#1 слайд
Үй жұмысын сұрау:Үй жұмысын сұрау:

1 слайд

#2 слайд
Шілікті және Бесшатыр обаларынан табылған олжалардың негізінде ежелгі тайпалардың дүниетанымын сипаттаңыз Бесшатыр Шілікті Бесшатыр сағанасы бiрнеше бөлiктен тұрады: дәлiз (дромос), қабiр алдына кiрер ауыз және жерлеу бөлмесi. Бесшатыр обасындағы қабірден семсер – ақинақтар, қола ұшты жебелер, темiр пышақтар, шаш түйрегiштер, ақық моншақтар табылған. Шіліктідегі үлкен обада бiр ғана ер адам жерленген. Оны сом алтыннан құйылған қаптырма, әшекей түймешiктермен безендiрiлген киiмiмен жерлеген. Аса бiр қызықты олжа - алтын бесжұлдыздың табылуы. Оның тiнi алтын, жұлдызшалары көк лазурит тасынан жасалған, айналасы сүйекпен көмкерiлiп, ортасына томпақ мүйiз орнатқан.

2 слайд

#3 слайд
Сақ қоғамындағы әлеуметтік топтардың қызметін сипаттаңыз. Әлеуметтік топтар

3 слайд

#4 слайд
Сабақтың тақырыбы: §3.4. Берел қорғандары (1 сабақ)

4 слайд

#5 слайд
Ресейдің шыс танушы ғалымы, турколог, этногроф, археолог және ұстаз. 1865 жылы – берел ескерткіштеріне алғаш рет зерттеу жүргізді. Үлкен Берел қорымын ашты.

5 слайд

#6 слайд

6 слайд

#7 слайд
Берел қорымы Алтай тауының қойнауында, Шығыс Қазақстандағы Катонқарағай ауданында орналасқан. Бұл жерден табылған археологиялық ескерткіштер б.з.б. V – ІV ғасырлар аралығына жатады. Оны 1998 – 1999 жылдары З.Самашев бастаған қазақстандық және шетелдік ғалымдардан құралған экспедиция зерттеді.

7 слайд

#8 слайд
Есік, Бесшатыр обаларынан берелдің ерекшелігі лақат қабір жер бетінен барынша тереңдетіп қазылған. Обада биік топырақ үйіндісі жоқ. Сыртқы аласа үйіндіге тек тастарды қолданған.

8 слайд

#9 слайд
Аталған обада екі адаммен бірге 13 жылқы көмілген. Антрополг ғалымдар оның жасы 30 – 35 шамасындағы ер адам деп анықтады. 3 сурет.

9 слайд

#10 слайд
Мәйіт қима ағашты табыт – саркофагқа жерленген. Оба асты суық мәңгі тоң қабатынан тұрады. Сол себепті мәйіттің киімі, ат әбзелдері, ер – тоқым, маталар, ағаш ыдыстар, тері мен киіз бұйымдары жақсы сақталған. Олар тон қабатын сақтау үшін арнайы тас құрылыстарын қалау тәжірибелері болған. Сонымен бірге берелдіктер мәйітті ұзақ сақтау үшін балзамдаудың құпия әдістерін қолданған тәрізді. Олар жылқылардың денесін шірімес үшін қайыңның тоз қабығымен жапқан.

10 слайд

#11 слайд

11 слайд

#12 слайд

12 слайд

#13 слайд
Берел қорғандары Шығыс Қазақстан облысы, Қатонқарағай ауданындағы Берел елді мекенінен б.з.б. V–IV ғасырларға жататын 40-тан астам оба табылды. Обалардың биіктігі 9 метрге жетеді. Обадан астау-саркофагқа салып жерленген адам мен ер- тұрман әбзелдері алтынмен қапталған 16 аттың қаңқасы шықты. 1999 жылы археолог-ғалым Зейнолла Самашевтің экспедициясы Берелдің №11-обасын зерттеді. Бұл обадан да саркофагқа салып жерленген адам мен алтын әбзелдері бар 13 жирен жылқы табылды.

13 слайд

#14 слайд
Тапсырма №1 Термин сөздер: Саркофаг – Бальзамдау – Мәңгі тон қабаты -

14 слайд

#15 слайд
Саркофаг – қима ағашты табыт. Бальзамдау – мәйітті ұзақ сақтау үшін қолданға. Жылқылардың денесі шірімес үшін қайыңның тоз қабығымен жапқан. Мәңгі тон қабаты – обаның астыңғы суық қабаты.

15 слайд

#16 слайд
Тапсырма №3 Кестедегі берілген сұрақтардың “дұрыс” немесе “дұрыс емес” екенін тап: ақиқат жалған Берел қорымынан табылған ескерткіштер б.з.б. V–IV ғасырларға жатады Берелдегі №11-обаға З. Самашев зерттеу жүргізді. Берелдегі №11-обадан алтын бесжұлдыз табылды. Берелдегі №11- обадан 16 жылқының қаңқасы табылды.

16 слайд

#17 слайд
Тапсырма № 4 Берілген сөз тіркестерінің арасынан Берелдің №11-обасынан табылғандарын обаның төменде берілген көшірмесіне жина. 16 аттың қаңқасы 13 жирен жылқы Ер адамның денесі Алтын бесжұлдыз Тері бетпердеАлтын семсер Берел № 11 оба

17 слайд

#18 слайд
§3.4. Берел қорғандары (1 сабақ) тақырыбын оқу, сұрақтарға жауап жазу.

18 слайд