1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
презентация"Ағылшын және қазақ тіліндегі фразеологиялық тіркестер қатарындағы соматизм"

#1 слайд
Ағылшын және қазақ тіліндегі
фразеологиялық тіркестер
қатарындағы соматизм
Орындаған:
Ғылыми жетекші:
1 слайд
Ағылшын және қазақ тіліндегі фразеологиялық тіркестер қатарындағы соматизм Орындаған: Ғылыми жетекші:
#2 слайд
Жоспары:
1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
. I тарау
а) Фразеологиялық тіркестер (тұрақты сөз
тіркестеріне) анықтама. ә)Соматикалық
фразеологизмдер
ІІ тарау. а) фразеологизмдерді қолдану
ерекшеліктері. ә)Соматикалық
Фразеологизмдерге компоненттік талдау
жасау
3. Қорытынды.
2 слайд
Жоспары: 1. Кіріспе 2. Негізгі бөлім . I тарау а) Фразеологиялық тіркестер (тұрақты сөз тіркестеріне) анықтама. ә)Соматикалық фразеологизмдер ІІ тарау. а) фразеологизмдерді қолдану ерекшеліктері. ә)Соматикалық Фразеологизмдерге компоненттік талдау жасау 3. Қорытынды.
#3 слайд
Фразеологизмдер - тілдің мағыналык
жағынын көпғасырлық дамуының
нәтижесі. Тілдік бірліктің тіл біліміндегі
орны, атқаратын кызметі ерекше,ceбeбi,
коршаған орта туралы күрделі ұғымдар
мен түсініктерді кыска әpi ыкшамды,
бейнелі де эмоционалды турде беруде
оған тең келер бірлік жоқ.
3 слайд
Фразеологизмдер - тілдің мағыналык жағынын көпғасырлық дамуының нәтижесі. Тілдік бірліктің тіл біліміндегі орны, атқаратын кызметі ерекше,ceбeбi, коршаған орта туралы күрделі ұғымдар мен түсініктерді кыска әpi ыкшамды, бейнелі де эмоционалды турде беруде оған тең келер бірлік жоқ.
#4 слайд
4 слайд
#5 слайд
Құрамында дене мүшелерінің атаулары бар
тұрақты сөз тіркестерін соматикалық
фразеологизмдер деп атайды (грек. Soma –
дене, onym - атау). Лексикологтардың
айтуына қарағанда қазақ тіліндегі тұрақты
сөз тіркестерінің 30% жуығы соматикалық
атаулардан тұрады.
5 слайд
Құрамында дене мүшелерінің атаулары бар тұрақты сөз тіркестерін соматикалық фразеологизмдер деп атайды (грек. Soma – дене, onym - атау). Лексикологтардың айтуына қарағанда қазақ тіліндегі тұрақты сөз тіркестерінің 30% жуығы соматикалық атаулардан тұрады.
#6 слайд
Жекелеген сөздердің әр ұғымға жату
– жатпауын есепке алмай, жалпы
адам біткенге қатысты сөздер мен
фразеологизмдерді барынша түгел
қамтып көрсету мақсатында сөздікте
адамның дене мүшелеріне қатысты
екі жүзге жуық сөздер қамтылып,
бұлардан туындаған 4200
фразеологизмдер бар екені
анықталған. Бұл қазақ тілінің
анатомиялық атауларға қатысты
6 слайд
Жекелеген сөздердің әр ұғымға жату – жатпауын есепке алмай, жалпы адам біткенге қатысты сөздер мен фразеологизмдерді барынша түгел қамтып көрсету мақсатында сөздікте адамның дене мүшелеріне қатысты екі жүзге жуық сөздер қамтылып, бұлардан туындаған 4200 фразеологизмдер бар екені анықталған. Бұл қазақ тілінің анатомиялық атауларға қатысты
#7 слайд
7 слайд
#8 слайд
Фразеологизмдерді мағына жағынан
классификациялау ең қиын мәселелердің бірі.
Қиындық нақты бір тілдегі сөз тудырушы тәсілдердің
бірі болып табылатын осы категорияның өзіндік
ерекшелігінен келіп шығады.
Мысалы: 1. Тілі байланды деген фразеологизм «ауру-
сырқаудың салдарынан тілі сөйлеуге келмей қалды»
деген мағынаны білдірумен қатар, басқаша мән беріп
айтатын болсақ, «үні шықпады», «аузына құм
құйылды» дегендердің орнына жүретіні белгілі. Lose
one’s tongue – «тілін жұтып қою», «үндемей отыру»
деген мағынаны білдіреді. Кейде тұлғасы мен құрамы
жағынан бір-біріне ұқсамайтын фразеологиялық
бірліктің өзі де кейде бір ғана ұғымды білдіре алады.
Мысалы: «мылжың», «бос сөзді» деген ұғымды –
аузымен орақ ору, тілмен жағына сүйену, тілі ұзын –
деп айта аламыз, ағылшын тілінде- wag one’s tongue-
«дәмсіз сөйлеу»; a long tongue – «тілі ұзын» деген
балама сөздермен айта аламыз.
8 слайд
Фразеологизмдерді мағына жағынан классификациялау ең қиын мәселелердің бірі. Қиындық нақты бір тілдегі сөз тудырушы тәсілдердің бірі болып табылатын осы категорияның өзіндік ерекшелігінен келіп шығады. Мысалы: 1. Тілі байланды деген фразеологизм «ауру- сырқаудың салдарынан тілі сөйлеуге келмей қалды» деген мағынаны білдірумен қатар, басқаша мән беріп айтатын болсақ, «үні шықпады», «аузына құм құйылды» дегендердің орнына жүретіні белгілі. Lose one’s tongue – «тілін жұтып қою», «үндемей отыру» деген мағынаны білдіреді. Кейде тұлғасы мен құрамы жағынан бір-біріне ұқсамайтын фразеологиялық бірліктің өзі де кейде бір ғана ұғымды білдіре алады. Мысалы: «мылжың», «бос сөзді» деген ұғымды – аузымен орақ ору, тілмен жағына сүйену, тілі ұзын – деп айта аламыз, ағылшын тілінде- wag one’s tongue- «дәмсіз сөйлеу»; a long tongue – «тілі ұзын» деген балама сөздермен айта аламыз.
#9 слайд
Қазақ және ағылшын тілдеріндегі
соматикалық фразеологизмдерге
компоненттік талдау жасау мақсатында
тұрақты тіркес құрамына кіретін ең өнімді
адам мүше атаулары таңдалынып алынды.
Олардың саны – 17: ауыз – mouth, аяқ –
feet, бас-head, бауыр – liver, бет – face,
бүйрек-kidney, ерін – lip, жүрек – heart, иық
– shoulder, көз – еуе, кірпік – еуеlash, қол –
һand, құлақ – ear, мұрын – nose, тырнақ –
nail, тіл – tongue, тіс – tooth.
ауыз – mouth
9 слайд
Қазақ және ағылшын тілдеріндегі соматикалық фразеологизмдерге компоненттік талдау жасау мақсатында тұрақты тіркес құрамына кіретін ең өнімді адам мүше атаулары таңдалынып алынды. Олардың саны – 17: ауыз – mouth, аяқ – feet, бас-head, бауыр – liver, бет – face, бүйрек-kidney, ерін – lip, жүрек – heart, иық – shoulder, көз – еуе, кірпік – еуеlash, қол – һand, құлақ – ear, мұрын – nose, тырнақ – nail, тіл – tongue, тіс – tooth. ауыз – mouth
#10 слайд
Қорытынды
Жұмысымызды қорытындылай келе,
соматикалық фразеологизмдер – бұл тіл
атаулының бәріне ортақ құбылыс, тек
олардың пайда болуы, құрылымы,
қолданылуы, бейнелеуіштік қасиеті тіл иесі
халықтың мінез-құлқымен, салт-санасымен,
әдет-ғұрпымен және дәстүрімен ұштасып,
олардың көрінісін береді. Ал, әр тілдің
тұрақты тіркестері қоршаған ортасымен,
орналасқан жерімен ерекшеленуі
заңдылыққа жатады.
10 слайд
Қорытынды Жұмысымызды қорытындылай келе, соматикалық фразеологизмдер – бұл тіл атаулының бәріне ортақ құбылыс, тек олардың пайда болуы, құрылымы, қолданылуы, бейнелеуіштік қасиеті тіл иесі халықтың мінез-құлқымен, салт-санасымен, әдет-ғұрпымен және дәстүрімен ұштасып, олардың көрінісін береді. Ал, әр тілдің тұрақты тіркестері қоршаған ортасымен, орналасқан жерімен ерекшеленуі заңдылыққа жатады.
#11 слайд
11 слайд

Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген