қаныққан бір атомды спирттер

#1 слайд
«Алматы облысының денсаулық сақтау басқармасы» ММ-ң ШЖҚ «Талғар медициналық колледжі» МКК Сабақтың тақырыбы: «Қаныққан бір атомды спирттер» Оқытушы:Пернебай Ж.Г. Мамандығы: 0301000 «Емдеу ісі» Біліктілігі: 0301013 «Фельдшер» Тал ғар ,2020

1 слайд

#2 слайд

2 слайд

#3 слайд
Сабақтың жоспары: • 1 . Қаныққан бір атомды спирттер • 2 .Спирттердің жіктелуі • 3 .Физикалық қасиеттері • 4 .Химиялы қ қасиеттері • 5 .Алыну жолдары • 6 .Қолданылуы

3 слайд

#4 слайд
Өткен сабақты қайталау Үй тапсырмасын тексеру ( Ароматты көмірсутектер ) Бақылау сұрақтары. 1. Ароматты көмірсутектердің гомологтық қатарын ата? 2. Ароматты көмірсутектер дегеніміз не? 3. Ароматты көмірсутектердің физикалық, химиялық қасиеттері? 4. Ароматты көмірсутектердің гомологтық қатарындағы көмірсутектердің алыну жолдары , қолданылуы? 5 . Ароматты көмірсутектердің гомологтық қатарындағы көмірсутектердің медицинадағы маңызы?

4 слайд

#5 слайд
Қызығушылықты ояту.(Ой сергіту) Ертеде бір патшаның есігінің алдына лашын құсы дән тастап кетіпті. Патша сол дәнді алып, уәзірлеріне беріп еккізеді. Дән өсімдік болып жайқалып шығады. Келесі жылы одан да әдемі болып өседі. Үш-төрт жылдан кейін өсімдік жеміс береді. Елдің бәрі таң қалады. Күзге таман әдемі мөлдір жемісті жеп көруге жүрексінеді. Содан соң патшаның әмірімен жемісті ыдысқа салып қояды. Біраз күннен кейін ыдыстағы жеміс көпіреді. Одан мөлдір сұйық пайда болады. Уәзірлер сұйықтықты алып патшаға көрсетеді. Патша сұйықтықты бір тұтқынға ішкізуді бұйырады. Тұтқын бір кесе ішеді, ешнәрсе болмайды, екіншісін береді. Үшіншісін тұтқын өзі сұрап ішеді. Біраздан кейін ән салады, бей-жай күйге түседі. Ең соңында тұтқын патшаның тағын сұрап әлек салады. Шаршап қалжырап ұйықтап кетеді. Сонда бұл не болғаны?

5 слайд

#6 слайд

6 слайд

#7 слайд
Спирттер дегеніміз -молекуласында бір немесе бірнеше сутек атомдары гидроксил тобына алмасқан көмірсутектердің туындылары.

7 слайд

#8 слайд
Спирттер Бір атомды Көп атомды СН 3 -ОН метил спирті СН 3 -СН 2 -ОН этил спирті этиленгликоль глицерин

8 слайд

#9 слайд
Спирттер Қаныққан Қанықпаған Ароматты СН 3 -ОН метил спирті СН 3 -СН 2 -ОН этил спирті СН 2 = СН-ОН винил спирті СН 2 -ОН бензил спирті

9 слайд

#10 слайд
Физикалық қасиеттері. Этил спиртінің құрылысы С 2 Н 5 ОН

10 слайд

#11 слайд
Спирттердің атауы Формуласы Қайнау температурасы ( 0 С) Метил (метанол) СН 3 ОН 64,7 Этил (этанол) С 2 Н 5 ОН 78,3 Пропил (пропанол-1) С 3 Н 7 ОН 97,2 Бутил (бутанол -1) С 4 Н 9 ОН 117,2 Амил (пентанол-1) С 5 Н 11 ОН 137,8 Гексил (гексанол -1) С 6 Н 13 ОН 157,2 Гептил (гептанол -1) С 7 Н 15 ОН 176,3Бір атомды спирттердің гомологтық қатары.Бір атомды спирттердің гомологтық қатары.

11 слайд

#12 слайд
Физикалық қасиеттері: Метанол (СН 3 OH ) - түссіз сұйықтық , спиртке тән иісі бар зат .Қайнау температурасы 64,7 0 С ,СН 3 OH -өте улы зат ! Адам организмінде формальдегид пен құмырысқа қышқылыны айналып , көздің торлы қабығын зақымдайды . Этанол(С 2 Н 5 ОН)-түссіз өзіне тән иісі бар ,78,3 0 С -та қайнайтын сұйықтық . Жанғыш зат.Сумен шексіз араласады.

12 слайд

#13 слайд
Спирттердің алыну жолдары Жүзім шырыны ашығанда түзілетін шарап спиртін адамдар өте ертеден пайдаланған.«Спирт» сөзі латынның «шараптың рухы» деген сөзінен шыққан көрінеді. Шарап спирті немесе этил спиртінің формуласы-С 2 Н 5 ОН Жүзімнің, қанттың, крахмалдың ферменттік ашуы нәтижесінде түзілетін бұл затты тұрмыста жай ғана спирт деп атайды. Ал XVlll ғасырдан бастап «спирт» деген сөзбен қатар «алкоголь» (араб . әл-кугул) деген сөз қолданыла басталды. Этил спиртін әртүрлі жолдармен алады. Соның бірі-глюкозадан ашытқы қатысында мына жалпы реакция бойынша алады: С 6 Н 12 О 6 2С 2 Н 5 ОН+ 2СО 2

13 слайд

#14 слайд
Қаныққан біратомды спирттердің қолданылуы Спирттер өндірісте формальдегид, полимерлер, бояғыш заттар, фармацевтік препараттар алу үшін, медицинада залалсыздандырғыш зат ретінде, бояулар мен лактерді ерітетін еріткіш ретінде және т.б заттар алуда кеңінен қолданылады. Метил спиртімен(метанол) жұмыс істегенде, оның өте улы екендігін ұмытпау керек. Бірнеше грамынан адам соқыр болады, одан көбірек болса, уланып өледі.

14 слайд

#15 слайд
Спирттер медицинада антомиялық препараттарды консервілеу үшін қоспа ретінде қолданылады.

15 слайд

#16 слайд
Этил спирті медицинада залалсыздандырғыш ретінде қолданылады

16 слайд

#17 слайд
Спирттер медицинада дәрілік препараттарда еріткіш ретінде пайдаланылады

17 слайд

#18 слайд
Спирттер парфюмериялық, косметикалық заттар жасауда кеңінен қолданылады

18 слайд

#19 слайд
Спирттер тері өңдеу және бояуда кеңінен қолданылады

19 слайд

#20 слайд
Спирттер сырдың құрамына кіреді

20 слайд

#21 слайд
Этил спирті алкогольді ішімдіктердің құрамына кіреді

21 слайд

#22 слайд
Этил спиртінің адам ағзасына әсері Этил спирті адам ағзасына есірткілік әсер етеді. Спирт миға әсер етіп, жүйке клеткаларын уландырады. Осыдан адамның ақыл-ойы, сөйлеу, ойлау қабілеттері, қимыл үйлесімділігі бұзылады.Спиртті ішімдіктер ішкен адамның мінез-құлқында желөкпелік, әдепсіздік, дөрекілік пайда болады, оны айналасындағыларға жеккөрінішті етеді.Спиртті ішімдіктерді жие ішкен адамның бауыры мен жүйке жүйесінің қызметі бұзылады, зердесі нашарлайды, маскүнемділікке, яғни этил спиртіне тәуелділікке ұшырайды.

22 слайд

#23 слайд
C абақты бекіту сұрақтары: 1 . Қаныққан бір атомды спирттердің функционалдық тобы қандай? 2. Қаныққан бір атомды спирттерді көмірсутектердің туындылары ретінде қарастыруға бола ма? 3. Тарихи және жүйелі номенклатура бойынша қаныққан бір атомды спирттерге атаулар қалай берілген? 4. Қаныққан бір атомды спирттерге изомериялардың қандай түрлері тән? 5. Қаныққан бір атомды спирттердің физикалық, химиялық қасиеттері, қолданылуы?

23 слайд

#24 слайд
Сабақты қорытындылау 1 . Заттың құрылымдық формуласын жаз. А) пропанол - 1 Ә) 2,2 – диметилбутанол -4 Б) 2,3,4,5 – тетраметилгексантриол -1,4,6 В) 2- метилпропанол -2 2. “Тік пе қиғаш па?” Спирттерді табу СН 2- CH 2 C 2 H 5 OH CO 2 OH OH C 2 H 4 CI CH 2- CH 2- CH 2 CH 4 OH OH OH C 3 H 6 CH 2- CH - CH -CH 2 OH OH OH OH 3. Өзгерісті шешу: С 2 Н 4 =С 2 Н 5 С l = C 2 H 5 OH = CO 2

24 слайд

#25 слайд
Атауын тап Спирттерді атап берілген кестені толтырыңыз. Формуласы Халықаралық жүйе бойынша атауы Басқаша атауы СН 3 - ОН СН 3 -СН 2 -- ОН СН 3 -СН 2 - СН 2 - ОН СН 3 -СН 2 - СН 2 - СН 2 - ОН СН 3 - СН 2 - СН 2 - СН 2 - СН 2 - ОН СН 3 -СН 2 - СН 2 - СН 2 - СН 2 - СН 2 - ОН

25 слайд

#26 слайд

26 слайд

#27 слайд
Үйге тапсырма: §8.1,- 8.3 оқу, 159-169 бет .№ 18 , 19 есеп169 бет. Тест құрастыру .

27 слайд