Презентация "салт-дәстүрлер"

#1 слайд

1 слайд

#2 слайд

2 слайд

#3 слайд

3 слайд

#4 слайд

4 слайд

#5 слайд

5 слайд

#6 слайд
Айтыс - әдебиет жанры болғанымен ертеден қалыптасқан халықтық дәстүрдің үлкен түрі. Ойын, той, ас, қыз ұзату, келін түсіру сияқты қазақ тойлары жүйрік ат, білекті палуандармен бірге айтыс ақындары да қатысып, олар айтыс арқылы той қызығы мен мәртебесін көтере түскен. Жұрт көпшілік алдында сөз сайысына түскен екі ақынның жеңіске жету жолындағы тапқырлықтары мен алғырлықтарына куә болып, солардың біреуінің намысын жыртып, тілеуін тілейтін жанкүйеріне айналады.

6 слайд

#7 слайд

7 слайд

#8 слайд
Бәйге тойдың, астың дәрежесін,қызығын осы бәйгеге қарап анықтауға болады. Бәйгенің ең улкені әдетте бас палуан мен жуйрік атка тағайындалады. Әсіресе ат бәйгесіне көп мал, мол дүние, мүлік тігіледі. Бәйге алдында озып келген 5,10,15 атқа дейін беріледі. Мысалы: бас бәйгеге 100 жылқы, 1 отау, 9 нар, 9 ат, 9 құндыз тігілген. Келесі атқа- 75, одан кейін-50, одан кейінгіге-25, осылай төмендей береді. Аты озып бәйге алғандар оның бәрін еліне айдап кетпейді. Бұл жомарттық, мәрттік, ерлік, ғұрып. Оның біраз бөлігін аруаққа, ақсақалдарға атап, қалағанын жанындағы жолдастарына бөліп береді.

8 слайд

#9 слайд

9 слайд

#10 слайд

10 слайд

#11 слайд
Қыз қуу- ежелден келе жатқан ұлттық ат спорты ойынының бір түрі. Оның шарты- қыз атпен қашады, жігіт оны қуып жетсе бетінен суйеді. Келесі кезекте қыз куып жетсе, жігітті қамшының астына алады. Ойынның негізгі мақсаты- дүйім жұрт алдында шабандоздың сыннан өту, екінші жағынан екі жастың тіл табысып кетуіне жол ашу.

11 слайд

#12 слайд
Қыз қуу

12 слайд

#13 слайд

13 слайд

#14 слайд

14 слайд

#15 слайд
Бесікке салу — нәрестені алғаш бесікке бөлеу рәсімі. Бесікке саларға шақырылған ауыл-үйдің әйелдері шашуын, жол-жорасын ала келеді. Баланы алғашқы бөлеу үлгілі ұрпақ өсірген қадірменді әйелге тапсырылады. Ол өзінен басқа тағы бір-екі келіншектің көмегімен бесікті жабдықтайды, сәбидің әжесі не шешесі түбектің тесігінен балаларға тәтті үлестіреді. Осыдан кейін бесікті отпен аластап, баланы бөлейді. Бесікке салған әйелдерге көйлек, жаулық сияқты сый тартылады. Үлкендер батасын беріп, баланың ер жетуіне, ананың үбірлі-шүбірлі болуына тілектестік білдіреді. Және Бесік жыры айтылады:

15 слайд

#16 слайд
Әлди-әлди ақ бөпем, Ақ бесікке жат бөпем Жылама, бөпем, жылама, Жілік шағып берейін. Байқұтанның құйрығын Жіпке тағып берейін.

16 слайд

#17 слайд

17 слайд

#18 слайд
Бала бесіктен шығып, еңбектеуден өтіп, қаз-қаз жүре бастағанда тұсауын кесіп, тұсау кесер тойы жасалады. Ата-анасы бұл тойға да мал сояды. Немесе мүшесімен ет асады. Дәулетті адамдар көкпар да тартқызып, соңын думанды тойға ұластырады. Жиналған көпшіліктің арасынан жүрісі жылдам, қимылы ширақ, іске епті адам таңдап алынып, баланың тұсауын кесуді соған тапсырады. Тұсау кесерге арнайы ала жіп дайындалады. Бұл ала жіп аттамасын (ұрлық, зорлық жасамасын) деген ырымнан, тілектен шыққан. Сол жіппен баланың аяғын тұсап, соны кестіреді. Тұсауы кесілген соң, сәбиді екі адам ортаға алып шығып, тез-тез жүргізеді. Осы кезде «тұсаукесер» жыры айтылады. Бала алғаш отырғанда, бала алғаш жүргенде, баланың тұсауын кескенде мынандай тілектер айтылады: Тұсауыңды кесейік. Ала жіпті алайық, Әжеңе алып барайық. Ер жетті деп айтайық, Шашуын жеп қайтайық. Қаз-қаз балам, қаз балам, Қадам бассаң мәз болам. Тағы-тағы баса ғой, Тақымыңды жаз, балам, Қаз баса ғой, қарағым, Құтты болсын қадамың!

18 слайд

#19 слайд

19 слайд

#20 слайд

20 слайд

#21 слайд

21 слайд

#22 слайд
Сырға салу рәсімі ҚАЗАҚТЫҢ КӨНЕДЕН КЕЛЕ ЖАТҚАН ДӘСТҮРЛЕРІНІҢ БІРІ.

22 слайд

#23 слайд
Сырға салу бұл құдалар өзара ымыраға келіп, төс қағыстырған соң, сырға салу басталады. Бұл салт-дәстүрді тек әйелдер қауымы ғана тамашалайды. Қыздың екі жеңгесі қыздың қолынан демеп, құдағилардың алдына апарады. Екі жеңгесі қыздың құлағындағы қыз күніндегі сырғасын шешіп дайындайды.Жігіттің екі жеңгесі қыздың екі құлағына бір-бір сырғадан тағып қыздың бетінен сүйеді. Қыздың екі жеңгесіне жігіттің екі жеңгесі сыйлық береді.

23 слайд

#24 слайд
Назарларыңы зға рахмет!!!

24 слайд