Мектеп жасына дейінгі балаларды психологиялық-педагогикалық бейімделуі

#1 слайд
Жоба Тақырыбы: «Мектеп жасына дейінгі балаларды психологиялық-педагогикалық бейімделуі» Дайындаған:Отыншиева Р.

1 слайд

#2 слайд
Жоспар Мақсаты мен міндеті Кіріспе Негізгі бөлім 1. Балабақшаға дейінгі жастың психологиялық ерекшеліктері 2. Балабақшаға даярлықтың төрт бағыты 3. Балабақшаға баратын баланың меңгеруі тиіс қабілеттер 4. Баланы балабақшаға бей і мдеу барысында сіз басты назар аударатын сәттер Қорытынды Қолданылған әдебиеттер тізімі

2 слайд

#3 слайд
• балабақшаға бейімделу әрекетін талдау психологиялық диагностиканың қолданылу бөлігін анықтау Мақсаты: • балабақшаға дейінгі жастың психологиялық ерекшеліктеріне тоқталу Міндеттері:

3 слайд

#4 слайд
Кіріспе Тақырыптың өзектілігі: Қазіргі уақытта баланы балабақшаға дайындау, белгілі бір дағдыларды игеруге бейімдеу заманымыздың көкейкесті мәселелерінің бірі болып отыр. балабақшаға дейінгілердің өз-өзіне қызмет ету дағдыларын меңгеруі - өнегелі, жігерлі, дербестік, және табандылық сияқты қасиеттерін тәрбиелеудің тиімді жолы. Балаларды балабақшадағы балабақшаға бейімдеп, жетілдіруде психологиялық- педагогикалық диагностикаға қатысты негізгі жағдайларды белгілі бір қисынға келтіруге болады: - балабақшаға жетілдіру мен балабақшаға бейімдеу барысы деңгейінің өлшемдері, оқу бағдарламасындағы оқыту мен тәрбиелеу мақсаттарымен байланысты болып табылады; - Балаларды балабақшадағы балабақшаға және жағдайларға бейімдеуде, педагогтар мен психологтардың психодиагностикалық іс-әрекеттері, бала тұлғасын дамытудың құрамды бөлігі болуы тиіс; - балабақшаға жетілдірудегі педагогтар мен психологтардың психодиагностикалық әрекеттерінің ең бірінші міндеті, балалардың балабақшадағы балабақшаға бейімделуі, сынып ұжымы немесе балалар жайлы психологиялық ақпаратты алу болып табылады. - Балаларды балабақшадағы балабақшаға және жағдайларға бейімдеуде, педагогтар мен психологтардың психодиагностикалық іс-әрекеттері, бала тұлғасын дамытудың құрамды бөлігі болуы тиіс; - балабақшаға жетілдірудегі педагогтар мен психологтардың психодиагностикалық әрекеттерінің ең бірінші міндеті, балалардың балабақшадағы балабақшаға бейімделуі, сынып ұжымы немесе балалар жайлы психологиялық ақпаратты алу болып табылады.

4 слайд

#5 слайд
Балабақшаға бейімделу әрекетін талдау психологиялық диагностиканың қолданылу бөлігін анықтайды. Балаларға психодиагностикалық зерттеулер жүргізгенде, мынандай моральді- этикалық сипаттамасы бар талаптар қойылады, олардың ең негізгілері: 1. Психодиагностикалық зерттеулердің нәтижелері балаларға зиянын келтірмеуі керек. 2. Балаларға диагностикалық зерттеулер, тек балалардың өздерінің және олардың ата- анасының рұқсатымен жүргізілуі тиіс. Балалар балабақшаға баратын кезге дейінгі уақытта ата-аналар балаларынсыз рұқсат беруіне болады. 3. Ата-ана құқығынан айырылған ата-аналар өз балаларының психологиялық зерттеулерінің нәтижелерінің қорытындысын психолог маманнан білуге болады, сонымен бірге психолог, ата-аналарға өз балаларының психологиясына тиісті білгісі келген сұрақтарына дұрыс және нақты жауапты беруі тиіс. 4. Психодиагностикалық зерттеудің нәтижесінде анықталған басқа факторлардан баланың тағдырын, яғни балабақшадағы балабақшаға бейімделуі мен тәрбие мүмкіндігін, ата-аналар мен психолог-педагогтардың пікірінсіз шешілмеуі тиіс. 5. балабақшаға дейінгі мекемелер мен балабақшада қызмет атқаратын психологтар психодиагностикалық жұмыстарды тәрбиешілер мен мұғалімдермен бірге тығыз байланыста болып атқаруы қажет.

5 слайд

#6 слайд
Балабақшаға дейінгі жастың психологиялық ерекшеліктері • Жетекші іс-әрекет – ойын, адамдардың іс-әрекеті және мінез-құлық нормаларын игеру. • 1 жасқа дейін бала 7-14 сөз қолданады, бір іске назары ауып 15 минут айналысады, «болмайды» деген сөздің мағынасын түсінеді, жүре бастайды ( + 2 ай). • 2 жасқа дейінгі сөздік қоры – 300-400сөзді құрайды, Баланың негізгі сұрақтары: мынау не? мынау кім? Зат есім, есімдік, сын есім, одағай, етістіктерді игереді. Сөйлем құрауы қалыптасады (қыз балаларда жиі 1,5 жаста). Сұрақтарды қоя білуі баланың ақыл ойының «жақсы» дамуын көрсетеді. Қаламды жұдырығына ұстап сызықтар сала бастайды, текшелерден мұнара орнатады. • 3 жасқа қарай – Неге? Деген сұрақ туындайды. Балаға бағыт беретін сұрақтар қойып отырса ол көрген-білгенін айтып береді. Салалас құрмалас тіпті бағыныңқы құрмалас сөйлемдерді қолданады, бұл оның ойлау қабілетінің жетілгендігін көрсетеді. Біреу, аз, көп деген не екенін түсінеді. Бүтін заттың бөлігін көріп танып біледі: құлағынан – қоянды, тұмсығынан – пілді. • 4 жаста өзі көрмегенді оған түсіндіріп айтып бергенді түсінуге қабілетті. Сурет бойынша мүмкіндігінше толық қарапайым әңгіме құрай алады, ересектердің бастаған сөйлемін ойланып толықтырады, қарым-қатынасқа қабілетті. Негізгі сұрақтары неге? Құрдастарымен сюжетті-рөлдік ойындар ойнайды. Бір іспен 40-50 минутқа дейін айналыса алады. • 5 жаста бала өзінің тегін, атын, әкесінің атын, жасын, мекен жайын, үйге баратын көлікті айта біледі. Құрастырма ойыншықтарды қолдану біледі, кесте бойынша ойыншықты жинайды. Адамның бейнесінің негізгі мүшелерімен суретін салады.

6 слайд

#7 слайд
Балабақшаға даярлықтың төрт бағыты 1 бағыт - балаларды балабақшадағы балабақшаға қажетті нақты іскерліктер мен дағдыларды қалыптастыру; 2 бағыт – мектеп жасына дейінгі кезеңнің аяғында байқалатын жаңа құрылымдар мен бала психикасындағы өзгерістерді зерттеу; 3 бағыт - оқу әрекеттерінің алғы шарттары;4 бағыт - баланың берілген ережелер мен ересектер талабына саналы түрде бағыну іскерлігі

7 слайд

#8 слайд
Бала өз бетімен белгілі бір жұмысты 30 минутқа жуық уақыт бойы жасай алуы керек. Берілген суреттер бойынша беске жуық сөйлем құрай алсын. Шағын тақпақтарды есте сақтап, бірнеше қатарын жаттай алуы тиіс. Зат есімдерді жекеше, көпше түрлерге өзгерте алсын. Онға дейін және оннан кері санасын. Қарапайым жұмбақтарды шешуге қабілетті болсын. Буын бойынша оқысын.Балабақшаға баратын баланың меңгеруі тиіс қабілеттер

8 слайд

#9 слайд
• П.П.Блонский өзінің педалогиялық- бағдарлану концепциясында баланың үлгермеушілігі, балабақшадағы сәтсіздіктерін оның жүріс-тұрыстарынан емес, әуелі семья жағдайына, әлуметтік экономикалық мәселелерінен қарау керек деп тұжырымдаған • Егер сөйлеу, ойлау, қабылдау процестерінің дамуы қалыпты жағдайда жүрмесе баланың ой-өрісінің дамуы да кейін қалады. Бала бұл жаста өзін еркін ұстап, өз бетімен әрекет жасап үйрене алмайды, олардың дамуында жол көрсететін, өмірге бейімделуіне жағдай жасайтын адам болу керек. Қандай адамзат баласы болмасын баланың әлеуметтік жағдайына бейімдейтін, үйрететін ата-анасы болып табылады. Мектеп жасына дейінгі балалардың танымдық процестерінің дамыту үшін өткізілген эксперементалдық жұмыс

9 слайд

#10 слайд
Баланы балабақшаға бейімделу барысында сіз басты назар аударатын негізгі сәттер: Жалпы ой-өрісін дамыту (баланың таным көкжиегін кеңейтудің ең озық тәсілі - онымен «өмір жайлы» әңгіме жүргізу, кітап оқу және оны талдау); әріптер мен сандарды, геометриялық кескіндерді және түстерді, оңға/солға, үлкен/кіші, кең/тар түсініктерін үйрену және т.б.; мүмкіндігінше – оқи білуді (ең болмағанда буынға бөліп оқу) және санауды үйрету (ең болмағанда10-ға дейін); міндетті түрде кіші қозғауыштарды дамыту, яғни, сүйектер мен саусақтардың икемділігін дамытуға арналған сабақтар өткізу. Бұл жазуға да, сондай-ақ тілді дамытуға да қажет болатын дүниелер (бала миынының құрылымында бұл екі орталықтың орны бар). есте сақтау қабілетін жаттықтыру – яғни, әндер мен тақпақтарды жаттауды үйрету (балабақшада болатын ертеңгіліктер мен жиындарда баланың жарқырап көрінуіне септігін тигізеді, бұл оның балабақшадағы өмірінің дұрыс жолға бағытталуына көмектеседі);

10 слайд

#11 слайд
Бейімделу – ағзаның жаңа жағдайларға қалыптасыуындағы күрделі процесс  Қатаң күн тәртібі.  Ата-аналарының 9 және одан артық сағат бойы болмауы  Тәртіпке қойылатын жаңа талаптар  Құрдастарымен тұрақты қатынас  Жаңа үй –жай  сөйлесу стилінің басқашалығы ДАҒДАРЫС Қырсығу, қорқу, тамақтан бас тарту, жиі сырқаттану, психикалық регрессия тәрізді жүйке реакциялары

11 слайд

#12 слайд
Бейімделу кезеңінің ұзақтығы Бейімделу – әр баланың бойындағы өзіндік ұзақтығы болатын күрделі және біртіндеп жүретін үдеріс Көптеген жағдайда бейімделу үдерісі балалар балабақшада болған 4-6 айдан кейін , ал кейбір балаларда бір жылдан кейін аяқталды деп есептейміз. Бұл әсіресе 2 - 3 жасарлар арасында кездеседі, өйткені бұл жастағы балалардың жиі сырқаттану жағдайы оның балабақшаға түпкілікті бейімделу үдерісін кешеуілдетеді. Балабақшаға келіп түскен балалардың анасына тым жақын болуы мен әлеуметтік тәжірибесінің аздығы ( құрдастарымен және үлкендермен қарым –қатынас) әсер етеді – бұл 1- ден 3 жасқа дейінгі балалар. Бұндай балалар үшін бейімделу кезеңі – қатты жылау, басқа балалар айналысып жатқан іспен айналысудан бас тарту, серуенге шығар алдында, түскі асқа баруға дайындалу кезінде егіліп жылау болып келеді. Бұндай балалармен тіл табыса алмағанда , баланың келешек дамуына әсер ететін эмоционалдық зақым келтіріледі . Бейімделу ұзақтығы 7-10 күн 2 апта 1 ай Жарты жыл

12 слайд

#13 слайд
Балабақшаға үйренудегі қиындықтар • Күн тәртібінің бұзылуы ; • Өзіне –өзі қызмет көрсету бойынша қарапайым біліктердің қалыптаспауы; • Дұрыс сөйлей білмеуі; • Құрдастарымен және үлкендермен қарым-қатынас білігінің жоқтығы;

13 слайд

#14 слайд
Үлкендердің міндеттері - Өз балаңызбен жұмыс істеңіз: өздігінен киініп-шешінуге, тамақтануға, түбекті пайдалана білуге үйретіңіз (памперс қолданудан бас тарту - Балаңыздың мектепке дейінгі мекемеге бейімделу кезеңінде балабақшадағы күн тәртібін сақтауға тырысыңыз. - Таңертеңгілік бақшаға тастап кетер кезде проблемалар туындамасын десеңіз балаңызды балабақшаға баруға тек жақсы сөздермен, көңіл – күймен баулыңыз.

14 слайд

#15 слайд
- Балаңызбен ерінбей сөйлесіңіз, оның сұрақтарына қол сілтемеңіз. Оны әңгімеге өзіңіз тартыңыз. Онымен көбірек әңгімелесіңіз. Оның өміріне, жеке басына деген қызығушылық танытыңыз. Назардан тыс қалмаған, жан жылуына бөленген баланың сөйлеу, ақыл-ой дамуында мүкістік болмайды. - Және соңғы тілек: балаңызды қолға көтермей, аздап болса да, шанасыз жаяу жүруіне назар аударыңыз. Балаңыздың аяқтарын дамытыңыз! Түсінемін, жұмысқа асығып барасыз, уақыт тығыз, ДЕГЕНМЕН де осы проблемаға ерекше назар аударыңыздар. Серуенге шыққан кезде сіздердің балаларыңызға қиын. Оларды бастан аяқққа дейін тұмшалап тастайсыздар, олар аяғын алып жүре алмайды, сүрініп құлайды, ақырында бақырып жылайды?! . Бұл сәтте тәрбиешіге қиын, жалғыз сіздің балаңыз емес, оның алдында осындай бірнеше бала бар …

15 слайд

#16 слайд
Бала тамақты тәбеттеніп ішсе, тез ұйықтап және уақытында сергек оянса, өзімен-өзі жеке, құрдастарымен ойнау кезінде көңіл-күйі жақсы болса бейімделу кезеңі аяқталды деп есептеледі.

16 слайд

#17 слайд
Егер ата-аналар баласының бойында өзіне –өзі қызмет көрсету, құрдастарымен қарым-қатынас жасау, ойнай білу білігін қалыптастырған болса, егер үйдегі күн тәртібі балабақшаның күн тәртібімен сәйкесіп жатса, бала мен тәрбиеші арасында эмоционалдық қарым қатынас орнап, тіл табысып жатса онда бейімделу кезеңі жеңіл және қысқа уақытта өткені..

17 слайд

#18 слайд
Бейімделу кезеңінің өтуі тәуелді болып келеті факторлар үйдегі күн тәртібінің балабақшаның күн тәртібіне жақындығы жасы Үлкендермен және құрдастырмен қарым – қатынас жасай білуі Денсаулық жағдайы Заттық –ойындық қызметтің қалыптасуы

18 слайд

#19 слайд
Как родители могут помочь своему ребёнку в период адаптации к ДОУМДМ-ге бейімделу кезінде ата-аналар өз балаларына қалай көмектесуі керек  Мүмкіндігінше баланың қарым –қатынас шеңберін кеңейту,оның таныс емес адамдар алдындағы қорқынышын жеңуге баулу, баланың назарын бөгде адамдардың қылығына аудару, олардың жақсы тұстарын көрсете білу, жақсы пікір айту  Баланың ойыншықтарды ажырата білуіне көмектесу: сюжетті әңгіме құрау, бірлесіп отырып түрлі қимылдар жасау, баланы ойынға жұмылдыру  Түрлі қиымлдар арқылы еліктеу әрекеттерін көресуге үйрету: «торғай тәрізді ұшамыз», «қояндар тәрізді секірейік», «күшік құсап үру» т.с.с.  Басқа адаммен қарым –қатынасқа үйрету, ойыншығымен бөлісе білуге, жылап жатқан басқа баланы аяуға үйрету;  Баланы мектепке дейінгі мекемеге беруге тура келді деп өкініш білдірмеу.  Кейбір ата-аналар баласының өздігінен қимыл – әрекет жасай алмауына байланысты ( мысалы:түбекке отыра алмау) қорқып, баласын балабақшадан алып кетіп жатады. Бұл үлкендердің баласын өз қасынан ажырата алмау себебімен байланысты.  Баланы өзіне –өзі қызмет етуге үйрету, оның кез келген өзіндік қимыл – әрекетін мадақтап, барынша ынталандыру

19 слайд

#20 слайд
Қорытынды Тақырыптың н...

20 слайд