Слайд

#1 слайд
Атырау облысы Индер ауданы Құрылыс ауылы М.Мөңкеұлы атындағы орта мектебінің 4-сынып оқушысы Аяпберген Арсен Өркенұлы

1 слайд

#2 слайд
Тақырыбы Мақсаты -Жайық өзені туралы халық аңыздары мен зерттеулерді қарастыру; -Жайық өзенінің экологиялық мәселелерімен танысу және шешімін табу жолдарын қарастыру; - Жайық өзенінің көркем шығармалардағы көрінісін зерттеу Жайық – Анам, Жайық – Елім, Отаным

2 слайд

#3 слайд
МАЗМҰНЫ І. Кіріспе ІІ. ЖАЙЫҚ – АНАМ, ЖАЙЫҚ – ЕЛІМ, ОТАНЫМ 2.1. Жайық өзеніне жалпы түсінік 2.2. Жайық өзенінің экологиялық мәселелері 2.3. «Ақ Жайыққа жыр арнағым келеді...» ІІІ Қорытынды Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

3 слайд

#4 слайд
Батыс Қазақстан территориясы бойынша 196 өзен ағады, оның ішінде тек сегізінің ағыны тұрақты, ұзындығы 200 км - ден асады. Осы өзендердің ішінде ең маңыздысы, Қазақстандағы ұзындығы 1000 км - ден асатын ірі 7 өзеннің бірі – Жайық өзені болып табылады. Ал осы Жайық өзенінің қазіргі таңдағы экологиялық жағдайы күннен күнге төмендеп барады. Мемлекет үшін аса маңызды өзендердің бірі болып отырған Жайықтың бұл проблемаларына көз жұма қарамауымыз керек. Жайық өзенің атауы туралы көптеген тарихи деректер кездеседі. Көне тарихында өзен Ликос деп аталды, ал біздің эрамыздың басында Даикс, Даих (Птоломей картасы  б.э.д.II ғ.) деп аталды. Әр түрлі замандарда өзеннің әр түрлі аттары болды: Джаих, Руза, Ягак, Ягат, Улусу,  Запольная өзені. Яик есімі алғаш рет 1229 жылы орыс жазбаларында кездесті. 

4 слайд

#5 слайд
Жайық өзенінің жалпы ұзындығы 2428 км, су жиналатын алабының ауданы 237 мың км², Қазақстан жеріндегі ұзындығы 1084 км. Өзен Еуропа мен Азия дүние бөліктерін бөлуші Орал тауларымен бірге шекара болып есептеледі. Жайық өзенінде су жол қатынасы ХХ - ғасырдың бірінші жартысында күшті дамып, оның аяғында мүлдем тоқталды деуге болады. Қазіргі кезде Жайық өзені - Каспий алабындағы бекіре балықтың табиғи кең уылдырық қоры сақталған бір ғана өзен. Күзде 15 тамыздан 15 қараша аралығында Жайық өзенінде балықтың балық шаруашылық шұңқырларына жылыстауы жүреді, яғни күздегі қыстаққа қоныстануы болады.

5 слайд

#6 слайд
Жайық өзенінің экологиялық мәселелері Жайық өзенінің экологиялық проблемалары , басқа да өзендер сияқты, кешенді табиғи, антропогендік және техногендік үрдістермен байланысты. Жайық өзенінің тозып өзгеруінің бірінші себептері болып, толассыз су ағынының табиғи үрдістердің механикалық үрдістер түріндегі әсерінен болатын арнаның бұзылуы болып табылады. Оның жағымсыз салдары болып табылатындар: -Арнаның лайлануы, өзеннің тайыздалуы мен оның гидрологиялық режимінің нашарлауына соқтыратын қайраңдардың пайда болуы; -Жағалаулардың иреңдері мен топырақты жерлерінің жеңіл механикалық құраммен шайылуы. Бұл өзеннің арнадан шығып және үлкен аумақты басып кетуіне қауіп туғызады.

6 слайд

#7 слайд
Айналайын Ақ Жайық, Ат салмай өтер күн қайда?!  Еңсесі биік боз орда Еңкейе кірер күн кайда?! Доспанбет жырау Сағындым сені, Жайық, алма бақты, Өткізгем өз бойыңда жастық шақты. Сүюші ем төңкерілген толқыныңды. Сылқылдап соғып жатқан жарқабақты. Ж. Молдағалиев Жарқын жылдарымның, Балғын жырларымның, Куәсі өзің едің, Киелі құндағымның. ...Жайықтың толқындары. Ф. Оңғарсынова Құлпырады дала, гүлдейді орман, Емізеді егіз Еділ мен Жайық. Ақ шағала айдын, ақталған арман, Тербетеді кеме, ойнайды қайық. І. Жақанов Ақ Жайыққа жыр арнағым келеді...

7 слайд

#8 слайд
Қорытынды Осы шағын зерттеу жұмысым теңізге тамған тамшыдай үлес болса да, өзен туралы ізденістердің нәтижесінде мынадай ұсыныс айтқым келеді: 1. Жайықтың жағасының тазалығын сақтау. Себебі өзен бойында бос бөтелкелер, бір қолданыстағы дорба, азық – түлік қалбырлары шашылып жатады. Әр адам осы мәселеге көңіл бөлсе, әсіресе Жайық жағасында тұрғын үйлері бар жанұялар, демалуға келген тынығушылар.  2. «Менің атаулы ағашым» сияқты акцияларға халықтың, соның ішінде мектеп оқушыларының белсене араласуы. Себебі ауылдың ішкі жағын ғана емес, өзен жағаларына құмның жиналуынан сақтайды. Мұның өзі - өзен жағдайын жақсартудағы өзіміз атқара алатын жұмыстар.

8 слайд