Құстардың ішкі құрылысы мен сезу мүшелері

#1 слайд
Тахтакопір ауданы ХББ не қарасты 13- санды жалпы білім беру мектебі биология пәні муғалімі Уразбаева Нағиманың Құстардың i шк i құрылысы мен сезу мұшелер i тақырыбы бойынша дайындаған презентациясы

1 слайд

#2 слайд
Сабақтың мақсаты 1. Білім берушы мақсаты оқушыларға қүстардың асқорыту жұйес i ның құрылысы жайында білім беру. 2. Тәрбиелік мақсат оқушыларға қүстардың қанайналым жүйесы жайында білім беру 3. Дамытушы мақсат оқушылардың сабақ барысындағы белсендылыгын дамыту.

2 слайд

#3 слайд
Асқорыту жұйес i. құстар қорег i н т ұ мсығымен шоқиды. Т ұ мсықтың құ рылысы және олшем i қ өрект i ң тұр i не, қоректену әд i с i не байланысты болады. Т i стер i болмағндықтан құстар қорект i бұт i н кұй i нше ж ү тады. Б i ршама i р i қорект i т ү мсығымен шоқып, Үз i п алып ж ү тады. Дәнмен қоректенет i н құстардың(мәселен,кептер) Ж ү тқыншағының кей i нг i бөл i г i кеңей i п, азық қоры Сақталатын мұше – жемсауға айналған . Құстардың қарны ек i бөл i ктен т ү рады. Алдыңғы безд i бөл i ктен бөл i н i п шығатын қарын сөл i н i ң әсер i нде жем ж ұ мсарады. Қарынның ек i нш б ү лшықетт i бөл i г i нде құстар ж ұ татын ұ сақ тастар жемд i ұ сақтау ға көмек беред i.

3 слайд

#4 слайд

4 слайд

#5 слайд
Құстар денесiнде температураның түрақты болуы және олардың ү шуы өте ұлкен энергияны талап етед i. Сондықтан құстар жи i- жи i қоректен i п т ү рады; т i рш i л i г i н i ң көп бөл i г i н олар жем табуға ж ү мсайды. Ас олардың i шег i нде жылдам қорытылады. Құстардың iшегi клоакаға жалғасады. Клоакаға жыныстық мұшелердiң шығару жолы және несеп жолы да жалғасады. Клоакада несеп нәжiспен араласып сыртқа шығарылады.

5 слайд

#6 слайд
Асқорыту жұйес i қарын жүрек қарынасты безы клоака Жүан ішек Жыңышке ішек бауыр өкпе қызылөңеш

6 слайд

#7 слайд
Тынысалу ж ұ йес i. құстар едәу i р кұдел i өкпе арқылы тыныс алады.Тыныс алуға ауа көп i рш i ктер i де қатысады . Көп i рш i ктер i шк i мұшелерд i ң i ш i нде орналасқан және өкпемен байланысқан. Құстар жерде көк i рек қуысының кеңей i п-тарылуы арқылы тыныс алады. Ұшатын құстардың қанаты көтер i л i п-тұскенде көп i рш i ктер де кеңей i п-тарылады. М ү нда ауа алмасуы ек i рет: ауа өкпеге к i ргенде және көп i рш i ктен шығып жатқанда жұзеге асады. Құс қанша қанатын көп қақса, өкпе арқылы ауа айналымы соншалық жылдам жұред i. Сол ұш i н ү шқан құстың тынысы буылып қалмай, кер i с i нше жылдамдайды. Кептер б i р минутта тыныш түрғанда 26 рет, ал үшқанда 400 рет тыныс алады. Бүдан тыс ауа көп i рш i ктер i не к i рет i н ауа құстардың денес i н салқындатып т ү рады.

7 слайд

#8 слайд
Құстардың тынысалу ж ұ йес i өкпедауыс аппаратикең i рдек алдынғы өкпе қалташалары артқы өкпе қалташалары

8 слайд

#9 слайд
Құстардың тынысалу механизми

9 слайд

#10 слайд
Қанайналым жұйес i ек i қанайналым шеңбер i нен т ү рады. Жұрег i төрт камералы: ек i жұрек құлақшасы және ек i қарыншадан т ү рады. Сондықтан салатамыр мен қантамыр қаны бұтiндей бөлiнiп, жұректен денеге оттегiне бай салатамыр қаны келедi. Құстар жұрег i н i ң ж ү мыс i стеу i олардың қозғалуымен байланысты. Мәселен, кептерд i ң жұрег i тыныш т ү рғанда 165 рет, ал ү шқанда 550 рет жиырылады. Зат алмасу ұдер i с i құстар ағзасында өте тез өтетiндiктен, олардың дене температурасы 42 ᵒ С-ты құрайды, кейбiр құстард i к i т i пт i 44,5ᵒ С -қа жетед i.

10 слайд

#11 слайд
Сезу мұшелер i. Құстардың көз i өте жақсы дамыған. Кейб i р құстардың көзi адамдiкiне қарағанда 100 есе өткiр болады. Олар тұст i де жақсы ажырата алады. Құстар жақсы естид i, б i раєқ и i ст i жақсы ажырата алмайды. 1 – т i л; 2 – м ү рын тес i г i 3 – құлақ тес i г i 4- көзы

11 слайд

#12 слайд
Жұйке жұйес i. Құстардың бас миы едәу i р i р i және кұрдел i тұз i лген Оларды ң сан алуан мiнез-қылықтары миының, Әс i ресе алдыіғы жартышарлардың кұшт i дамығандығымен байланысты. Құстардың мишығының қабығында и i р i мдер көп болады. Олардың әр тұрл i қозғалыстары мишықпен байланысты. Б i рақ олардың әрекеттер i ( ж ү п қүру, ү я жасау, ж ү мыртқа басу, бала бағу) туа бiткен инстинкт болып саналады. А – Ұст i ң г i жағынан көр i н i с i; Ә– бұй i р жағынан көр i н i с i: 1 – ұлкен ми жартышарлары; 2 – ортаңғы ми; 3 – мишық 4 – сопақша ми

12 слайд

#13 слайд
Құстар әр тұрл i дыбыстардың көмег i мен өзара байланыс жасайды. Олар сайраумен б i рге тынышсыздықты, қау i пт i, шақыруды ескертет i н дыбыстар шығарады, басқа тұрдег i құстармен қарым-қатынаста болады. Қарға, қараторғай, алақарға және тотықұс жеке сөздерд i, т i пт i сөйлемдерд i ес i нде сақтап, қайталай алады.

13 слайд

#14 слайд

14 слайд

#15 слайд
Ітібарыңыз үшін рахмет !!!

15 слайд