Призинтатция Белоктар туралы жалпы түсінік 11сынып үшін Белоктар туралы түсінік береді

#1 слайд
Белоктар
Орында ға н:Ансатбаева
Акмарал
1 слайд
Белоктар Орында ға н:Ансатбаева Акмарал
#2 слайд
Жоспар:
•
1 .Белоктар дегеніміз?
•
2 .Кім ашқан?
•
3 .белек неден тұрады?
•
4 .Құрылым деңгейі?
•
5 .Белоктың физикалық қасиеті
•
6 .Денатурация
•
7 .Белок реакциясы
•
8. Белоктың атқаратын қызметі
•
9. Қорытынды
2 слайд
Жоспар: • 1 .Белоктар дегеніміз? • 2 .Кім ашқан? • 3 .белек неден тұрады? • 4 .Құрылым деңгейі? • 5 .Белоктың физикалық қасиеті • 6 .Денатурация • 7 .Белок реакциясы • 8. Белоктың атқаратын қызметі • 9. Қорытынды
#3 слайд
Белоктар дегеніміз?
•
Белоктар немесе протеиндер (грек .
<< протос >>- << алғашқы >>) , - кез келген
организмнің барлық тіршілігін
қамтамасыз ететін табиғи органикалық
қосылыстар.
3 слайд
Белоктар дегеніміз? • Белоктар немесе протеиндер (грек . << протос >>- << алғашқы >>) , - кез келген организмнің барлық тіршілігін қамтамасыз ететін табиғи органикалық қосылыстар.
#4 слайд
•
Алғаш рет белокты
1728ж итальиян
ғалымы Якопо
бартоломео Беккари
( 1682-1766) б идай
ұынан (жемелік
түрінде алған. Бұл
жаңалық белок
химиясынның өмірге
келуі болып есептелі-
неді.
4 слайд
• Алғаш рет белокты 1728ж итальиян ғалымы Якопо бартоломео Беккари ( 1682-1766) б идай ұынан (жемелік түрінде алған. Бұл жаңалық белок химиясынның өмірге келуі болып есептелі- неді.
#5 слайд
Белок неден тұрады?
Белок O 2
H 2
N
SC
5 слайд
Белок неден тұрады? Белок O 2 H 2 N SC
#6 слайд
Белоктың құрамы
•
•
Аминқышқылының моделі
•
•
Белоктардың малекулаларының
•
аминқышқылдарының
•
Тізбектерінен құраған
Белоктың
•
моделі
6 слайд
Белоктың құрамы • • Аминқышқылының моделі • • Белоктардың малекулаларының • аминқышқылдарының • Тізбектерінен құраған Белоктың • моделі
#7 слайд
Белоктың құрылымдық деңгейі
Бірінші реттік
Аминқышқылының
тізбегі Екінші реттік Үшінші реттік Төртінші реттік
7 слайд
Белоктың құрылымдық деңгейі Бірінші реттік Аминқышқылының тізбегі Екінші реттік Үшінші реттік Төртінші реттік
#8 слайд
Бірінші реттік құрылым
•
Бірінші реттік
құрылым –
полипептидті
тізбектегі пептидті
байланыспен
кезектесіп
орналасқан
аминқышқылдары-
ның саны
8 слайд
Бірінші реттік құрылым • Бірінші реттік құрылым – полипептидті тізбектегі пептидті байланыспен кезектесіп орналасқан аминқышқылдары- ның саны
#9 слайд
Екінші реттік құрылым
Кез келген белок үшін
бірінші бірінші
құрылымымен бірге
белгілі бір екінші
құрылым тән. Әдете
белок молекуласы
созылған серіппені еске
түсіреді.
9 слайд
Екінші реттік құрылым Кез келген белок үшін бірінші бірінші құрылымымен бірге белгілі бір екінші құрылым тән. Әдете белок молекуласы созылған серіппені еске түсіреді.
#10 слайд
Үшінші реттік құрылым
•
Үшінші реттік
құрылым ерекше гло-
булаға ширатылған.
Полипептидті тізбек-
тер глобулярлы белок
тардың ұю әдісі
үшінші реттік
құрылым деп аталады.
10 слайд
Үшінші реттік құрылым • Үшінші реттік құрылым ерекше гло- булаға ширатылған. Полипептидті тізбек- тер глобулярлы белок тардың ұю әдісі үшінші реттік құрылым деп аталады.
#11 слайд
Төртінші реттік құрылым
•
Ерекше күрделі құры
лысты көптеген
балоктар бірнеше
полипептидтік тізбек
терден тұрады. Бұл
полипепдтидтік
тізбектердің бірге
бірлесіп орналасыуы
белоктың төртінші
реттік құрылымды деп
аталады.
11 слайд
Төртінші реттік құрылым • Ерекше күрделі құры лысты көптеген балоктар бірнеше полипептидтік тізбек терден тұрады. Бұл полипепдтидтік тізбектердің бірге бірлесіп орналасыуы белоктың төртінші реттік құрылымды деп аталады.
#12 слайд
Белоктардың физикалық қасеттері
•
Гемоглобин, белоктар
қатты күйде кездеседі.
Белоктар табиғи белоктар
сияқты биологиялық активті
және физикалық химиялық
қассиеттері де ұқсас болып
келеді.
12 слайд
Белоктардың физикалық қасеттері • Гемоглобин, белоктар қатты күйде кездеседі. Белоктар табиғи белоктар сияқты биологиялық активті және физикалық химиялық қассиеттері де ұқсас болып келеді.
#13 слайд
Белоктың денатурациясы
•
Деннатуратция- белок
маликулаларының
кеңіс.тік құрылы- мының
бұзылуынан табиғи
қасиеттерінің жойылуы.
Мысалы: тауық
жұмыртқасын дайындау
үдерісінде жұмыртқа
ақуызының
деннатуратциясы болады.
13 слайд
Белоктың денатурациясы • Деннатуратция- белок маликулаларының кеңіс.тік құрылы- мының бұзылуынан табиғи қасиеттерінің жойылуы. Мысалы: тауық жұмыртқасын дайындау үдерісінде жұмыртқа ақуызының деннатуратциясы болады.
#14 слайд
Биурет реакциясы
14 слайд
Биурет реакциясы
#15 слайд
Ксантопротеин реакциясы
15 слайд
Ксантопротеин реакциясы
#16 слайд
Белоктың гидролизі
16 слайд
Белоктың гидролизі
#17 слайд
Белоктың қызметі
•
Катализдік- ферменттер
•
Тасмалдаушы- гемоглобулин
•
Қорғағыш- иммуноглобулин
•
Жиырылғыш -миозин
•
Құрылымдық- коллаген, фиброин
•
Реттегіштік- инсулин, гормондар
•
Қоректік
•
Энергиялық қуат көзі
17 слайд
Белоктың қызметі • Катализдік- ферменттер • Тасмалдаушы- гемоглобулин • Қорғағыш- иммуноглобулин • Жиырылғыш -миозин • Құрылымдық- коллаген, фиброин • Реттегіштік- инсулин, гормондар • Қоректік • Энергиялық қуат көзі
#18 слайд
Катализдік қызметі
18 слайд
Катализдік қызметі
#19 слайд
Тасмалдаушы қызметі
•
Бір мүшеден басқа
мүшеге әр түрлі
заттарды байланыс
тыру
транспорт.Гемогло бин
өкпеде оттекпен
қосылып
оксигемоглобин
ыдырайды және
оттекті береді
19 слайд
Тасмалдаушы қызметі • Бір мүшеден басқа мүшеге әр түрлі заттарды байланыс тыру транспорт.Гемогло бин өкпеде оттекпен қосылып оксигемоглобин ыдырайды және оттекті береді
#20 слайд
Қорғағыштық қызметі
•
Антиденелер ағзаға түскен
немесе тіршілік іс әрекетінде
пайда болған бактериялар
мен вирустарды
залалсыздандырады. Қан
плазмасының белогы
фибриноген, қанның ұюына
қатысады, қан жоғалтуды
азайтады
20 слайд
Қорғағыштық қызметі • Антиденелер ағзаға түскен немесе тіршілік іс әрекетінде пайда болған бактериялар мен вирустарды залалсыздандырады. Қан плазмасының белогы фибриноген, қанның ұюына қатысады, қан жоғалтуды азайтады
#21 слайд
Құрылымдық қызметі
•
Белоктар жасушаның
негізгі құрылысын құрайды
Гидролизденген коллаген
Дәнекер ұлпасының белогы
21 слайд
Құрылымдық қызметі • Белоктар жасушаның негізгі құрылысын құрайды Гидролизденген коллаген Дәнекер ұлпасының белогы
#22 слайд
Реттегіш қызметі
•
Белок реттеуші моделі гармон
•
Ішкі секреция бездері
22 слайд
Реттегіш қызметі • Белок реттеуші моделі гармон • Ішкі секреция бездері
#23 слайд
Қоректік қызмет
23 слайд
Қоректік қызмет
#24 слайд
Толыққанды және толыққанды емес
белоктар
•
Толыққанды емес белоктарда
•
алмаспайтын аминқышқылдардың
•
барлығы бірдей кездеспейді.
•
толыққанды белоктардың
•
құрамына барлық алмас-
•
пайтын аминқышқылдар
•
кіреді.
24 слайд
Толыққанды және толыққанды емес белоктар • Толыққанды емес белоктарда • алмаспайтын аминқышқылдардың • барлығы бірдей кездеспейді. • толыққанды белоктардың • құрамына барлық алмас- • пайтын аминқышқылдар • кіреді.
#25 слайд
Толыққанды белоктор
25 слайд
Толыққанды белоктор
#26 слайд
Толыққан емес белоктар
26 слайд
Толыққан емес белоктар
#27 слайд
Белокты қанша тұтынуымыз қажет?
•
Белоктың тәулік нормасы ересектер
•
Үшін салмақғының килограмына 0.75-0.80
•
Грамм құрайды ерлер үшін 56 грамм тәулі
•
Гіне және 45 грамм әйелдер үшін
Балаларға белок көп мөлшерде қажет
тәулігіне салмағының килограмына
1.9грамм.
27 слайд
Белокты қанша тұтынуымыз қажет? • Белоктың тәулік нормасы ересектер • Үшін салмақғының килограмына 0.75-0.80 • Грамм құрайды ерлер үшін 56 грамм тәулі • Гіне және 45 грамм әйелдер үшін Балаларға белок көп мөлшерде қажет тәулігіне салмағының килограмына 1.9грамм.
#28 слайд
Блотарды к өп қабылдаған жағдайда?
•
Артық салмақтылыққа
әкеліп соғады
сондықтан белоктарды
көп мөлшерде тұтынған
жөн. Белгілі мөлшерде
тұтыну жөн, өз
сымбатыңызды сақтап
қаласыз.
28 слайд
Блотарды к өп қабылдаған жағдайда? • Артық салмақтылыққа әкеліп соғады сондықтан белоктарды көп мөлшерде тұтынған жөн. Белгілі мөлшерде тұтыну жөн, өз сымбатыңызды сақтап қаласыз.
#29 слайд
№ Тақырыпша Сәйкестендір
Түспен
белгіле Түсініктеме
1. Б ірінші реттік құрылым А.Кез келген үшін бірінші құрылымымен бірге
белгілі бір екінші құрылым да тән Әдетте белок
малекуласы созылған серіппені еске салады.
2. Екінші реттік құрылым Б.Ерекше күрделі құрылысты көптеген белоктар
бірнеше полипептидтік тізбектерден бірге бірлесіп
орналасқан.
3. Үшінші реттік құрылым В.Бірінші реттік құрылым полипептидті тізбегі
пептиді байланысымен кезектесіп орналасқан
аминқышқылдарының саны
4. Төртінші реттік құрылым С.Үшінші реттік құрылым ерекше глобулаға
ширатылады . Полипетидті тізбектер глобурлы
белоктардың ұю әдісі үшінші реттік құрылым деп
аталады.
29 слайд
№ Тақырыпша Сәйкестендір Түспен белгіле Түсініктеме 1. Б ірінші реттік құрылым А.Кез келген үшін бірінші құрылымымен бірге белгілі бір екінші құрылым да тән Әдетте белок малекуласы созылған серіппені еске салады. 2. Екінші реттік құрылым Б.Ерекше күрделі құрылысты көптеген белоктар бірнеше полипептидтік тізбектерден бірге бірлесіп орналасқан. 3. Үшінші реттік құрылым В.Бірінші реттік құрылым полипептидті тізбегі пептиді байланысымен кезектесіп орналасқан аминқышқылдарының саны 4. Төртінші реттік құрылым С.Үшінші реттік құрылым ерекше глобулаға ширатылады . Полипетидті тізбектер глобурлы белоктардың ұю әдісі үшінші реттік құрылым деп аталады.
#30 слайд
Сәйкестендір
№ тақырыша Сәйкестендір
Түстермен
белгіле түсініктеме
1 Бірінші реттік құрылым В А.Кез келген белок үшін бірінші құрылымымен
бірге белгілі бір екінші екінші құрылымға тән.
Әдетте белок молекуласы созылған серіппені еске
салады.
2 Екінші реттік құрылым А Б.Ерекше күрделі құрылысты көптеген белоктар
бірнеше полипептидтік тізбектерден тұрады.
Тізбектің бірлесіп орналасуы төртінші реттік
құрылым деп аталады.
3 Үшінші реттік құрылым С В.Бірінші реттік құрылым полипептидті тізбегі
пептидті байланыспен кездеседі
4ң
4 Төртінші реттік құрылым Б С.Үшінші реттік құрылым ерекше глобулаға
ширатылған. Полапептидті тізбек глобулярғарлы
белоктардың ұю әдісі үшінші құрылым деп
аталады.
30 слайд
Сәйкестендір № тақырыша Сәйкестендір Түстермен белгіле түсініктеме 1 Бірінші реттік құрылым В А.Кез келген белок үшін бірінші құрылымымен бірге белгілі бір екінші екінші құрылымға тән. Әдетте белок молекуласы созылған серіппені еске салады. 2 Екінші реттік құрылым А Б.Ерекше күрделі құрылысты көптеген белоктар бірнеше полипептидтік тізбектерден тұрады. Тізбектің бірлесіп орналасуы төртінші реттік құрылым деп аталады. 3 Үшінші реттік құрылым С В.Бірінші реттік құрылым полипептидті тізбегі пептидті байланыспен кездеседі 4ң 4 Төртінші реттік құрылым Б С.Үшінші реттік құрылым ерекше глобулаға ширатылған. Полапептидті тізбек глобулярғарлы белоктардың ұю әдісі үшінші құрылым деп аталады.
#31 слайд
Сұрақтар:
•
Белок дегеніміз не?
•
Белоктың құрылымдарын ата?
•
Физикалық және химиялық қаситтері қандай?
Белоктардың қандай реакциялар бар?
•
Денатурация деген не?
•
Белокты кім ашты?
•
Белоктар неден тұрады?
•
Белок бөлінеді?
31 слайд
Сұрақтар: • Белок дегеніміз не? • Белоктың құрылымдарын ата? • Физикалық және химиялық қаситтері қандай? Белоктардың қандай реакциялар бар? • Денатурация деген не? • Белокты кім ашты? • Белоктар неден тұрады? • Белок бөлінеді?
#32 слайд
Жауаптар:
•
Белоктар-кез келген организмнің барлық тіршілігін процестерін қамтамасыз ететін
табиғи органикалық қосылыстар.
•
Бірінші реттік құрылым, Екінші реттік құрылым, Үшінші реттік құрылым, Төртінші
реттік құрылым.
•
Физикалық қасиеті белок қатты күйле болады және гемоглобинді
•
Мынадай реакция түрлері бар;биурет реакциясы , ксантопротеин реакциясы белок
гидролизі
•
Денатурация-белок малекулаларының кеңістік құрылымының бұзылуынан табиғи
қасиеттерінің жойылуы.
•
Белокты алғаш рет 1728 жылы итальян ғалымы Якопо Бартоломео Беккари бидай
ұнынан алды.
•
Белоктар аминқышқылдарынан тұрады.
•
Белок толыққанды және толыққанды емес б
32 слайд
Жауаптар: • Белоктар-кез келген организмнің барлық тіршілігін процестерін қамтамасыз ететін табиғи органикалық қосылыстар. • Бірінші реттік құрылым, Екінші реттік құрылым, Үшінші реттік құрылым, Төртінші реттік құрылым. • Физикалық қасиеті белок қатты күйле болады және гемоглобинді • Мынадай реакция түрлері бар;биурет реакциясы , ксантопротеин реакциясы белок гидролизі • Денатурация-белок малекулаларының кеңістік құрылымының бұзылуынан табиғи қасиеттерінің жойылуы. • Белокты алғаш рет 1728 жылы итальян ғалымы Якопо Бартоломео Беккари бидай ұнынан алды. • Белоктар аминқышқылдарынан тұрады. • Белок толыққанды және толыққанды емес б
#33 слайд
кесте
№ Реакция атауы Реакцияны жазып көрсет
1 Биурет реакциясы
2 Ксантопротеин
реакциясы
3 Белоктың
гидролизі
33 слайд
кесте № Реакция атауы Реакцияны жазып көрсет 1 Биурет реакциясы 2 Ксантопротеин реакциясы 3 Белоктың гидролизі
#34 слайд
Кесте толтыр
№ Реакция атауы Реакцияны жазып көсет
1 Биурет
реакциясы
2 Ксантопротеин
реакциясы
3 Белоктың
гидролизі
34 слайд
Кесте толтыр № Реакция атауы Реакцияны жазып көсет 1 Биурет реакциясы 2 Ксантопротеин реакциясы 3 Белоктың гидролизі
#35 слайд
Ребусты шеш:
шаққан сөзге шағын эссе жазу
2
10… . .. ..
. … ..
… .
. … … ..
ЖАУАПБЫ:БЕЛОК МА ҢЫЗЫ
35 слайд
Ребусты шеш: шаққан сөзге шағын эссе жазу 2 10… . .. .. . … .. … . . … … .. ЖАУАПБЫ:БЕЛОК МА ҢЫЗЫ
шағым қалдыра аласыз



Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген