Семинар-сабақ "Алаш арыстары" 9-сынып

#1 слайд
Мақсаты: Мақсаты: Оқушыларға Алаш қозғалысының көрнекті қайраткерлерінің өмірі, қызметі туралы, Алашорда үкіметінің негізгі мақсат- міндеттері туралы түсінік беру. Оқушылардың іздену, шығармашылық қабілеттерін дамыту. Оқушыларды адамгершілікке, елжандылыққа, өткен тарихты бағамдап, бағалай білуге, Қазақстанның тәуелсіздігін қорғап өз Отанын сүюге тәрбиелеу; «Алаш арыстары»

1 слайд

#2 слайд
«Алаш туы астында Куә болсын арымыз Көркейтуге алашты Құрбан біздің жанымыз»

2 слайд

#3 слайд
А.И.Герцен: «Біз еш уақытта ұлтшыл болған емеспіз... Бірақ ұлтыңды қорлаудан қорғау керек»,-деген.

3 слайд

#4 слайд
А.Байтұрсынов, Ә.Бөкейханов, М.Дулатов.

4 слайд

#5 слайд
Қоғам және мемлекет қайраткері ,ұлт-азаттық және Алаш қозғалысының жетекшісі, Алашорда үкіметінің төрағасы, ғалым, публицист, аудармашы. Петербургтегі орман техникалық институтының экономика факультетін бітірген. 1937ж Қазақтың егеменді ел болуы үшін күресіп, сол себептен ату жазасына кесілген. Әлихан Бөкейханов (1866-1937)

5 слайд

#6 слайд

6 слайд

#7 слайд
Ә.Бөкейханов Мәскеудегі Бутырка түрмесінде. Атылар алдындағы сурет.

7 слайд

#8 слайд

8 слайд

#9 слайд
Алаш қозғалысының қайраткері, көрнекті қазақ ақыны, жазушы, педагог, қоғам қайраткері. М.Дулатовтың өмірі мен шығармашылығы «Алаш» партиясы мен «Алашорда» үкіметімен тығыз байланысты болды. Ол «Алаш» партиясы мен «Алашорда» үкіметінің бағдарламалық құжаттарын дайындауға қатысты. М.Дулатов (1885-1935)

9 слайд

#10 слайд
1909 жылы «Оян, қазақ!» деп қыранша қанат қағып, сұңқарша саңқылдап, қазақ жұртына: Көзіңді аш, оян, қазақ көтер басты, Өткізбей қараңғыда бекер жасты. Жер кетті, дін нашарлап, хал һарам боп, Қазағым, енді жату жарамас-ты,- Міржақып Дулатов

10 слайд

#11 слайд
Қазақ халқының ХХ ғ. басындағы ұлт- азаттық қозғалыс жетекшілерінің бірі, ақын, түркітанушы ғалым, аудармашы, публицист, қоғам қайраткері, лингвист, қазақ әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі, қазақ жазуының реформаторы. А.Байтұрсынов «Алаш» партиясы басшыларының бірі болды. 1913ж бастап ұлттық “Қазақ” газетін шығарып, оның жұмысына жетекшілік етеді. 1929ж 2-маусымда Алаш қайраткерлерімен біргеАлматыда тұтқынға алынып, Ресейдің солтүстік облыстарына жер аударылады. Кейіннен босап шығып, 1937ж қайтадан қамауға алынып, атылған. Ахмет Байтұрсынов (1873-1938)

11 слайд

#12 слайд
Ахмет Байтұрсынұлы және Бадрисафа

12 слайд

#13 слайд
Ұлт ұстазының атылар алдындағы түрмедегі соңғы суреті, 1937жыл

13 слайд

#14 слайд
1917 жылдың 5-13 желтоқсанында Орынбор қаласында өткен жалпықазақ сьезінде Алашорда үкіметі құрылғандығы жарияланды. Баспасөз орталығы – «Қазақ» газеті болды. Алашорда үкіметінің бағдарламасы – мемлекеттік құрылыс, қорғаныс, дін, ғылым мен ағарту саласындағы, аграрлық мәселе және т.б. «Алаш» партиясы өзінің негізгі міндеттерін екі мақсатқа жету: 1) қазақ халқын отарлық езгіден азат ету; 2) қазақ қоғамының дүниежүзілік қауымдастыққа енуін қамтамасыз ету деп жариялады. 1918-1920 жылдардағы Азамат соғысынан кейін жеңіске жеткен Кеңес үкіметі Алашорда үкіметін таратып, оның басшыларын қуғынға ұшыратты.

14 слайд

#15 слайд
Алаш туы астында Күн сөнсе де сөнбейміз! (С.Торайғыров)

15 слайд

#16 слайд

16 слайд

#17 слайд

17 слайд

#18 слайд
«Қазақ» газеті «Қазақ»-қоғамдық-саяси және әдеби газет. 1913ж 2 ақпаннан бастап Орынборда аптасына бір рет, 1915ж бастап аптасына екі рет шығып тұрған. Бірінші редакторы А.Байтұрсынов, екінші редакторы М.Дулатов.

18 слайд

#19 слайд
Жаһанша Досмұхамедов (1887-?, 1930 жылдары ұсталған)- заңгер, Орал облысынан

19 слайд

#20 слайд
Халел Досмұхамедов (1883-1939)- әскери дәрігер, Орал облысынан

20 слайд

#21 слайд
Мұхамеджан Тынышпаев (1879-1937)- инженер, Жетісу облысынан

21 слайд

#22 слайд
Жақып Ақбаев (1876-1931)- заңгер

22 слайд

#23 слайд
Мағжан Жұмабаев (1893-1937)

23 слайд

#24 слайд
Аса көрнекті саяси, қоғам және мемлекет қайраткері, публицист, журналист, демократ. ХХғ. Басындағы еліміздің тәуелсіздігі мен бостандығы жолындағы күрескерлердің ірі өкілі. Түркістан Автономиясының жетекшісі. Туған жері: (25 желтоқсан, 1890 жыл, Сырдария губерниясы, Ақмешіт уезі, Наршоқы — Қайтыс болған жері: 27 желтоқсан, 1941 жыл, Берлин ) Мұстафа Шоқайұлы (1890- 1941)

24 слайд

#25 слайд
 Ауыл молдасынан хат танығаннан кейін 1902 жылы Ташкенттегі ерлер гимназиясына оқуға қабылданады. 1912 жылы Санкт-Петербург Императорлық университетінің заң факультетін бітірген. Ағылшын, француз, неміс, түрік, өзбек, орыс тілдерін білген. Студенттік жылдары империя астанасындағы демократиялық қозғалыстарға қатысады.  Түркия арқылы алғаш Германияға, сонан соң Францияға барып орнығады. Эмиграцияда «Жаңа Түркістан», «Жас Түркістан» журналдарын шығарып, кеңестің озбыр саясаты туралы зерттеулер жазады. Қайраткер 1941 жылы 27 желтоқсанда Берлинде жұмбақ жағдайда қайтыс болады. М.Шоқайұлы

25 слайд

#26 слайд
М.Шоқай бүкіл Түркістанды бір автономиялық республикаға біріктіріп, оны демократиялық Ресейдің құрамына енгізу идеясын қозғады. 1918ж 30 сәуірде құрамына Қазақстанның оңтүстік аймақтары енген Түркістан Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасы жарияланды. Оның құрамына Қазақстанның оңтүстік өңірі кірді. 1917ж 22 қарашада өткен ІҮ Өлкелік төтенше мұсылман съезі орталығы Қоқан болатын Түркістан автономиясын құру жөнінде шешім қабылдады. Түркістан Автономиясының туы

26 слайд

#27 слайд
Өзін қорғайтын армиясы болмаған Түркістан автономия ­сы большевиктердің жойқын күшіне төтеп бере алмай, 64 күн өмір сүруінен соң 1918 жылдың 13 ақпанында құлатылды. Қоқан қаласында құрылған «Түркістан автономиясын» большевиктер «заңсыз» үкімет деп жариялаған соң, «оның басшыларын» тұтқындау туралы қаулы шығарды. Автономия басшысы болған Мұстафа Шоқайдың басы үшін 1000 сом сыйлық тағайындалды.

27 слайд

#28 слайд
В.Шульгин ол жөнінде: «бұл түркістандық сонымен бірге жоғары білімді Еуропалық болды, «жеке өзі» бүкіл елді көрсете алатын еді» деп жазды.

28 слайд

#29 слайд

29 слайд

#30 слайд
1. Алаш қозғалысы қашан басталды? 2. Алашорда үкіметі қашан құрылды? 3. Алаш партиясының жетекшілерін ата 4. Алашорда үкіметінің баспасөз органының аты: 5. Кадет партиясының мүшесі болған кім? 6. «Алаш» партиясы мен басшыларының Қазан революциясына көзқарасы қандай болды? 7. «Алашорда» үкіметі орналасқан қала. 8. «Алашорда» үкіметі Азамат соғысы кезінде кімнің жағында болды? 9. Санкт-Петербург университетінің заң факульттетін алтын медальмен бітірген тұңғыш қазақ заңгері. 10.«Қазақ ұлтының өмір сүруінің өзі проблемаға айналды»,-деп жазған кім? 11. «Қазақстан отар болып келді және солай болып қалды...-деп күйінішпен айтқан кім? 12. Алаш зиялыларын Кеңес өкіметі жағына шығарған ағартушы, гуманист: 13. «Алашорда» үкіметі қашан таратылды? 14. Түркістан автономиясының астанасы болған қала. 15. Алғашқы қазақ эмигранты кім?

30 слайд

#31 слайд
..Алаштың адал баласы Армансыз өлген данасы, Қош, бауырым, жолдасым! Армансыз сенің өз басың, Қабыл болып құрбаны, Алашты Құдай оңдасын!»  

31 слайд

#32 слайд
«Алаш туы астында Куә болсын арымыз Көркейтуге алашты Құрбан біздің жанымыз»

32 слайд

#33 слайд
Назарларыңызға рахмет!

33 слайд