«Осы шақ»

#1 слайд
ҚАЗАҚ ТІЛІ 4 сынып

1 слайд

#2 слайд
САБАҚТЫҢ ТАҚЫРЫБЫ: «ОСЫ ШАҚ» ПӘН МҰҒАЛІМІ: АКИМБАЕВА РОЗА НУРЛАНОВНА

2 слайд

#3 слайд
САБАҚТЫҢ МАҚСАТЫ: 1 . МӘТІННІҢ ТАҚЫРЫБЫ МЕН НЕГІЗГІ ОЙЫН АНЫҚТАУ. 2 . ЕТІСТІКТІ ОСЫ ШАҚТА ҚОЛДАНУ.

3 слайд

#4 слайд

4 слайд

#5 слайд

5 слайд

#6 слайд

6 слайд

#7 слайд
ОСЫ ШАҚ Осы шақ сөйлеп тұрған сәтпен байланысты қимылдың, іс-әрекеттің болып жатқанын, не дағдылы түрде болып тұратынын білдіреді. Мысалы, “келе жатыр”, “оқып отыр”, “жел соғады”. Осы шақтың 2 түрі бар: 1) Ауыспалы осы шақ. 2) Нақ осы шақ. Ауыспалы осы шақ “-а”, “-е”, “-й” көсемше тұлғалы етістіктің жіктелуі арқылы жасалады (“Мен жүземін, оқимын”. “Сен жүзесің, оқисың”. “Сіз жүзесіз, оқисыз”. “Ол жүзеді, оқиды”). Немесе дағдылы түрде болып тұратын құбылыстарды білдіреді: “жаңбыр жауады”, “құс ұшады”, “ит үреді”. Бұл етістіктің осы не келер шақты білдіріп тұрғаны сөйлемнен анықталады. Нақ осы шақ қалып етістіктің (“жүр”, “жатыр”, “отыр”, “тұр”) тікелей жіктелуі арқылы немесе негізгі етістіктерге осы қалып етістіктердің тіркесіп, жіктеліп келуі арқылы жасалады (“Мен отырмын, жазып отырмын”. “Сен отырсың, жазып отырсың”. “Сіз отырсыз, жазып отырсыз”. “Ол отыр, жазып отыр”). Мұнда нақ осы шақтық мәнді қалып етістіктердің семантикасы береді, сондықтан өзге түбір етістіктерден өзгеше тікелей жіктеледі. Оның мәні қалып етістіктердің қазіргі тұлғалары түбір емес: “отыр” — “ол турур”, “тұр” — “тұрұр”, “жүр” — “Жүрүр”, “жат” — “жатыр”, яғни болып жатқан қимылды білдіретін “ур”, “ұр”, “үр”, “р” қосымшаларының кірігуінен жасалған. жақ жекеше көпше I Мен отырмын (жүрмін, тұрмын, жатырмын) Біз отырмыз (жүрміз, тұрмыз, жатырмыз) II Сен отырсың (жүрсің, тұрсың, жатырсың) Сіз отырсыз (жүрсіз, тұрсыз, жатырсыз) Сендер отырсыңцар (жүрсіңдер, түрсыңдар, жатырсыңдар) Сіздер отырсыздар (жүрсіздер, тұрсыздар, жатырсыздар) III Ол отыр (жүр, түр, жатыр) Олар отыр (жүр, түр, жатыр).

7 слайд

#8 слайд
САБАҚТЫ БЕКІТУ

8 слайд

#9 слайд

9 слайд

#10 слайд
Рефлексия: ал,оқушылар , сабақта өздеріңнің жұмыстарыңа разы болдыңдар ма? Қай тапсырма сендер үшін қиын болды? Сабақ басында қойған мақсаттарыңа жеттіңдер ме? «Адам мақсатқа, ең алдымен өзін – өзі жетілдіру арқылы жетеді», сондықтан оқып – білуден ешқашан жалықпаңдар дегім келеді.

10 слайд