция нәтижесінде мынадай заттар түзіледі: қымыздық сірке қышқылы +2СО2 + К0А + АТФ + 3НАД - Н + 3Н +  + ФАД - Н 2 .

7 слайд