Педагогикалық зерттеу әдістері

#1 слайд
* Баймағамбетов Ерлан Бақытжан Бекжан тарих пәні мұғалімдері* Педагогикалық зерттеу әдістері

1 слайд

#2 слайд
Педагогика әдіснамасы және педагогикалық зерттеудің әдістері

2 слайд

#3 слайд

3 слайд

#4 слайд

4 слайд

#5 слайд

5 слайд

#6 слайд
* «Мұғалім көп әдісті білуге тырысуы керек. Оны өзіне сүйеніш, қолғабыс нәрсе есебінде қолдануы керек»,-деп Ахмет Байтұрсынов айтқандай, қазіргі заман талабына сай білім беру мәселесі сол қоғам мүддесіне сай болуы керек. Өз ісінің шебері ғана жоғары жетістіктерге жетеді. Қазіргі таңда пәнді жақсы, терең білетін, күнделікті сабақтағы тақырыпты толық қамтитын, оны оқушыға жеткізе алатын, әр түрлі деңгейдегі тапсырмаларды білу іскерлігі, оқытудың дәстүрлі және ғылыми жетілдірілген әдіс-амалдарын, құралдарын еркін меңгеретін, оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыра отырып дарындылығын дамытудағы іздену- зерттеу бағытындағы тапсырмалар жүйесін ұсыну өмір талабы. Ал оның негізі бастауыш сыныптарда қаланбақ. Сондықтан да бастауыш сыныпта әр сабаққа әр түрлі тиімді әдіс-тәсілдерді қолдана отырып, оқушылардың білім сапасын арттыру  көкейкесті мәселе .

6 слайд

#7 слайд
Педагогика ғылымының әдіснамасы дегеніміз – таным процесі мен педагогикалық шындығы түрлендірудің принциптері мен әдістері, формалары туралы ілім.   Әдіснамалық білім құрылымдық жағынан 4 түрге бөлінеді: философиялық, жалпы ғылымдық, нақты-ғылымилық және технологиялық.

7 слайд

#8 слайд
Диалектикалық материализм  – табиғаттың, қоғамның және ойлаудың өзгеруінің, қозғалуы мен дамуының жалпы заңдары туралы философиялық ілім.   Диалектикалық  материализм философиясында табиғаттың, қоғамның және ойлаудың сан мөлшері өзгерісінің сапа мөлшеріне ауысуы, қарама- қарсылықтардың бірлігі мен Күресі, терістеуді терістеу сияқты диалектиканың заң бойынша дамитындығы тағайындалған. Педагогикадағы диалектиканың материализм тұлғаның объективті және субъективті қоғамдық қатынастар ретінде танылатындығынан көрінеді. Тұлға іс-әрекетте көрінеді және іс-әрекет нәтижесінде қалыптасады. Тұлғамен іс-әрекет әрқашан бірлікте.

8 слайд

#9 слайд
Жалпы ғылымилық деңгей  зерттеушіден өмірдегі құбылыстарға өзіндік нақты құрылымы бар және өзінің қызмет атқару заңы бар жүйе ретінде қарауды ұсынады. Жүйелік тұрғыдан қарау  заттар мен құбылыстарды, процестерді және олардың компоненттері үнемі өзара бір- бірімен байланыста, дамуда, қозғалыста қарауды ұсынады. Тұлғаның дамуының негізі, құралы және шешуші шартты іс-әрекет болып табылады. Бұл іс-әрекетте тұлғаның белсенділігінің, оның өзін-өзі жетілдірілген мұқтаждығының маңызы зор. Нақты ғылымилық деңгей   нақты белгілі бір ғылым саласында қолданылатын зерттеу әдістері мен принциптері мен жиынтығы болып.

9 слайд

#10 слайд
Педагогикалық зерттеу әдістері  деп педагогикалық құбылыстармен педагогикалық процестер, олардың элементтері мен компоненттер арасындағы заңды байланыстарды, қатынастарды,тәуелділіктерді тағайындау және ғылыми теорияларды құру мақсатында ғылыми информациялар алу тәсілдерін айтады.        Зерттеулерде жалпы теориялық әдістер, әлеуметтік және психологиялық әдістер, математикалық әдістер пайдаланылады.

10 слайд

#11 слайд
Жалпы теориялық әдістерге  анализ, синтез, салыстыру, индукция, дедукция, абстракциялау, жалпылау, нақтылау, модельдеу әдістері жатады. Әлеуметтік-психологиялық әдістерге  сауал- сұрақ, интервью алу, треннинг әдістері жатады. Математикалық әдістерге  рангілеу, шкалалау, корреляция әдістері жатады.

11 слайд

#12 слайд
Теориялық әдіс Эмпирикалық әдіс Педагогикалық зерттеу әдістері шартты түрде  

12 слайд

#13 слайд
Теориялық әдістерге анализ, синтез, салыстыру, индукция, дедукция, абстракциялау, жалпылау, нақтылау, модельдеу әдістері жатады. Эмпирикалық  әдістерге бақылау, әңгімелесу, сауал- сұрақ, тестілеу, бағалау, алынған мәліметтерді өңдеу (математикалық, статистикалық, графикалық, кестелік), зерттеу нәтижелерін педагогикалық іс-тәжірибеге ендіру жатады.

13 слайд

#14 слайд
Ғылыми бақылау  деп зерттелетін объектіні, процесті немесе құбылысты табиғи жағдайда арнайы ұйымдасқан түрде қабылдауды айтамыз.

14 слайд

#15 слайд
Педагогикалық эксперимент  – дәлме-дәл ескерілетін жағдайларда, нақты «қолдан» жасалған жаңа жағдайларда педагогикалық процесті түрлендіріп, ғылыми тұрғыдан тәжірибе қоюды айтамыз. Екінші жағынан  эксперимент  дегеніміз – бата қадағалауда болатын және эксперимент жасаушының өзін мақсатты әрі жоспарлы түрде жүзеге асыратын педагогикалық бақылау болып табылады. Эксперимент мақсатына қарай үш түрге бөлінеді: 1.Констатациялаушы эксперимент – күнделікті өмірде бар педагогикалық құбылыстарды зерттеу мақсатында жүргізілетін эксперимент. 2.Тексеруші, дәлірек анықтаушы эксперимент – педагогикалық мәселені пайымдау процесінде жасалған ғылыми болжамды тексеру үшін жүргізілетін эксперимент. 3. Қалыптастырушы, жасаушы, түрлендіруші эксперимент – жаңа педагогикалық құбылысты қалыптастыру, жаңа  педагогикалық идеяны жүзеге асыру мақсатында жүргізілетін эксперимент.

15 слайд

#16 слайд
  Эксперимент жүргізілетін орнына қарай екі түрге бөлінеді: Табиғи эксперимент.  Мұндай педагогикалық эксперимент кезінде жаңадан ендірілетін педагогикалық идеяны, алдын-ала жасалған ғылыми болжамды тексеру үшін жүргізілетін ғылыми тұрғыдан ұйымдастырылған  тәжірибе оқу-тәрбие процесінің осыған дейін қалыптасқан жағдайын бұзбастан жүргізіледі. Яғни, оқу-тәрбие процесін осыған дейінгі табиғи қалпы бұзылмайды. Лабораториялық эксперимент.  Мұндай педагогикалық эксперимент кезінде жаңадан ендірілетін педагогикалық идеяны, алдын-ала жасалған ғылыми болжамды тексеру үшін жүргізілетін ғылыми тұрғыдан ұйымдастырылған  тәжірибе оқу-тәрбие процесінің осыған дейін қалыптасқан жағдайын өзгертіп, экспериментті арнайы жабдықталған орында жүргізіледі.

16 слайд

#17 слайд
«Тест»  деген сөз ағылшын тілінен аударғанда  «сынау»  деген мағынаны білдіреді.  «Тестілеу»  – мақсатты түрде жүргізілетін, әрі сынақтан  өтушілердің барлығы үшін қиындығы мен күрделілігі бірдей деңгейде берілетін, қатаң қадағалатын жағдайда өткізілетін, педагогикалық процестің зерттелуге тиісті сипаттамаларын объективті өлшеуге мүмкіндік беретін тексеру, бақылау, зерттеу формаларының бірі.  

17 слайд

#18 слайд
1 «Миға шабуыл» (әдіс) Қандай да болмасын ақпарат (мәлімет, проблема, сұрақ) туралы бар білгендерін жазбаша немесе ауызша ой салу. Оқушыға сұрақ қою, проблеманы зерттеу арқылы ой-өрісін дамытады, ойын еркін жеткізеді. Пікірлерінің еркін айтылуы, ешқандай сынға ұшырамау керек, қағазға түсіріліп, талқылау жұмысы болады. Жаңа сабақ бастар алдында осы әдіс бойынша сұрақ қою арқылы жаңа сабақтың тақырыбын ашуға болады. СТО, Диалогтік оқыту 2 «Шаттық шеңбері» (сергіту сәті) Бұл әдіс оқушылар бойында идея немесе тілек білдіру, тыңдау дағдыларын дамытуға бағыттау, сондай- ақ барлық оқушыларды қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын теңестіру. Оқушыны бір-біріне тілек айту арқылы жақындастырады, көңіл күйін көтереді, бауырмалдығын оятады. Сабақ басталар алдында қолданамыз. Оқушылар үлкен шеңберге тұрады, кезектесіп тілек айтады. ЖАДА

18 слайд

#19 слайд
3 «Ақылдың алты ойлау қалпағы» Эдвард де Боно бойынша Оқушының сыни тұрғыдан ойлауын дамыту. Мәселені барынша мұқият талқылап, оқушының жалпы ойлау қызметін жетілдіру үшін ойдың/сананың түрлі аспектілерін жандандыру мақсатында қолдану. Ұсынылған мәселе бойынша өз ойына талдау жасайды. Жасалған жұмыс бойынша өз көзқарасына рефлексия жасай біледі, толыққанды, жан- жақты түйіндеме жасайды, жасалған жұмыс бойынша өзінің шығармашылық қатынасын көрсетеді, таным әрекеті үрдісінде қарым- қатынас шеберлігі артады. Алты қалпақтың әрқайсысы ойлаудың түрлі элементтерін, аспектілерін білдіреді. Оқушыларға қалпақ беріледі (рас қалпақ немесе ойдан шығарылған), олардан мәселені талқылау барысында барлық ой операцияларын (ойлану, талдау т.б.) осы қалпақтың түсіне сәйкес келетін шекте жүргізу сұралады. Сынып топтарға бөлініп, бір топқа бір түсті қалпақ беріледі. Мұғалім әңгімені жүргізеді, бағыттайды. СТО, диалогтік оқыту, кері байланыс 4 «Гүлмен тілек» (сергіту және топқа біріктіру) Тыңдау дағдыларын дамыту, сондай-ақ оқушыларды қатыстыру арқылы барлығын теңестіру, жағымды ахуал қалыптастыру. Оқушыны бір-біріне тілек айту арқылы жақындастырады, көңіл күйін көтереді, бауырмалдығын оятады. Оқушылар арнайы дайындалып келген гүлді алақандарына салып тұрып, бір- біріне тілек тілейді және гүлдің астына жазылған сөздер бойынша топқа біріктіріледі. ЖАДА

19 слайд

#20 слайд
5 «Сұраққа жетіп ал» әдісі А.Ж.Егізбаев бойынша Оқушының өз бетінше жұмыс жасау дағдысын қалыптастыру, сұрақ қою дағдыларын дамыту. Өз бетінше ойлап, ақпаратты меңгере алады. Ақпаратпен ықыласпен жұмыс жасайды. Мәтінге, әңгімеге сұрақ қояды, тұжырымдайды. Сыныптастарының жауаптарын ықылас қойып тыңдайды және сұрақтар қояды. Таным әрекеті үрдісінде қарым- қатынас шеберлігі дамиды. Оқушылар оқығандары бойынша бір-біріне сұрақ қояды және талқылайды. Мәтінді толық немесе бір бөлігін оқыту (мәтіннің күрделілігіне, оқушылардың даму ерекшелігіне қарай) оқылған мәтіннің мазмұнына әр деңгейлі сұрақтар қою. 1-ші доп – сұрақ қояды, 2-ші доп сол сұраққа жауап береді. СТО, диалогтік оқыту 6 «Галереяны шарлау» әдісі Саймон Браунхилл бойынша Талқыланған мәселе, дайындалған постер бойынша қорытынды жұмыс немесе өнімді ұсыну арқылы өз жұмысын ұсыну, идеяларын қорғау, ерекше идеялар ұсыну. Сараптау, жинақтау, бағалау; Ақпаратпен тиянақты жұмыс жасалады.Сыныптастарын ұсынылған мәселе, ақпарат туралы елестетуімен таныстырады; ұсынылған мәселе туралы өзгелердің пікірін біледі; өз жұмысын сыныптастарымен талқылайды, жұмысқа терең сараптама жасау арқылы өз білімін, түсінігін кеңейтеді. Қабырғаға дайындалған постер ілінеді. «Галереяға саяхат» –топтар кабинет ішінде қозғалысқа түседі, қабырға газеттерін қарайды, сараптайды, талдайды және жапсырма қағазға пікірін немесе сұрағын жабыстырып кетеді. Галереяға саяхат аяқталған соң, топтар жұмыстарға шолу жасап, өз қабырға газеттеріне жазылған сыныптастарының пікірін сараптайды, талқылайды, сұрақтарға жауап береді және қорытынды жасайды. Жаңа әдіс- тәсілдер, СТО, диалогтік оқыту

20 слайд

#21 слайд
7 «Биопоэма» әдісі Алғашқы сабақ кезінде бір-бірімен танысу, жан-жақты ақпарат жинақтау, ол ақпаратпен бөлісу. Топтағы таныстықты арттырады, өз ортасындағы ұқсастықты табады, ізденімпаздыққа жетелейді. А-4 парақты 8 бөлікке бөліп, әр бөлікке өзі туралы маңызды ақпаратты толтырады. Мәліметтерді толықтырып болған соң, бүкіл топ мүшелерінің біреуінен ұқсастықты байқау, саралау, мәліметті толықтырады. ЖАДА 8 «Менің есімімнің тарихы» әдісі А.Ж.Егізбаев бойынша Оқушыларды бір- бірімен таныстыру, олардың бойында құндылықтарды қалыптастыру, адамның туылған кезде есімін қоюға үлкен мән беруге бағыттау, тәрбиелік аспектісін дамыту. Оқушыларды бір-бірімен жақынырақ танысады, олардың бойында ұлттық құндылықтар қалыптасады, адамның туылған кезде есімін қоюға үлкен мән беру керектігін түсінеді, зерттеушілік дағдыларын дамытады. 1 күн бұрын өзінің есімінің тарихы, кім және қашан қандай жағадайда қойғаны туралы зерттеу тапсырма беріледі.Сабақта жеке- жеке сұралады. Сонда әрбір оқушы өзінің есімінің тарихы туралы айтып береді. ЖАДА, құндылықтард ы қалыптастыру

21 слайд

#22 слайд
«Джигсо» әдісі Элиот Аронсон бойынша Берілген тақырыпты топ ішінде талқылап, әр түрлі тәсілдермен топтық жұмыс жасау. Басқа топтарға өкілдерді жіберіп, өз жұмысы туралы топта талқылау, идеялармен бөлісу, ынтымақтастықты дамыту. Ынтымақта бірлікте жұмыс жасауға, білгенін жолдастарымен бөлісуге, тақырыпты ортаға салып талқылауға, түйінді ойды саралауға жетелейді. Көлемді мәтін төрт бөлікке бөлінеді оқушыларда төрт адамдық шағын топтарға бөлініп («бастапқы топ»), 1-ден 4-ке дейін нөмірленеді. Осыдан кейін олардың әр-қайсысы өз нөміріне сәйкес мәтіннің бір бөлігін ғана оқиды. Содан кейін топтар құрамы өзгертіліп, жаңа топтар («сарапшылар тобы») тобы құрылады,сарапшылар топтарында оқушылар өз нөмірлері бойынша жинақталады: мәтіннің № 1 бөлігін оқыған оқушылар 1 топқа т.с.с. Өкілдер басқа топтарға барып, өз жұмыстарын таныстырады, топтық талқылау жүреді. СТО, Диалогтік оқыту, ЖАДА, Дарынды/талан тты балаларды оқыту, Көшбасшылық пен басқарушылық

22 слайд

#23 слайд
10 «INSERT» әдісі Оқылған мәліметті түртіп алу жүйесі бойынша таным түсінігін қалыптастыру. Жаңа материалмен таныса отырып, түртіп алу жүйесімен мәлімет жинайды, саралайды, бағалайды. Тапсырманы оқып, түртіп алу жүйесі бойынша жұмыс жасалады:W- білемін; + жаңалық; - білмеймін; ?- білгім келеді; кесте жүйесі бойынша жұмыс жасайды. Жаңа әдіс- тәсілдер, С...

23 слайд