Презентация: "Фонетика .Қазақ әліпбиі"

#1 слайд
Фонетика .Қазақ әліпбиі Борсыкбаева Айшахар Төлебекқызы ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫ, БӘЙДІБЕК АУДАНЫ, “АҚТАС ЖАЛПЫ ОРТА МЕКТЕБІ” МКМ

1 слайд

#2 слайд
Сабақтың мақсат- міндеті Топтық жұмыс арқылы өз білімі мен білігін тануға, өзін-өзі бағалауға ынталану Топтық жұмыс арқылы өз білімі мен білігін тануға, өзін-өзі бағалауға ынталану Бірінші Фонетика тарауы бойынша қазақ әліпбиі, әліпбидегі әріптер ерекшелігі туралы жаңа білімді топта талдау, зерделеу арқылы алуға бағыттау . Екінші

2 слайд

#3 слайд
Күтілетін нәтиже: - Қазақ әліпбиінің тарихын, әліпби әріптерінің жазылу ерекшеліктерін таниды; - Топтық жұмыс негізінде білімін нығайтады, өзін-өзі бағалауға ынталанады; .

3 слайд

#4 слайд
Сабақ жоспары Ұйымдастыру кезеңі,топқа бөліну. Үй тапсырмасын сұрау. 1. Ой қозғау:“Еркін әңгіме” алаңы. 2. Мағынаны тану:  “6 Неліктен?” “Шындық па, жалған ба?” Дәптермен жұмыс: 237- жаттығу. 3. Ой толғаныс: 238- жаттығу  Бағалау : “Күтіңіз және түйіндеңіз”

4 слайд

#5 слайд
Әліпби өлеңі  А-Алфавитке сүйеніп, Ә-- Әліппені үйреніп. Б-- Білім алып сен шықсаң, Г-- Гүлденген бір күйге еніп.  Ғ— Ғылым қуып барласаң, Д— Дүниені шарласаң. Е— Еңбек етіп ерінбей, Ж— Жөні түзу жан болсаң.  З— Заманыңа сай болсаң, И,й- Игілікке бойласаң. К— Кітап- білім бұлағы, Қ— Қызығына тоймасаң.  Л— Ләззат алсаң білімде, М— Мектепте өтсе күнің де. Н, ң— Нағыз адам боласың, О— Оқысаң оқу түбінде.  Ө-- Өмірде басып оң қадам, П— Парасатты бол адам. Р— Рахаттана ел сүйсін, С— Самал болып соқ оған. Т— Таланттың мініп тұлпарын, У— Уақыт болсын ұтарың. Ұ— Ұстаздық ет, жалықпа, Ү— Үлгі тұтар ұрпағың.  Һ— Қаһарман боп, ер жігіт, Х— Халқыңды сүй емініп. Ш-- Шындықты әркез қорғағын, щ— Ащы терің төгіліп.  Ы— Ынтымақ болса сенемін, І— Ілгері баса берерін. ю— Ою ойып, өнерлім, я— Аяулы болсаң дер едім. Басы, аяғы бәрі осы, «Әліппе» деген өлеңнің. (В, Ё, Ф, Ц, Ч, ъ, ь, Э -әріптері қазақ сөздерінде қолданылмайды)  Ерсін Қыдыров (Астана қаласы)

5 слайд

#6 слайд
Миға шабуыл: Көппен бөліскен сайын көбейетін, дамитын не? Жоғалтсаң таба алмайтын қымбат нәрсе? Оқушының мақсаты не?

6 слайд

#7 слайд
Фонетика грек Дыбыстық жүйе пікір мағына орын дыбыс Өкпе сан үш екі

7 слайд

#8 слайд
“Кім тапқыр?” 1. Қыста қарап жатам ба, қырдан астым шалғымен . 2. Енесін таппаған қозылар қаңырап тұр . 3.Қалды ауылда қой қоздап, қозылар жамырап жатыр. 4. Хадиша партаны қабырғаға іліп, басты өзендерді көрсетті.

8 слайд

#9 слайд
Жаңа ақпарат Қазақ әліпбиі — қазақ тілінің әріптерінің жүйелі тізбегі, қазақ халқының мәдени өмірінде басқа да түркі халықтарымен бірге пайдаланып келген әр түрлі әріп таңбаларынан тұратын дыбыстық жазу жүйесі.  Қазақстан жерін жайлаған көне ғұн, сақ тайпалары (б.з.б. 5 – 4 ғ.) пайдаланған көне (“Есік жазуы”) жазу сол тайпаларға тән мәдениеттің (жазуының да) тарихи мұрагері – қазақ халқының негізін құраушы үйсін, қаңлы , қыпшақ, т.б. тайпалардың ең көне жазуы болып саналады. Көне замандағы қазақ ру-тайпаларының түркі дүниесіне ортақ Орхон-Енисей, Талас  ескерткіштеріне негіз болған “руна” жазуы (5 – 12 ғ.), көне ұйғыр  жазуы, 8 ғ-дан бастап күні бүгінге дейін қолданылып келе жатқан араб жазуы, Қытай қазақтары ағарту жүйесінде бір кездерде (1929 – 40 жылдары; 1960–1970 жылдары) қолданыста болған латын жазуы, кириллица жазуы (1940 жылдан кейін) – осылардың бәрі Қазақ жазуының негізі болып саналады. Араб графикасына негізделген қазақ әліпбиін кезінде А.Байтұрсынов реттеп, тіл ерекшеліктеріне сай жетілдірді. Ол  30 жылдарға дейін “төте жазу” деген атпен қолданылып келді. Бұл жазудың емлесі морфологиялық дәстүрлі шарттарға негізделген.  1940 жылы орыс графикасы негізінде қалыптасқан қазақ әліпбиі мен орфографиялық емлесіне әр кезде (1957 жыл, 1970 жыл), әр түрлі өзгерістер енгізілді. Кириллица негізіндегі жазудың қазақ тіліне тән ерекшеліктердің бәрін дұрыс көрсете алмауына байланысты кейінгі жылдары (19т жылдан бастап) қазақ ұлттық жазуын латын графикасы негізіне көшіру мәселесі қойылып отыр.

9 слайд

#10 слайд
“6 НЕЛІКТЕН?” 1.Неліктен қазақ әліпбиіне араб әліпбиі негіз болды? 2. Неліктен әліпбидегі әріптердің орын тәртібін білу қажет деп ойлайсыңдар? 3. Неліктен қазақ халқы араб әліпбиінен латынға, латыннан орыс әліпбиіне көшуге мәжбүр болды? 4. Неліктен әріптердің рет-ретімен тізілген жиынтығы әліпби деп аталған? 5. Әліпбидің баспа және жазба түрі не үшін қажет? 6. Бас әріпті қолдану не үшін қажет болды?

10 слайд

#11 слайд
“Шындық па, жалған ба?” әдісі р/сМазмұны Шындық Жалған 1 “Әліпби”- араб әліпбиінің алғашқы екі әрпі 2 Қазақ халқының жазу тарихы ІІ ғасырдан 3 Қазақ халқы 1940 жылы латын әліпбиіне көшті. 4 Қазақ тіліне тін төл дыбыстар-10 5 Бас әріппен жазу орыс әліпбиіне көшкеннен кейін пайда болды. 6 Қазақ әліпбиінде 42 әріп бар. 7 Әріп-дыбыстың жазудағы таңбасы. 8 Әліпби- әріптердің рет тәртібі 9 8-9 ғасырда Қазақстанға ислам мәдениеті тарады. 10 Әліпбидегі әріпердің бас және кіші әріптері бар. 11 Әліпбидегі әріптердің баспа және жазба түрі бар. 12 Қазақ халқы 1929 жылы араб әліпбиіне көшті.

11 слайд

#12 слайд
“Шындық па, жалған ба?” әдісі р/сМазмұны Шындық Жалған 1 “Әліпби”- араб әліпбиінің алғашқы екі әрпі + 2 Қазақ халқының жазу тарихы ІІ ғасырдан -ІІІ ғ. 3 Қазақ халқы 1940 жылы латын әліпбиіне көшті. -1929ж. 4 Қазақ тіліне тін төл дыбыстар-10 -9 5 Бас әріппен жазу орыс әліпбиіне көшкеннен кейін пайда болды. -латын 6 Қазақ әліпбиінде 42 әріп бар. + 7 Әріп-дыбыстың жазудағы таңбасы. + 8 Әліпби- әріптердің рет тәртібі + 9 8-9 ғасырда Қазақстанға ислам мәдениеті тарады.+ 10 Әліпбидегі әріпердің бас және кіші әріптері бар.+ 11 Әліпбидегі әріптердің баспа және жазба түрі бар.+ 12 Қазақ халқы 1929 жылы араб әліпбиіне көшті. -латын

12 слайд

#13 слайд
Тексереміз! 237- жаттығу. Шарты: әліпби ретімен жазу, жаңа сөздерді сөздік дәптерге түсіру.  Абырой,алтыбасар, асық, әлеумет, әшекей, әңгіме, бағбан, бояу, газдандыру, ғарыш, дию, дүрбі, ділмар, көлбақа, қайнаға, қауіп, құқық, мінбе, оттық, өткіз, патша, риза, тыйым, ұшақ, ұю, үгілмелі, үйіл, фельетон, хан, цыган, чекист, шаш,шөп, шілдехана, ыза, ықтимал, ілтипат, іңкәр, ірімшік, электр, эмблема, эфир, Юпитер, яғни.

13 слайд

#14 слайд
238- жаттығу . Шарты : бас әріппен жазылуға тиісті сөздерді бас әріппен жазып, көшіріп шығу. Ой түйіндеу .1- тапсырма: адал, арам достық туралы 2- тапсырма: Ақылды әйелдің үйінде неше адам бар?

14 слайд

#15 слайд
“Күтіңіз және түйіндеңіз” әдісі -бүгінгі негізгі тірек сөздерді атап көрсетіңіз; - олардың негізгі мәні мен маңызы қандай? (пікірталасқа бағыттау) - қорыта келгенде менің білімім...

15 слайд

#16 слайд
Назарларыңызға рахмет!

16 слайд