Онтогенездің генетикалық механизімі. Тератогенез. Туа біткен ақаулардың жасушалық механизімдері.Діңгектік жасушалар

#1 слайд
САБАҚТЫҢ МАҚСАТЫ: ОНТОГЕНЕЗДІҢ МЕХАНИЗІМІ.ТЕРАТОГЕНЕЗ. ТУА БІТКЕН АҚАУЛЫҚТАРДЫҢ ЖАСУШАЛЫҚ МЕХАНИЗІМДЕРІ. ДІҢГЕКТІК ЖАСУШАЛАР ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША ЖАЛПЫ ҰҒЫМДАРДЫ МЕҢГЕРТУ. Тақырыбы: Онтогенездің генетикалық механизімі. Тератогенез. Туа біткен ақаулардың жасушалық механизімдері.Діңгектік жасушалар Оқытушы: Рустемова А.Р ШҚО денсаулық сақтау басқармасының «Семей қаласының Д.Қалматаев атындағы мемлекеттік жоғарғы медициналық колледжі» ШЖҚ КМК

1 слайд

#2 слайд
Тератогенез әртүрлі факторлардың сезімтал онтогенездің кезеңдерін- қауіпті ал зиян келтіретін факторларды тератогенді факторлар деп атайды. Адам эмбриогенездің 3-қауіпті кезеңдерін ажыратады. 1.Имплантация-эмбрионның жатырдың кілегей қабатына енуі. 6-7 тәулік 2.Плацентация-плацентаның түзілуі 14-15 тәулік 3.Туылу 39-40 апта

2 слайд

#3 слайд
Даму сатыларына тәуелді перенаталды онтогенездегі барлық ақауларын гаметопатиялар,бластопатиялар,эмбриопатиялар және фетопатияларға бөлуге болады. Гаметопатиялар -бұл ұрықтануға дейінгі патологиялық өзгерістер. Бұл өзгерістер спонтанды түске және тұқым қуалайтын ауруларға әкеледі. Бластопатиялар – ұрықтанудан кейінгі алғашқы 2-ші аптадағы зиготаның зақымдануы. Осы кезенде зақымдану факторының әсеріне ұрықтың жауап беру, яғни ұрық тіршілігін жояды немесе репаративитік қабілеті жоғары болса әсер еткен факторларды сезбей ары қарай дамиды. Бір қатар жағдайларда осы кезеңдегі ұрықтарда келесі бластопатиялар деп аталатын патологиялық өзгерістер кездеседі. Эмбриопатия – ұрықтың жатыр қабырғасына бекінгенен 15 тәулік плацентаның түзілуіне 75 тәулікке дейінгі уақыт аралығында ұрықтың зақымдануы.Плацентацияның бұзылуы шетінеуге алып келеді. Эмбрионның дамуы тежеледі, оның тіршілікке қабілеті төмендейді.эмбриопатиялар өте жиі байқалады. Фетопатиялар – нәрестенің жатыр ішілік дамуының 76 күннен немесе 12-ші аптасынан бастап туылуына дейінгі аурулардың (алкогольдық фетопатия, диабеттік фетопатия және т.б.) аурулары.егер осы кезде егер мүшелердің дамып жетілуі аяқталмаса ТБА қалыптасуы мүмкін. Ол мүшелерге ми, жұлын, өкпе , тістер , жыныс мүшелері

3 слайд

#4 слайд
Туа біткен ақаулардың жасушалық механизімдері. ДТБА жаңадан туылған нәрестелердің кем дегенде 2-3 пайызында кездеседі. Нәрестенің алғашқы апталарында өліп қалуы 25-30 пайызды көрсетеді. Тератогендік факторларды 3-топқа бөлінеді Эндогендік факторлар 1.Мутациялар 2.Ішкі секреция бездерінің қызметінің бұзылуы 3.Жыныс жасушаларының пісіп кетуі 4. ата-аналарының жасы Экзогендік факторлар 1.Физикалық фактор 2.Иондаушы радиация 3.Механикалық фактор 4.Химиялық фактор -дәрі –дәрмектер -тұрмыста және өнеркәсіпте пайдаланатын заттар -дұрыс тамақтанбау (аштық) -гипокция Биологиялық факторлар 1.Вирустар 2.Микоплазмалар

4 слайд

#5 слайд
Ангенезия-мүшенің мүлдем дамымауы, болмауы Аплазия –мүшенің өте нашар дамыған бастамасы ғана болуы мүмкін Туа біткен -гипоплазия-мүшенің толық жетілмеуі Туа біткен гипертрофия-мүше салмағының салыстырмалы түрде аз болуы Макросома- нәресте денесінің ұзын болуы Эктопия-мүше орнының ығысуы, яғни оның өзіне тән емес жерлерде орналасуы Атрезия-куыс муше арнасының не табиғи тесікшесінің мүлдем болмауы Стеноз-қуыс мүше арнасының не тесігінің тарылуы Терминдік сөздер

5 слайд

#6 слайд

6 слайд

#7 слайд
ДӘНЕКЕР ТІНДЕР АЛМАСУЫНЫҢ ТҰҚЫМ ҚУАЛАЙТЫН АУРУЛАРЫ

7 слайд

#8 слайд
АНАСЫНЫҢ АЯҒЫ АУЫР КЕЗІНДЕ ҚАБЫЛДАҒАН ҰЙҚЫ ДӘРІСІ – ТАЛИДОМИДТІҢ ӘСЕРІНЕН ПАЙДА БОЛҒАН ФЕНОКОПИЯ

8 слайд

#9 слайд
Бұл әйел жүктіліктің 1-ші және 2-ші кезеңінде иондық сәулеленуге түскен кезде пайда болады. Радиациялық эмбриопатия сәбилерде микроцефалия, гидроцефалия, катаракта, колобома, бас сүйегі дамуының бұзылуымен сипатталады.

9 слайд

#10 слайд
КЕЙБІР ТУА БІТКЕН АҚАУЛЫҚТАРДЫҢ ЖИІЛІГІ і» Түрлері Туылу жиілігі «Жырық таңдай» 1/2000 «Жырық ерін 1/1150 «Маймақтық» 1/400 «Туа біткен жамбастың таюы» «Аяқ –қолдың дамымауы Жұлын жарығы Жүрек ақаулары 1/400 1/2500 1/2000 1/200

10 слайд

#11 слайд
Діңгекті жасушалар терминін алғаш 1908 ж Санкт-Петербургтік гистолог А.Максимов енгізді. Ресей биологтары А. Фриденштейн мен И. Четверков 60жылдары бағаналық жасушаларды зерттеуге көп еңбек сіңірген, қалпына келтіру қасиеті бар бағаналық жасушалардың сүйектің қызыл майынан ашты.Діңгек жасушалар адамның барлық мүшелерімен ұлпаларының жасушаларын түзе алады. Мыс: қан жасушалары жүйке мен қан-тамыр жүйелері эндокринді мүшелердің, сүйек пен ет ұлпаларының жасушаларына айнала алады. Ағзаны түзетін жасушалар аталық сперматозоит аналық жұмыртқа жасушалар гаметалар қосылып түзілген бір жасуша- зиготадан пайда болып. Зигота майда бөлшектерге бөлініп 6-7 күннен кейін бластоцистаға яғни сыртқы қабаты эктодерманы ж\е ішкі сұйықтық мезодерманы түзеді. Ересек ағзада діңгек жасушалар сүйектің қызыл майында өндіріледі. Бағаналық жасушалармен мынандай ауруларды емдеуге болады: жүректің ишемиялық ауруы, инсульт, қант диабеті т.б. Діңгекті жасушалар, медицинада қолданылуы.

11 слайд