Өзендер

#1 слайд
Тақырыпты ашу: Таулардан өзен ағар сарқыраған, Айнадай сәуле беріп жарқыраған. Жел соқса, ыстық соқса бір қалыпта, Аралап тау мен тасты арқыраған. Көңілің суын ішсең ашылады Денеңде бар дертіңді қашыралы. Өксіген оттай жанып жануарлар Өзеннен рақат тауып басылады. Бұл кімнің өлеңі?

1 слайд

#2 слайд
Мақсаты: Құрлық сулары, оның ішінде өзен жайлы толық мағлұмат беру. Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру. Сабақ тақырыбы: Өзендер

2 слайд

#3 слайд
. Шығармашылық тапсырма: І топ: Өзен бөліктері /кластер құру/ ІІ топ: Шоңғалдар мен сарқырамалар /2 нақты мәліметтер қосып , эссе жазу/ ІІІ топ: Өзендердің молығуы және режимі /ертегі құрастыру/ ІҮ топ: Өзеннің адам өміріне маңызы /әр топ мүшесі 1 сөйлемнен тұратын СМС яғни хабарлама жазу/  

3 слайд

#4 слайд
Өзен — өзінің табиғи арнасымен ағып жататын ағынды су немесе ағып жатқан тұщы судың табиғи жолы. Өзеннің негізгі бөліктері – бастауы (басталар жері) және атырауы (көлге, теңізге құяр жері). Ірі өзендердің жоғарғы, орта және төмен ағысы болады. Негізгі өзен өзінің салаларымен бірігіп өзен жүйесін құрайды. Өзен жүйесі мен су жиналатын алаптан өзен алабы құралады. Екі өзен алабы суайырық арқылы ажыратылады. Өзен негізінен жер бедерінің созыңқы ойыс жерлері – өзен аңғары бойымен (неғұрлым төменірек бөлігі – арна, тасқын сулар ғана жететін жері – жайылма) ағады. Дүние жүзіндегі іріөзендер: Амазонка, Ніл, Миссисипи, Янцзы, т.б.

4 слайд

#5 слайд
ШОҢҒАЛ – өзен арнасының қатты тау жыныстары ашылып жатқан немесе дөңбек тастар үйіліп қалған бөлігі. Ондай жерлерде өзен суы тастан тасқа шапшып, буырқанып ағады. Шоңғал әсіресе тау өзендеріне тән.

5 слайд

#6 слайд
САРҚЫРАМА – судың өзен арнасын көлденең кесіп өтетін тік жартасты кертпештен құлап, тік ағуы. Дүние жүзіндегі ірі сарқырама: •Оңтүстік Америкадағы Анхель (биікт. 1054 м), •Тугела (биікт. 933 м) және Виктория (биікт. 120 м). •Қазақстанда Алтай, Іле Алатауы, Жетісу Алатауы тауларының өзендерінде кездеседі.

6 слайд

#7 слайд
Дүниежүзінің физикалық картасының көмегімен гидросфераның тұтастығын дәлелдеңдер 1. Картадан Евразия материгіндегі Азия бөлігінен мұз басқан ең биік тауларды табыңдар, олар қалай аталады? 2.Осы таулардан қандай ірі өзендер басталады? 3.Ол өзендер суын қайда барып құяды? Менің географиялық зерттеулерім

7 слайд

#8 слайд
Гималай – Инд өзені - Араб теңізі – Үнді мұхиты бассейіні  Памир - Амудария өзені - Арал теңізі Тянь – Шань – Іле өзені - Балқаш көлі  Тянь – Шань - Сырдария өзені - Арал теңізі Алтай - Ертіс өзені - Обь өзеніне қосылып - Кар теңізі - Солтүстік Мұзды мұхит бассейні Тибет - Янцзы, Хуанхэ өзендері - Сары теңіз - Тынық мұхит бассейіні

8 слайд

#9 слайд
?Тұрақты ағыс. Бастау ? ?Өзеннің құяр жері. ?Өзеннің әрі кең, әрі ұзынша ойыс алқапты бойлап ағуы. ?Аңғардың өзен тасығанда су басатын бөлігі. Географиялық диктант «Өзен бөліктері» Жаңа сабақты бекіту.

9 слайд

#10 слайд
Жылға Тұрақты ағыс. Бастау Өзеннің басталар жері. Саға Өзеннің құяр жері. Аңғар Өзеннің әрі кең, әрі ұзынша ойыс алқапты бойлап ағуы. ЖайылмаАңғардың өзен тасығанда су басатын бөлігі.

10 слайд

#11 слайд
«Миға шабуыл» әдісі 1 топ. Өзендердің ағу бағыты неге байланысты? Жазық жерде және таулы өңірде судың ағысы қандай болады?  2 топ. Неліктен өзен көктемде тасиды? Қандай кезде өзен суы азаяды? 3 топ. Қандай себептерден өзен суы ешқайда құйылмай, жерге сіңіп кетеді? 4топ. Қай кезде өзенде «қызыл су»жүреді? .

11 слайд

#12 слайд
«Ең ерекше» кестесін толтыру р/с Өзіндік ерекшелігі Географиялық нысан 1 Дүние жүзіндегі ең үлкен мұхит. Ауданы 179,5млн.км 2 2 Ең ұзын өзен.Ұзындығы 6671 м 3 Ең биік сарқырама 1054м 4Дүние жүзілік мұхиттағы ең терең шұңғыма 11022 м 5 Дүние жүзіндегі ең қуатты жылы ағыс 6 Жауын –шашынның ең көп жауатын жері 7 Ең кіші мұхит, ауданы -14млн.км 2

12 слайд

#13 слайд
р/с Өзіндік ерекшелігі Географиялық нысан 1 Дүние жүзіндегі ең үлкен мұхит. Ауданы 179,5млн.км 2 Тынық мұхиты 2 Ең ұзын өзен.Ұзындығы 6671 м Нил 3 Ең биік сарқырама 1054м Анхель 4Дүние жүзілік мұхиттағы ең терең шұңғыма 11022 м Мариан шұңғымасы 5 Дүние жүзіндегі ең қуатты жылы ағыс Гольфстрим 6 Жауын –шашынның ең көп жауатын жері Тынық мұхиттағы Гавай аралы, Гималай тауының етегі 7 Ең кіші мұхит, ауданы -14млн.км 2 Солтүстік Мұзды мұхит «Ең ерекше» кестесін толтыру /дұрыс жауап/

13 слайд

#14 слайд
Рефлексия Үйге тапсырма: Өзендер.

14 слайд

#15 слайд
Сұрақ-жауап. 1. Өзен бөліктері. 2. Өзенге жер бедерінің әсері. 3. Шоңғалдар. 4. Сарқырамалар. 5. Өзеннің шаруашылыққа маңызы.

15 слайд