Сан есім

#1 слайд
САН ЕСІМ

1 слайд

#2 слайд
•Сан есім заттың санын, ретін білдіреді. •Сұрақтары: неше? қанша? нешінші? нешеу? •Сан есім құрамына қарай 2-ге бөлінеді: Дара сан есім және күрделі сан есім. •Дара сан есім бір ғана түбірден (негізгі, туынды) тұрады. (Бес, жүз, мың, отыз, ондаған, жетеу, сегізінші) •Күрделі сан есім кемінде екі сөзден тұрады. (Он бес, жүз екі, мың тоғыз жүз тоқсан екі, отыз жеті, үш-үштен, бес-алты, онға жуық, екіден бір) Сан есім мағынасына қарай төмендегідей 6 түрге бөлінеді: Есептік сан есім Реттік сан есім Жинақтық сан есім Болжалдық сан есім Топтау сан есім Бөлшектік сан есім

2 слайд

#3 слайд
1.Есептік сан есім нақты санды білдіреді. Сұрағы: қанша? неше? Түбір сан есімнің өзінен болады. Мысалы, бес, он екі, жиырма үш т.б. 2.Реттік сан есім заттың реттік қатарын білдіреді. Сұрағы: нешінші? Сан есімге -ыншы, -інші, -ншы, -нші жұрнағы жалғану арқылы жасалады. Мысалы, бірінші, бесінші, алтыншы, жетінші, екі жүз он үшінші т.б. 3.Жинақтық сан есім жинақталған санды білдіреді. Сұрағы: нешеу? Бірден жетіге дейінгі есептік сан есімге -ау, -еу жұрнақтары жалғану арқылы жасалады. Мысалы, Біреу, екеу, үшеу, төртеу, бесеу, алтау, жетеу 4.Топтау сан есім заттың санын топтап көрсетеді. Сұрағы: нешеден? Сан есімге шығыс септігі жалғауы жалғану арқылы жасалады. Мысалы, үштен, екеуден, он-оннан, үшеу- үшеуден т.б

3 слайд

#4 слайд
5.Болжалдық сан есім заттың санын болжап көрсетеді. Сұрағы: қанша? неше? қай шамалы? Жасалу жолдары: Сан есімге -даған, -деген, -таған, -теген -дай, -дей, -тай, -тей жұрнақтары жалғану арқылы жасалады Сан есімге көптік жалғауы мен септік жалғауы қатар жалғануы арқылы жасалады. Мысалы, отыздарда, елулерге т.б. Сан есім мен шақты, жуық, тарта, таман т.б. септеулік шылаулардың тіркесуі арқылы жасалады. Мысалы, он шақты, жүзге жуық т.б Екі түрлі санның қосарлануы арқылы жасалады. Мысалы, екі- үш, он-он бес т.б. 6.Бөлшектік сан есім заттың бөлшектік санын білдіреді. Мысалы, 1/2 (екіден бір, екінің бірі, екіден бірі), 2,5 (екі жарым), 1/2 (екіден бір) т.б. Сұрағы: қанша? неше?

4 слайд