Миеленді, миеленсіз аксондарда жүйке импульстарының туындауы және өткізілуі
Миеленді, миеленсіз аксондарда жүйке импульстарының туындауы және өткізілуі

#1 слайд
«Кілт сөздерді
сәйкестендіру»
A.Жүйке импульсі
B.Мембрана потенциалы
C.Тыныштық потенциалы
D.Шваннов жасушалары
E.Миелинденген қабықша
F.Миелинденбеген
қабықша
1.«жұмсақ» деген мағына
2.«жұмсағы жоқ» деген мағына
3.Аксонға оралған
4.Қозған жасушалар мембранасының потенциалы
5.Кез-келген жасушаға тән
6.Импульс- нейрондық жасуша бетінің
мембранасындағы электрлік потенциалдар
айырмашылығының бір сәтке өзгеруі болып
табылады.
1 слайд
«Кілт сөздерді сәйкестендіру» A.Жүйке импульсі B.Мембрана потенциалы C.Тыныштық потенциалы D.Шваннов жасушалары E.Миелинденген қабықша F.Миелинденбеген қабықша 1.«жұмсақ» деген мағына 2.«жұмсағы жоқ» деген мағына 3.Аксонға оралған 4.Қозған жасушалар мембранасының потенциалы 5.Кез-келген жасушаға тән 6.Импульс- нейрондық жасуша бетінің мембранасындағы электрлік потенциалдар айырмашылығының бір сәтке өзгеруі болып табылады.
#2 слайд
Дәйек сөз
немесе
цитата:
"Жүйке импульстарының
таралу жылдамдығы жүйке
талшығының диаметрі мен
миелинді қабықшаның
болуына тікелей байланысты.
Бұл биологиялық процестің
тиімділігі – эволюциялық
таңдау нәтижесі."
(Эрик Кандель,
"Нейроғылым негіздері")
2 слайд
Дәйек сөз немесе цитата: "Жүйке импульстарының таралу жылдамдығы жүйке талшығының диаметрі мен миелинді қабықшаның болуына тікелей байланысты. Бұл биологиялық процестің тиімділігі – эволюциялық таңдау нәтижесі." (Эрик Кандель, "Нейроғылым негіздері")
#3 слайд
«Ұғымдарды
сәйкестендіру»
Ұғымдар Кілтті сөздер
1.Мембрана потенциалы
2.Тыныштық потенциалы
3.Әрекет потенциалы
A.Натрий каналы, калий каналы,
өзгеріс.
B.-70мВ, Na+,K+ сорғылары, оң,
теріс.
C.Ион, заряд, айырмашылық.
3 слайд
«Ұғымдарды сәйкестендіру» Ұғымдар Кілтті сөздер 1.Мембрана потенциалы 2.Тыныштық потенциалы 3.Әрекет потенциалы A.Натрий каналы, калий каналы, өзгеріс. B.-70мВ, Na+,K+ сорғылары, оң, теріс. C.Ион, заряд, айырмашылық.
#4 слайд
Сигнал беру жылдамдығы:
Жүйке импульсінің жылдамдығы
аксонның диаметріне және
миелин қабығына байланысты.
Миелинді қабықшасы бар жүйке
талшықтары бойынша импульс
120 м/с жылдамдыққа дейін
жетуі мүмкін, бұл қарапайым
миелинсіз аксондарға қарағанда
100 есе жылдам.
«Қызықты
деректер»
4 слайд
Сигнал беру жылдамдығы: Жүйке импульсінің жылдамдығы аксонның диаметріне және миелин қабығына байланысты. Миелинді қабықшасы бар жүйке талшықтары бойынша импульс 120 м/с жылдамдыққа дейін жетуі мүмкін, бұл қарапайым миелинсіз аксондарға қарағанда 100 есе жылдам. «Қызықты деректер»
#5 слайд
•Импульс ешқашан
баяуламайды: Жүйке
импульсі аксон бойымен
жүргенде, оның
жылдамдығы мен күші
өзгермейді. Бұл
ақпараттың дәл әрі
жылдам берілуін
қамтамасыз етеді.
«Қызықты
деректер»
5 слайд
•Импульс ешқашан баяуламайды: Жүйке импульсі аксон бойымен жүргенде, оның жылдамдығы мен күші өзгермейді. Бұл ақпараттың дәл әрі жылдам берілуін қамтамасыз етеді. «Қызықты деректер»
#6 слайд
§23.Жүйке импульсінің
пайда болуы және
әртүрлі нейрон
типтерінде оларды
өткізу көрсеткіштері.
9.1.7.3 - жүйке
импульсінің
туындауы мен өтуін
сипаттау;
6 слайд
§23.Жүйке импульсінің пайда болуы және әртүрлі нейрон типтерінде оларды өткізу көрсеткіштері. 9.1.7.3 - жүйке импульсінің туындауы мен өтуін сипаттау;
#7 слайд
Теориялық
білім:
Практикал
ық
дағдылар:
Функционалд
ық
сауаттылық:
Құндылық:
«жасампаздық және
жаңашылдық»
жүйке
импульсінің
туындауы мен
өтуін
сипаттайды;
жүйке импульсінің
туындауы мен
өтуін түсіндіреді;
жүйке
импульсінің
туындауы мен
өтуін талдайды;
7 слайд
Теориялық білім: Практикал ық дағдылар: Функционалд ық сауаттылық: Құндылық: «жасампаздық және жаңашылдық» жүйке импульсінің туындауы мен өтуін сипаттайды; жүйке импульсінің туындауы мен өтуін түсіндіреді; жүйке импульсінің туындауы мен өтуін талдайды;
#8 слайд
Адам ағзасындағы ең ұзын
жүйке – шонданай жүйкесі
(nervus ischiadicus). Оның
ұзындығы шамамен 1
метрге дейін жетеді, ал ол
импульстерді жамбас пен
аяқтарға жеткізеді.
Қызықты факт:
8 слайд
Адам ағзасындағы ең ұзын жүйке – шонданай жүйкесі (nervus ischiadicus). Оның ұзындығы шамамен 1 метрге дейін жетеді, ал ол импульстерді жамбас пен аяқтарға жеткізеді. Қызықты факт:
#9 слайд
«Бейнетүсіндіру» әдісі.
Импульс өткізу жылдамдығы
Нейронның импульсты өткізу жылдамдығына 2 фактор әсер
етеді
1.Миелин қабықшасының болуы
2.Аксон диаметрі
Импульс өткізу жылдамдығы
Миелинденген нейрон
a.Шванов жасушалары миелин қабықшаларын түзеді
b.Миелин липид және ақуыздан тұрады
c.Арасында Раньве түйіндері кездеседі
d.Импульсты өткізу жылдам
e.Импульсты өткізу секіру арқылы жүреді
Миелинденген аксон
9 слайд
«Бейнетүсіндіру» әдісі. Импульс өткізу жылдамдығы Нейронның импульсты өткізу жылдамдығына 2 фактор әсер етеді 1.Миелин қабықшасының болуы 2.Аксон диаметрі Импульс өткізу жылдамдығы Миелинденген нейрон a.Шванов жасушалары миелин қабықшаларын түзеді b.Миелин липид және ақуыздан тұрады c.Арасында Раньве түйіндері кездеседі d.Импульсты өткізу жылдам e.Импульсты өткізу секіру арқылы жүреді Миелинденген аксон
#10 слайд
«Бейнетүсіндіру» әдісі.
Миелинденбеген нейрон
a.Миелин қабықшасы жоқ
b.Импульсты өткізу баяу
c.Импульсты өткізу тегіс жүреді
Миелинденбеген аксон
10 слайд
«Бейнетүсіндіру» әдісі. Миелинденбеген нейрон a.Миелин қабықшасы жоқ b.Импульсты өткізу баяу c.Импульсты өткізу тегіс жүреді Миелинденбеген аксон
#11 слайд
«Тұжырымдаманы
талқылау» әдісі.
№ 3 модельдеу «Жүйке импульсінің пайда болу
және оны беру жылдамдығын зерттеу»
Миелинденген талшықтардағы жүйке импульсін
өткізудің едәуір жоғары жылдамдығына қатысты кейбір
авторлардың тұжырымдамаларын талқылаңдар.
«Бұл –Раньве «қағып алуына» байланысты импульс. Ол
«секіру тәрізді» немесе «сальто тәрізді» таралуымен
түсіндіріледі. Яғни жүйке импульсі Раньве «қағып алуы»
бойынша «сальто жасайды».
11 слайд
«Тұжырымдаманы талқылау» әдісі. № 3 модельдеу «Жүйке импульсінің пайда болу және оны беру жылдамдығын зерттеу» Миелинденген талшықтардағы жүйке импульсін өткізудің едәуір жоғары жылдамдығына қатысты кейбір авторлардың тұжырымдамаларын талқылаңдар. «Бұл –Раньве «қағып алуына» байланысты импульс. Ол «секіру тәрізді» немесе «сальто тәрізді» таралуымен түсіндіріледі. Яғни жүйке импульсі Раньве «қағып алуы» бойынша «сальто жасайды».
#12 слайд
ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҚ
ТАПСЫРМАСЫ
1-тапсырма:
Нейрон миелин қабықшасының болып болмауына байланысты
жіктеледі. Суретте екі нейронның аксондары көрсетілген. Суретті
мұқият бақылай отырып төмендегі кестені толтырыңыз.
Миелинденген Миелинденбеген
Миелин қабықшасы
Шванов жасушалары
Раньве түйіндері
Импульс өткізілу әдісі
Импульс өткізілу
жылдамдығы
Орналасқан жері
12 слайд
ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҚ ТАПСЫРМАСЫ 1-тапсырма: Нейрон миелин қабықшасының болып болмауына байланысты жіктеледі. Суретте екі нейронның аксондары көрсетілген. Суретті мұқият бақылай отырып төмендегі кестені толтырыңыз. Миелинденген Миелинденбеген Миелин қабықшасы Шванов жасушалары Раньве түйіндері Импульс өткізілу әдісі Импульс өткізілу жылдамдығы Орналасқан жері
#13 слайд
ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҚ
ТАПСЫРМАСЫ
2-тапсырма. Сыныпта А және В нүктелерін белгілеңіз. 1 оқушы жәй
жүріспен А нүктесінен В нүктесіне дейін жүреді. 2 оқушы қадам санын
есептейді. Кейін секіріп қозғалғанда қанша рет секіргенін санайды.
Оқушылар орындарымен алмасады.
А-дан Б-ге жетуде қай қозғалыс саны көп?
Екі түрлі жетуде қайсысы жылдамырақ болады?
Қадам саны Секіру саны
1-оқушы
2-оқушы
13 слайд
ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҚ ТАПСЫРМАСЫ 2-тапсырма. Сыныпта А және В нүктелерін белгілеңіз. 1 оқушы жәй жүріспен А нүктесінен В нүктесіне дейін жүреді. 2 оқушы қадам санын есептейді. Кейін секіріп қозғалғанда қанша рет секіргенін санайды. Оқушылар орындарымен алмасады. А-дан Б-ге жетуде қай қозғалыс саны көп? Екі түрлі жетуде қайсысы жылдамырақ болады? Қадам саны Секіру саны 1-оқушы 2-оқушы
#14 слайд
ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҚ
ТАПСЫРМАСЫ
3-тапсырма. Диаграмма әрекет потенциалы пайда болған кезде
миелинсіз аксонның болуы қабықшасындағы зарядтың өзгеруін
көрсетеді.
14 слайд
ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҚ ТАПСЫРМАСЫ 3-тапсырма. Диаграмма әрекет потенциалы пайда болған кезде миелинсіз аксонның болуы қабықшасындағы зарядтың өзгеруін көрсетеді.
#15 слайд
ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҚ
ТАПСЫРМАСЫ
4-тапсырма. Ашық сұрақтар
1.Жүйке импульсіне анықтама беріңіз?
2.Нейронның тыныштық потенциалы қандай және ол қалай
сақталады?
3.Әрекет потенциалының қалай және неліктен пайда
болатынын түсіндіріңіз?
4.Сигналдың химиялық синапста пресинапстық жасушадан
постсинапстық жасушаға қалай берілетінін көрсетіңіз?
5.Әрекет потенциалын не тудырады?
6.Әрекет потенциалын іске қосу үшін мембранамен не болады?
15 слайд
ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҚ ТАПСЫРМАСЫ 4-тапсырма. Ашық сұрақтар 1.Жүйке импульсіне анықтама беріңіз? 2.Нейронның тыныштық потенциалы қандай және ол қалай сақталады? 3.Әрекет потенциалының қалай және неліктен пайда болатынын түсіндіріңіз? 4.Сигналдың химиялық синапста пресинапстық жасушадан постсинапстық жасушаға қалай берілетінін көрсетіңіз? 5.Әрекет потенциалын не тудырады? 6.Әрекет потенциалын іске қосу үшін мембранамен не болады?
#16 слайд
Кері
байлан
ыс
1,2-«Бүгін
сабақта
зерттедім»
3- «Бүгінгі
сабақта
маған
түсіну
қиынға
соқты»
4-«Менің
жеңісім»
§24.Тірі
ағзалардағ
ы электр
үдерістері.
16 слайд
Кері байлан ыс 1,2-«Бүгін сабақта зерттедім» 3- «Бүгінгі сабақта маған түсіну қиынға соқты» 4-«Менің жеңісім» §24.Тірі ағзалардағ ы электр үдерістері.
#17 слайд
Синапстардың көптігі: Адам
миындағы бір нейрон шамамен 10
000 синапспен байланыса алады.
Бұл 100 триллионға жуық
байланыс түзеді және мидың
ақпаратты өңдеу мүмкіндігінің
жоғары деңгейін қамтамасыз
етеді.
Қызықты
17 слайд
Синапстардың көптігі: Адам миындағы бір нейрон шамамен 10 000 синапспен байланыса алады. Бұл 100 триллионға жуық байланыс түзеді және мидың ақпаратты өңдеу мүмкіндігінің жоғары деңгейін қамтамасыз етеді. Қызықты
#18 слайд
Көрнекіліктер
18 слайд
Көрнекіліктер
шағым қалдыра аласыз













