1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
Қысым

#1 слайд
p = F/SФИЗИКА · 7 СЫНЫП
Қысым
Қатты денелердің қысымы, оны арттыру мен азайту
тәсілдері және күнделікті өмірдегі мысалдар
Мұғалімнің аты-жөні:Әділбекова Диана Тұрарбекқызы
1 слайд
p = F/SФИЗИКА · 7 СЫНЫП Қысым Қатты денелердің қысымы, оны арттыру мен азайту тәсілдері және күнделікті өмірдегі мысалдар Мұғалімнің аты-жөні:Әділбекова Диана Тұрарбекқызы
#2 слайд
Презентация мазмұны
01 Қысым дегеніміз не? Формуласы, бірлігі 05 Қысымды арттыру және азайту
02 Қысым неге тәуелді? 06 Күнделікті өмірмен байланысы
03 Есеп шығару мысалы 07 Сұйықтағы қысым (диаграмма)
04 Қысымдарды салыстыру (диаграмма) 08 Өзіңді тексер, қорытынды, әдебиеттер
2 слайд
Презентация мазмұны 01 Қысым дегеніміз не? Формуласы, бірлігі 05 Қысымды арттыру және азайту 02 Қысым неге тәуелді? 06 Күнделікті өмірмен байланысы 03 Есеп шығару мысалы 07 Сұйықтағы қысым (диаграмма) 04 Қысымдарды салыстыру (диаграмма) 08 Өзіңді тексер, қорытынды, әдебиеттер
#3 слайд
Қысым дегеніміз не?
Қысым — бетке перпендикуляр әсер ететін
күштің осы беттің ауданына қатынасына тең
физикалық шама.
p — қысым, паскаль (Па)
F — бетке перпендикуляр күш, ньютон (Н)
S — тірек ауданы, шаршы метр (м²)
p = F/S
1 Па = 1 Н/м²
1 кПа = 1000 Па
1 МПа = 1 000 000 Па
3 слайд
Қысым дегеніміз не? Қысым — бетке перпендикуляр әсер ететін күштің осы беттің ауданына қатынасына тең физикалық шама. p — қысым, паскаль (Па) F — бетке перпендикуляр күш, ньютон (Н) S — тірек ауданы, шаршы метр (м²) p = F/S 1 Па = 1 Н/м² 1 кПа = 1000 Па 1 МПа = 1 000 000 Па
#4 слайд
Қысым неге тәуелді?
Бір кірпішті әр түрлі қырымен құмға қойсақ: салмағы (F) бірдей, бірақ
тірек ауданы (S) әр түрлі.
S үлкен → p кіші
кірпіш құмға аз батады
S кіші → p үлкен
кірпіш құмға терең батады
Күш артса — қысым артады.
Аудан артса — қысым кемиді.
4 слайд
Қысым неге тәуелді? Бір кірпішті әр түрлі қырымен құмға қойсақ: салмағы (F) бірдей, бірақ тірек ауданы (S) әр түрлі. S үлкен → p кіші кірпіш құмға аз батады S кіші → p үлкен кірпіш құмға терең батады Күш артса — қысым артады. Аудан артса — қысым кемиді.
#5 слайд
Есеп шығару мысалы
Массасы 60 кг оқушы еденде тұр. Екі аяқ киімі табанының жалпы ауданы 400 см². Оқушының еденге
түсіретін қысымын табыңдар (g = 10 Н/кг).
Берілгені
m = 60 кг
S = 400 см² = 0,04 м²
g = 10 Н/кг
p — ?
Шешуі
1) Салмақ күші: F = m·g = 60 кг · 10 Н/кг = 600 Н
2) Қысым: p = F/S = 600 Н : 0,04 м² = 15 000 Па
Жауабы: p = 15 кПа
5 слайд
Есеп шығару мысалы Массасы 60 кг оқушы еденде тұр. Екі аяқ киімі табанының жалпы ауданы 400 см². Оқушының еденге түсіретін қысымын табыңдар (g = 10 Н/кг). Берілгені m = 60 кг S = 400 см² = 0,04 м² g = 10 Н/кг p — ? Шешуі 1) Салмақ күші: F = m·g = 60 кг · 10 Н/кг = 600 Н 2) Қысым: p = F/S = 600 Н : 0,04 м² = 15 000 Па Жауабы: p = 15 кПа
#6 слайд
Диаграмма: кім жерге көбірек қысым түсіреді?
Жерге түсірілетін қысым, кПа (шамамен алынған мәндер)
Шаңғымен тұрған адам ≈ 2 кПа
Аяқ киіммен тұрған адам ≈ 15 кПа
Шынжыр табанды трактор ≈ 45 кПа
Жеңіл автокөлік дөңгелегі ≈ 200 кПа
Салыстыру үшін: өкшелі туфлидің жіңішке ұшы (60 кг салмақ 1 см²-ге түссе) ≈ 6000 кПа — трактордан 100
еседен астам көп!
6 слайд
Диаграмма: кім жерге көбірек қысым түсіреді? Жерге түсірілетін қысым, кПа (шамамен алынған мәндер) Шаңғымен тұрған адам ≈ 2 кПа Аяқ киіммен тұрған адам ≈ 15 кПа Шынжыр табанды трактор ≈ 45 кПа Жеңіл автокөлік дөңгелегі ≈ 200 кПа Салыстыру үшін: өкшелі туфлидің жіңішке ұшы (60 кг салмақ 1 см²-ге түссе) ≈ 6000 кПа — трактордан 100 еседен астам көп!
#7 слайд
Қысымды арттыру және азайту
Арттыру ↑
Тірек ауданын кішірейтеміз
•Пышақ пен қайшының өткір жүзі
•Ине мен шегенің үшкір ұшы
•Күрек пен балтаның жүзі
•Жануарлардың тістері, тырнақтары
Азайту ↓
Тірек ауданын үлкейтеміз
•Шаңғы, қар аяқ киімі
•Трактордың шынжыр табаны
•Үйдің кең іргетасы
•Рельс астындағы шпалдар
7 слайд
Қысымды арттыру және азайту Арттыру ↑ Тірек ауданын кішірейтеміз •Пышақ пен қайшының өткір жүзі •Ине мен шегенің үшкір ұшы •Күрек пен балтаның жүзі •Жануарлардың тістері, тырнақтары Азайту ↓ Тірек ауданын үлкейтеміз •Шаңғы, қар аяқ киімі •Трактордың шынжыр табаны •Үйдің кең іргетасы •Рельс астындағы шпалдар
#8 слайд
Күнделікті өмірдегі қысым
Пышақты қайрау
Жүзі жұқарады — аз күшпен үлкен қысым,
нан оңай кесіледі.
Сөмкенің кең баулары
Бау кең болса, иыққа түсетін қысым
азаяды, ауыртпайды.
Үйдің іргетасы
Кең іргетас үйдің салмағын үлкен ауданға
таратады.
Жұқа мұз үстінде
Жатып алып жылжу керек: аудан артып,
қысым азаяды.
Шприц инесі
Ұшы өте жіңішке — терінің бетіне үлкен
қысым түседі.
Жүк көлігі дөңгелегі
Дөңгелектер көп болса, жолға түсетін
қысым азаяды.
■ арттыру · ■ азайту
8 слайд
Күнделікті өмірдегі қысым Пышақты қайрау Жүзі жұқарады — аз күшпен үлкен қысым, нан оңай кесіледі. Сөмкенің кең баулары Бау кең болса, иыққа түсетін қысым азаяды, ауыртпайды. Үйдің іргетасы Кең іргетас үйдің салмағын үлкен ауданға таратады. Жұқа мұз үстінде Жатып алып жылжу керек: аудан артып, қысым азаяды. Шприц инесі Ұшы өте жіңішке — терінің бетіне үлкен қысым түседі. Жүк көлігі дөңгелегі Дөңгелектер көп болса, жолға түсетін қысым азаяды. ■ арттыру · ■ азайту
#9 слайд
Диаграмма: судағы қысым
Қысым, кПа
0
100
200
300
400
0 10 20 30 40
Тереңдік, м
p = ρgh
Сұйықтың қысымы тереңдікке тура
пропорционал: тереңдеген сайын қысым
артады.
Әр 10 м сайын судың қысымы
шамамен 100 кПа-ға артады.
ρ = 1000 кг/м³, g = 10 Н/кг; атмосфералық қысым
есептелмеген.
9 слайд
Диаграмма: судағы қысым Қысым, кПа 0 100 200 300 400 0 10 20 30 40 Тереңдік, м p = ρgh Сұйықтың қысымы тереңдікке тура пропорционал: тереңдеген сайын қысым артады. Әр 10 м сайын судың қысымы шамамен 100 кПа-ға артады. ρ = 1000 кг/м³, g = 10 Н/кг; атмосфералық қысым есептелмеген.
#10 слайд
Өзіңді тексер
1 Неліктен шаңғымен жүргенде қалың қарға батпаймыз?
2 Не үшін пышақ пен қайшыны қайрайды?
3 500 Н күш 0,05 м² ауданға әсер етеді. Қысым неге тең?
10 слайд
Өзіңді тексер 1 Неліктен шаңғымен жүргенде қалың қарға батпаймыз? 2 Не үшін пышақ пен қайшыны қайрайды? 3 500 Н күш 0,05 м² ауданға әсер етеді. Қысым неге тең?
#11 слайд
Қорытынды
Формула
Қысым күш пен ауданға тәуелді: p = F/S, бірлігі —
паскаль (Па).
Аудан шешеді
Аудан кішірейсе — қысым артады, аудан үлкейсе —
қысым азаяды.
Сұйықта
Сұйықтың қысымы тереңдік артқан сайын өседі: p = ρgh.
Өмірде
Пышақ, шаңғы, іргетас, трактор — бәрі қысымды басқару
мысалдары.
Қысым туралы білім техникада, құрылыста және күнделікті өмірде қажет.
11 слайд
Қорытынды Формула Қысым күш пен ауданға тәуелді: p = F/S, бірлігі — паскаль (Па). Аудан шешеді Аудан кішірейсе — қысым артады, аудан үлкейсе — қысым азаяды. Сұйықта Сұйықтың қысымы тереңдік артқан сайын өседі: p = ρgh. Өмірде Пышақ, шаңғы, іргетас, трактор — бәрі қысымды басқару мысалдары. Қысым туралы білім техникада, құрылыста және күнделікті өмірде қажет.
#12 слайд
Пайдаланылған әдебиеттер
1.Башарұлы Р., Қазахбаева Д., Тоқбергенова У. Физика: жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған
оқулық. — Алматы: Атамұра, 2017.
2.Закирова Н.А., Аширов Р.Р. Физика: 7-сыныпқа арналған оқулық. — Астана: Арман-ПВ, 2017.
3.Перышкин А.В. Физика. 7 класс: учебник. — Москва: Дрофа.
4.Лукашик В.И., Иванова Е.В. Сборник задач по физике. 7–9 классы. — Москва: Просвещение.
5.Bilimland.kz — «Қатты денелердің қысымы» тақырыбындағы сабақ материалдары.
12 слайд
Пайдаланылған әдебиеттер 1.Башарұлы Р., Қазахбаева Д., Тоқбергенова У. Физика: жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық. — Алматы: Атамұра, 2017. 2.Закирова Н.А., Аширов Р.Р. Физика: 7-сыныпқа арналған оқулық. — Астана: Арман-ПВ, 2017. 3.Перышкин А.В. Физика. 7 класс: учебник. — Москва: Дрофа. 4.Лукашик В.И., Иванова Е.В. Сборник задач по физике. 7–9 классы. — Москва: Просвещение. 5.Bilimland.kz — «Қатты денелердің қысымы» тақырыбындағы сабақ материалдары.

Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген