1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
семинар "Мектепке дейінгі бала нені білуі тиіс" балабақша

#1 слайд
семинар:
Мектеп жасына дейінгі балалардың психикалық
процестері дамуының негізгі заңдылықтары
1 слайд
семинар: Мектеп жасына дейінгі балалардың психикалық процестері дамуының негізгі заңдылықтары
#2 слайд
Өзектілігі
Мектеп жасына дейінгі баланың даму шарттары оған дейінгі жас
кезеңі шарттарынан айтарлықтай өзгеше. Өсіп жетіле келе бала
мінез-құлықтың жаңа формалары мен психологиялық белгілерін
игереді, осының арқасында ол адамзат қоғамының кішкентай
мүшесі болады. Қоғамдағы жалпыға бірдей міндетті мінез-құлық
ережелерін, қоғамдық мораль нормаларын сақтау -өзекті
талапқа айналады.
2 слайд
Өзектілігі Мектеп жасына дейінгі баланың даму шарттары оған дейінгі жас кезеңі шарттарынан айтарлықтай өзгеше. Өсіп жетіле келе бала мінез-құлықтың жаңа формалары мен психологиялық белгілерін игереді, осының арқасында ол адамзат қоғамының кішкентай мүшесі болады. Қоғамдағы жалпыға бірдей міндетті мінез-құлық ережелерін, қоғамдық мораль нормаларын сақтау -өзекті талапқа айналады.
#3 слайд
Мақсаты:
Балаларды мектепке дейінгі сапалы
тәрбиемен және оқытумен толық
қамтуды, оларды мектепке даярлау
үшін тәрбиелеудің және оқытудың
әртүрлі бағдарламаларына сәйкес қол
жеткізуді қамтамасыз ету.
3 слайд
Мақсаты: Балаларды мектепке дейінгі сапалы тәрбиемен және оқытумен толық қамтуды, оларды мектепке даярлау үшін тәрбиелеудің және оқытудың әртүрлі бағдарламаларына сәйкес қол жеткізуді қамтамасыз ету.
#4 слайд
.
Міндеттері
1.мектеп жасына дейінгі балалардың
психофизиологиялық ерекшеліктерін
бақылау.
2.мектеп жасына дейінгі балаларда
танымдық процестері денгейлерінің
диагностикасы.
3.баланы мектепке дайындаудың тиімді әдіс
тәсілдерін қолданудың психологиялық
мүмкіндіктерін айқындау.
4 слайд
. Міндеттері 1.мектеп жасына дейінгі балалардың психофизиологиялық ерекшеліктерін бақылау. 2.мектеп жасына дейінгі балаларда танымдық процестері денгейлерінің диагностикасы. 3.баланы мектепке дайындаудың тиімді әдіс тәсілдерін қолданудың психологиялық мүмкіндіктерін айқындау.
#5 слайд
.
Жаңашылдығы
1.Мектеп жасына дейінгі
балалардың тек өзіне ұнаған
нәрсесімен ғана емес, қажетті
пайдалы нәрсемен шұғылдануын
қамтамасыз ету. Бұл процестің
керек екендігін ұғындыру.
2.Мемлекеттік стандартқа сәйкес
тәрбие мен оқудың мазмұнын
жаңарту.
5 слайд
. Жаңашылдығы 1.Мектеп жасына дейінгі балалардың тек өзіне ұнаған нәрсесімен ғана емес, қажетті пайдалы нәрсемен шұғылдануын қамтамасыз ету. Бұл процестің керек екендігін ұғындыру. 2.Мемлекеттік стандартқа сәйкес тәрбие мен оқудың мазмұнын жаңарту.
#6 слайд
Күтілетін нәтиже
Баланың жалпы дамуында артта қалушылықты
болдырмау
Балаға өз мәнінде көңіл бөлу арқылы оны жан-
жақты тәрбиелеу.
Баланың қызығушылығын арттырып, көзқарасын
кеңейту.
6 слайд
Күтілетін нәтиже Баланың жалпы дамуында артта қалушылықты болдырмау Балаға өз мәнінде көңіл бөлу арқылы оны жан- жақты тәрбиелеу. Баланың қызығушылығын арттырып, көзқарасын кеңейту.
#7 слайд
Болжам
Мектеп жасына дейінгі баланың
көптеген іс-әрекет барысында нақты
бағытын айқындай алмауын ескере
отырып, олардың өзін-өзі басқара
алуына ықпал ету
7 слайд
Болжам Мектеп жасына дейінгі баланың көптеген іс-әрекет барысында нақты бағытын айқындай алмауын ескере отырып, олардың өзін-өзі басқара алуына ықпал ету
#8 слайд
Мектепке дейінгі балалық – адам
өміріндегі қысқа кезең, бар болғаны
алғашқы жеті жыл. Бірақ баланы
ересектерден бөлетін дәл осы кезең,
қамқорсыз сәбидің біршама
толыққанды, белсенді тұлғаға
айналдырады.
Кіріспе
8 слайд
Мектепке дейінгі балалық – адам өміріндегі қысқа кезең, бар болғаны алғашқы жеті жыл. Бірақ баланы ересектерден бөлетін дәл осы кезең, қамқорсыз сәбидің біршама толыққанды, белсенді тұлғаға айналдырады. Кіріспе
#9 слайд
ТІЛ 1 жасқа дейін бала 7-14 сөз қолданады, бір іске назары ауып 15
минут айналысады, «болмайды» деген сөздің мағынасын түсінеді,
жүре бастайды ДАМЫТУ
ТІЛ 2 жасқа дейінгі сөздік қоры – 300-400сөзді құрайды, Баланың
негізгі сұрақтары: мынау не? мынау кім? Зат есім, есімдік, сын есім,
одағай, етістіктерді игереді. Сөйлем құрауы қалыптасады
3 жаста– Неге? деген сұрақ туындайды. Ол көрген-білгенін айтып
береді. Аз, көп деген не екенін түсінеді. Тыңдамау, қырсықтық,
қыңырлық көрсетеді Жалғыз ойнайды (заттық, құрастыру, сюжетті-
рөлдік ойындар).
9 слайд
ТІЛ 1 жасқа дейін бала 7-14 сөз қолданады, бір іске назары ауып 15 минут айналысады, «болмайды» деген сөздің мағынасын түсінеді, жүре бастайды ДАМЫТУ ТІЛ 2 жасқа дейінгі сөздік қоры – 300-400сөзді құрайды, Баланың негізгі сұрақтары: мынау не? мынау кім? Зат есім, есімдік, сын есім, одағай, етістіктерді игереді. Сөйлем құрауы қалыптасады 3 жаста– Неге? деген сұрақ туындайды. Ол көрген-білгенін айтып береді. Аз, көп деген не екенін түсінеді. Тыңдамау, қырсықтық, қыңырлық көрсетеді Жалғыз ойнайды (заттық, құрастыру, сюжетті- рөлдік ойындар).
#10 слайд
5 жаста бала өзінің тегін, атын, әкесінің атын, жасын, мекен жайын, үйге
баратын көлікті айта біледі. Құрастырма ойыншықтарды қолдану біледі,
кесте бойынша ойыншықты жинайды
4 жаста сурет бойынша қарапайым әңгіме құрай алады, қарым-
қатынасқа қабілетті.. Бір іспен 40-50 минутқа дейін айналыса алады
5-6 жаста ересектермен дұрыс сөйлесе алады,, ата-анаға деген
махаббаты, бауырмалдығы өседі – басқа адамды жақсы көру
қабілетінің қалыптасуы үшін қиын кезең
10 слайд
5 жаста бала өзінің тегін, атын, әкесінің атын, жасын, мекен жайын, үйге баратын көлікті айта біледі. Құрастырма ойыншықтарды қолдану біледі, кесте бойынша ойыншықты жинайды 4 жаста сурет бойынша қарапайым әңгіме құрай алады, қарым- қатынасқа қабілетті.. Бір іспен 40-50 минутқа дейін айналыса алады 5-6 жаста ересектермен дұрыс сөйлесе алады,, ата-анаға деген махаббаты, бауырмалдығы өседі – басқа адамды жақсы көру қабілетінің қалыптасуы үшін қиын кезең
#11 слайд
Балада зейін тікелей қызығушылықпен байланысты
(ырықсыз зейін), өйткені қызықты іске бала көңілі тез ауады.
Бала ойынмен айналысқан болса, алаңдамай 2-3 сағат ойнай
береді.
Баланы қызықтыра қоймайтын тапсырмаларды да бұлжытпай
орындауды талап ету керек, еріксіз зейінді тудырып отырумен
қатар, балада белсенді зейінді жаттықтырып отыру керек
Бала іс-әрекетте неге зейін қойса, оған не әсер етсе, не қызық
болса, соны ғана есінде сақтайды
Негізгі бөлім
11 слайд
Балада зейін тікелей қызығушылықпен байланысты (ырықсыз зейін), өйткені қызықты іске бала көңілі тез ауады. Бала ойынмен айналысқан болса, алаңдамай 2-3 сағат ойнай береді. Баланы қызықтыра қоймайтын тапсырмаларды да бұлжытпай орындауды талап ету керек, еріксіз зейінді тудырып отырумен қатар, балада белсенді зейінді жаттықтырып отыру керек Бала іс-әрекетте неге зейін қойса, оған не әсер етсе, не қызық болса, соны ғана есінде сақтайды Негізгі бөлім
#12 слайд
бала бір
заттан басқа
бір затты көре
бастауы
ойындағы
рөлдерге
байланыс
ты өзгеруі;
ойыншықтарды
жандандыру
құдіретінің
байқалуы;
бала қиялында
өзіндік көркемдік
шығармашылықтың
басталуы
қиялдың дамуын 4 кезеңге
бөлеміз
12 слайд
бала бір заттан басқа бір затты көре бастауы ойындағы рөлдерге байланыс ты өзгеруі; ойыншықтарды жандандыру құдіретінің байқалуы; бала қиялында өзіндік көркемдік шығармашылықтың басталуы қиялдың дамуын 4 кезеңге бөлеміз
#13 слайд
Заттарды, картиналарды, сөздерді ықтиярсыз есте сақтаудың сапасы,
баланың осыларға қаншалықты әсерлі іс-әрекет істеуіне іс-әрекет
процесінде оларды егжей-тегжейлі қабылдау, ойластыру, топтастыру
қандай дәрежеде өтетіндігіне байланысты.
Балаға тапсырма бергенде оған осы арада дәл оны қайталап беруін
талап етуі керек.. Үлкен адам баладан бір нәрсе сұрағанда, оның
еске түсіруіне бағыт береді: «Сосын не болады?», «Жылқыға ұқсас
сен тағы қандай жануарларды көрдің?» Тағы сол сияқты. Бала
біртіндеп қайталай білуге, түсіне білуге, материалды есте сақтау
мақсатында байланыстыра білуге, еске түсіргенде байланыстарды
пайдалана білуге үйренеді
13 слайд
Заттарды, картиналарды, сөздерді ықтиярсыз есте сақтаудың сапасы, баланың осыларға қаншалықты әсерлі іс-әрекет істеуіне іс-әрекет процесінде оларды егжей-тегжейлі қабылдау, ойластыру, топтастыру қандай дәрежеде өтетіндігіне байланысты. Балаға тапсырма бергенде оған осы арада дәл оны қайталап беруін талап етуі керек.. Үлкен адам баладан бір нәрсе сұрағанда, оның еске түсіруіне бағыт береді: «Сосын не болады?», «Жылқыға ұқсас сен тағы қандай жануарларды көрдің?» Тағы сол сияқты. Бала біртіндеп қайталай білуге, түсіне білуге, материалды есте сақтау мақсатында байланыстыра білуге, еске түсіргенде байланыстарды пайдалана білуге үйренеді
#14 слайд
Бала тыңдай білуі керек.
Нені болады, ал нені болмайтындығын
үнемі есіне салып отыруы керек.
Бала талаптарды тыңдап, бағынуы үшін,
алдымен талап мәнін түсінуі қажет. Осыған
сәйкес қарапайым түсініктеме беру керек.
14 слайд
Бала тыңдай білуі керек. Нені болады, ал нені болмайтындығын үнемі есіне салып отыруы керек. Бала талаптарды тыңдап, бағынуы үшін, алдымен талап мәнін түсінуі қажет. Осыған сәйкес қарапайым түсініктеме беру керек.
#15 слайд
Ақыл-ойдың даярлығы.
Бұл мектепке дейінгі баланың білімі
және біліктілігі. Кез-келген бала жазып
және санаумен қатар салыстыра
білуі,талдауы, ойлай білуі, өздігінен
қорытынды жасай білуі тиіс.
15 слайд
Ақыл-ойдың даярлығы. Бұл мектепке дейінгі баланың білімі және біліктілігі. Кез-келген бала жазып және санаумен қатар салыстыра білуі,талдауы, ойлай білуі, өздігінен қорытынды жасай білуі тиіс.
#16 слайд
Биологиялық кемелденуі.
Баланың денсаулық жағдайы (дене
салмағы, бойының ұзындығы т.б.)
нормадағы 6-7 жасар баланың дене
көрсеткіштеріне сәйкес болуы тиіс.
Сонымен бірге көру ,есту,
моторикасының дамуы және жүйке
жүйесінің физиологиялық жағдайын
жатқызуға болады.
16 слайд
Биологиялық кемелденуі. Баланың денсаулық жағдайы (дене салмағы, бойының ұзындығы т.б.) нормадағы 6-7 жасар баланың дене көрсеткіштеріне сәйкес болуы тиіс. Сонымен бірге көру ,есту, моторикасының дамуы және жүйке жүйесінің физиологиялық жағдайын жатқызуға болады.
#17 слайд
Қажетті күн тәртібін таңдау және оны әдетке
айналдыруға тырысу керек.
Бала күні бойы не істеу қажеттігін, әр нәрсенің өз
уақыты бар екендігін біліп отырса, бала уақытпен
санасуға үйренеді.
Байланыстыра сөйлей білу.
Сөзді тыңдап және оны түсіну, әңгімеге
араласып, өзіне қойылған сұрақтарға жауап беріп
және өзін қызықтырған сұрақтарды сұрай білуі
керек.
17 слайд
Қажетті күн тәртібін таңдау және оны әдетке айналдыруға тырысу керек. Бала күні бойы не істеу қажеттігін, әр нәрсенің өз уақыты бар екендігін біліп отырса, бала уақытпен санасуға үйренеді. Байланыстыра сөйлей білу. Сөзді тыңдап және оны түсіну, әңгімеге араласып, өзіне қойылған сұрақтарға жауап беріп және өзін қызықтырған сұрақтарды сұрай білуі керек.
#18 слайд
.
Таным әрекетінің бірі - қабылдау.
Бала жақсы қабылдап алған заттардың түсін
есінде жақсы сақтайды. Көру және есту елестері
көрген нәрселердің мазмұнымен байланысты
болады.
Байқау –
Балаға «күндіз не істедің?», «не көрдің?», «не
байқадың?»,- деген сұрақтарды жиі қою керек.
Бала сөйлеп тұрып та өзін тыңдай білуді
үйренуі керек.
18 слайд
. Таным әрекетінің бірі - қабылдау. Бала жақсы қабылдап алған заттардың түсін есінде жақсы сақтайды. Көру және есту елестері көрген нәрселердің мазмұнымен байланысты болады. Байқау – Балаға «күндіз не істедің?», «не көрдің?», «не байқадың?»,- деген сұрақтарды жиі қою керек. Бала сөйлеп тұрып та өзін тыңдай білуді үйренуі керек.
#19 слайд
Бала дамуында қолдануға жатпайтын амалдар :
Агрессияға агрессиямен жауап беруге болмайды. Баланы
ұрудың да тиімділігі аз. Бұл амал баланы шындық әруақытта
күштінің жағында деген ойға жетелейді.
Бұрынғы реніштері мен әрекеттерін қайта-қайта есіне сала
беруге болмайды. «жазаланды-кешірдік-ұмытылды» деген
қағиданы ұстану керек.
Кемсітуге, мазақ қылуға болмайды, бұл әрекеттер жеке
тұлғаның жеке басын қадірлеу қасиетін жояды.
19 слайд
Бала дамуында қолдануға жатпайтын амалдар : Агрессияға агрессиямен жауап беруге болмайды. Баланы ұрудың да тиімділігі аз. Бұл амал баланы шындық әруақытта күштінің жағында деген ойға жетелейді. Бұрынғы реніштері мен әрекеттерін қайта-қайта есіне сала беруге болмайды. «жазаланды-кешірдік-ұмытылды» деген қағиданы ұстану керек. Кемсітуге, мазақ қылуға болмайды, бұл әрекеттер жеке тұлғаның жеке басын қадірлеу қасиетін жояды.
#20 слайд
Қорытынды.
Өмір бір орында тұрмайды.Минут, сағат, күн, ай, жыл
жылжумен бір сәтте тоқтатпайды. Біздің елімізде бала
болашағының дұрыс қалыптасуына жан-жақты жағдай
жасалған. Тек талап-тілек, жалықпай іздену, ынта болса
болғаны. Десек те , осынау қызығы мен қиындығы қатар
алмасқан тірлікте кез-келген бала арманының
орындалғанына не жетсін !
20 слайд
Қорытынды. Өмір бір орында тұрмайды.Минут, сағат, күн, ай, жыл жылжумен бір сәтте тоқтатпайды. Біздің елімізде бала болашағының дұрыс қалыптасуына жан-жақты жағдай жасалған. Тек талап-тілек, жалықпай іздену, ынта болса болғаны. Десек те , осынау қызығы мен қиындығы қатар алмасқан тірлікте кез-келген бала арманының орындалғанына не жетсін !

Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген