#1 слайд
Бөлім тақырыбы: Сақтар Сабақ тақырыбы: Шілікті және Бесшатыр патша қорғандары Қазақстан тарихы 5-сынып Нұр-Сұлтан қаласы Білім беруді жаңғырту орталығы

1 слайд

#2 слайд
Оқу мақсаты: 5.2.1.2 археологиялық ескерткіштерді сипаттау; 5.1.2.2 әлеуметтік топтардың ерекшеліктерін түсіндіру. Бағалау критерийлері: Қорған құрылысын сипаттап, қорғанда жерленген адамның кім екендігіне болжам жасайды; Сақ қоғамында қандай әлеуметтік топтар болғанын анықтайды.

2 слайд

#3 слайд
Жаңа ұғымдар № Ұғымдар Мағынасы 1Қорған ежелгі қабірлер үстіндегі тас немесе топырақ үйінділері. 2Меңгір қорғанды айналдыра тұрғызылған үлкен тастар қатары. 3Дромос жер астынан қазылған, лақатқа сырттан кіру үшін жасалған жол. 4Лақат қабір мәйітті жерлеуге арналған орын.

3 слайд

#4 слайд
Ой қозғау Суретте не бейнеленген? Құрылыстың ерекшелігі неде деп ойлайсыздар? Мұнда кімдер жерленуі мүмкін?

4 слайд

#5 слайд
Жауабы Бұл адам жерленген қорған. Қорған құрылысының ерекшелігі – оның жерүсті және жерасты құрылыстарынан тұратындығы. Жер үстіндегі құрылыс – тығыз қаланған тастардан, тас дуалдардан тұратын алып үйінді. Қорған құрылысының күрделігіне қарай онда патшалар немесе тайпа көсемдері жерленуі мүмкін.

5 слайд

#6 слайд
Сақтардың қорған үйінділері көлемінің әртүрлілігі Оба ҮЛКЕН обаларға аса ірі ағаш қабірлер тән. КІШІ оба қабірлері жерден қазылған шұңқыр мен тас жәшіктерге жерленген. ОРТА обалардың қабірлері киіз үй тәрізді. Жерлеу ғұрпының сән-салтанатты және қарапайым болып бөлінуі қоғамдағы әлеуметтік теңсіздікті көрсетеді.

6 слайд

#7 слайд
Сақ қоғамындағы әлеуметтік топтар АБЫЗДАР ЖАУЫНГЕРЛЕР МАЛШЫЛАР, ЕГІНШІЛЕР

7 слайд

#8 слайд
Бесшатыр – патшалар обасы Сақ қоғамында Күн бейнесіндегі патшаға табынушылық болған. Олар қайтыс болған патшаларын жерлеген кезде алып обалар тұрғызған.

8 слайд

#9 слайд
Бесшатыр қорымы сақ дәуірінен қалған археологиялық ескерткіштердің бірі. Қорым құрамында үлкенді-кішілі 31 оба бар. Кейбір қорғандар меңгір тастармен қоршалған. Кемел Ақышев (1924-2003) белгілі археолог

9 слайд

#10 слайд
Бесшатыр обалары көрнектілігімен ерекше Сыртқы құрылыс — тығыз қаланған тастардан, тас дуалдардан және үйінділер төңірегіндегі меңгірлер мен қойтастар тізбегінен тұратын үйдің үстіңгі қабатында орнатылған сияқты жалпақтебелі үшкіл үйінді. Үйінді архитектурасында жер астына түсетін ор және ішкі кұрылыстары — ағаш қабір мен куыстар.

10 слайд

#11 слайд
Обаларда кімдер жерленген? Үлкен қорғанда сақтар өздерінің патшаларын жерледі. Орта қорғанда ру басшылары мен әскер қолбасшыларын жерлеген. Кіші қорғанда қарапайым әскери адамдары жерленді. «Бесшатыр қорымы – тиграхауда тайпа патшалары мен көсемдерін жерлейтін қасиетті орын болды» деген болжам бар.

11 слайд

#12 слайд
1-тапсырма. Сақ қоғамында қандай әлеуметтік топтар болғанын анықтаңыз. Дескриптор: -сақ қоғамындағы үш әлеуметтік топтарды атайды. ? ? ?

12 слайд

#13 слайд
Жауабы: Абыздар Жауынгерлер Малшылар, егіншілер

13 слайд

#14 слайд
2-тапсырма. Сақтарда обалар көлемінің әртүрлі болуының кемінде 3 себебін анықтаңыз. Дескриптор: - сақтарда обалар көлемінің әртүрлі болуының 3 себебін жазады. 1-себеп: 3-себеп: 2-себеп:

14 слайд

#15 слайд
Жауабы. Сақтарда обалар көлемінің әртүрлі болуының себептері. 1-себеп: қорғандар жерленген адамның бақ-дәулетін көрсетті. 2-себеп: үлкен қорғанда сақтар өздерінің патшаларын жерлесе, орта қорғанда ру басшылары мен әскер қолбасшыларын жерлеген. Ал кіші қорғанда қарапайым әскери адамдары жерленді. 3-себеп: жерлеу ғұрпының сән-салтанатты және қарапайым болып бөлінуі қоғамдағы әлеуметтік теңсіздікті көрсетеді.

15 слайд

#16 слайд
3-тапсырма. Кестені толтырыңыз. № Бесшатыр қорымы Жауабы 1Орналасқан жері 2Қорымдағы оба саны 3Зерттеген археолог 4Қорым сыртқы көлемі жағынан бөлінеді 5Бесшатыр қорымында жерленді Дескриптор: -Бесшатыр қорымының орналасқан жерін анықтайды. -қорымдағы обалар санын табады. -зерттеген археологты көрсетеді. -қорымның сыртқы көлемі жағынан неше топқа бөлінетінін анықтайды. -Бесшатыр қорымында кімдер жерленгенін біледі.

16 слайд

#17 слайд
Жауабы. №Бесшатыр қорымы Жауабы 1Орналасқан жері: Жетісу, Іле өзенінің оң жақ жағалауы 2Қорымдағы оба саны:31 3Зерттеген археолог:К.Ақышев 4Қорым сыртқы көлемі жағынан бөлінеді: 3 (үлкен, орташа, кіші) 5Бесшатыр қорымында жерленді: Тиграхауда тайпа патшалары мен көсемдері жерленуі мүмкін.

17 слайд

#18 слайд
Қорытынды •археологиялық ескерткіштер арқылы қоғамдағы жіктелуді сипаттадыңыз; •Бесшатыр қорғаны туралы білдіңіз.

18 слайд

#19 слайд
Үйге тапсырма •Оқулықтағы Бесшатыр және Шілікті патша қорғандары (1-сабақ) тақырыбында көрсетілген 3-сурет негізінде алып қорғанның макетін дайындаңыз. Дескриптор: -қажетті материалдар тізімін жасайды; -макеттің сызбасын салады; -қорған жасаудың әр қадамын белгілейді; -жасаған макет құрылысын сипаттайды.

19 слайд