Сөйлемнің дара және күрделі мүшелері

#1 слайд
Пәні: Қазақ тілі 4 сынып

1 слайд

#2 слайд
Психологиялық дайындық

2 слайд

#3 слайд
Үйге тапсырма

3 слайд

#4 слайд
Бекіту 1-топ: Жалаң сөйлем дегеніміз не? 2-топ:Жайылма сөйлем дегеніміз не? 3-топ:Сөйлем мүшесі дегеніміз не? Сөйлем мүшелері тек қана бір сөзден құрала ма? Неліктен? Мысалы:Күз келді. Сарғайған жапырақтар түсіп жатыр.

4 слайд

#5 слайд
Жаңа сабақ Сөйлемнің дара және күрделі мүшелері Одиночные и сложные члены предложения Single and complex sentence members

5 слайд

#6 слайд
Он сегізінші қазан Сөйлемнің дара және күрделі мүшелері Сс Сс

6 слайд

#7 слайд
Топтық жұмыс 15-жаттығу. І.Аптада жеті күн бар Бір жылда он екі ай бар. ІІ.Айгүл мектепке келді. Дулат үйге келе жатыр. ІІІ.Ақ көбелек гүлге қонды. Ақ сары балапан сүйкімді-ақ

7 слайд

#8 слайд
Оқулықпен жұмыс Сөйлем мүшесі бір сөзден де, бірнеше сөзден де жасала береді. Жеке бір сөзден жасалған сөйлем мұшесін дара мүше деп атайды: Марал мектепке келді. Екі не одан да көп сөзден жасалған сөйлем мүшесін күрделі мүше деп атайды:Марал мектепке келе жатыр.

8 слайд

#9 слайд
Оқулықпен жұмыс Дәптермен жұмыс 23-жаттығу. Жаңылтпашты оқып, жатқа жаз. Толағайдың торы ала аты бар. Толағай, торы ала атыңды тағалатып ал. *Күрделі мүшені тап, оның қай сөзбен байланысқанын сызбамен көрсет. *Күрделі мүшенің айтылуы мен жазылуын салыстыр.

9 слайд

#10 слайд
videoplayback (1).3gp Сергіту сәті

10 слайд

#11 слайд
«Болжау әдісі» 25-жаттығу. Мәтіннен күрделі мүшелерді тауып, неліктен күрделі мүше болып тұрғанын дәлелде. І Бастауыш топ: Мамықтай майда қар. Тығыздалған ескі қардың бетін жаңартып, қалқып келіп түсіп жатыр. Ауаның да салқын, сергек лебі шарпып өтті. Қосман атын жетелеп қойына қарай аяңдады. ІІ топ: Баяндауыш Жауған қарды елең қылмай қой – ешкілер жайылып жүр. Жоталарына бір еліден аппақ қар тұрған. ІІІ топ: Тұрлаусыз мүше Иесіне жауап қатқандай қара ала лақ маңырап қоя берді. Өзге қойлар да жерден басын алып, бақташысына қарадыІ,ІІ,ІІІ топ Мәтінде септік жалғаулары болу керек. (Тахауи Ахтанов)

11 слайд

#12 слайд
«Болжау әдісі» 25-жаттығу.Мәтіннен күрделі мүшелерді тауып, неліктенкүрделі мүше болып тұрғанын дәлелде. І Бастауыш топ: Мамықтай майда қар. Тығыздалған ескі қардың бетін жаңартып, қалқып келіп түсіп жатыр. Ауаның да салқын, сергек лебі шарпып өтті. Қосман атын жетелеп қойына қарай аяңдады. ІІ Баяндауыш топ: Жауған қарды елең қылмай қой ешкілер жайылып жүр. Жоталарына бір еліден аппақ қар тұрған. ІІІ Тұрлаусыз мүше тобы: Иесіне жауап қатқандай қара ала лақ мағырап қоя берді. Өзге қойлар да жерден басын алып, бақташысына қарады. (Тахауи Ахтанов) Тахауи Ахтанов (1923-1994) жылы 25 қазанда Ақтөбе облысының Шетырғыз селосында дүниеге келген. Жазушы. 1940 жылы Абай атындағы қазақ мемлекеттік педагогикалық институтына оқуға түседі. Екінші курста оқып жүргенде өзі сұранып майданға кетеді. Алғашқы әдеби көркем шығармалары майдан газеттерінің беттеріне жарияланады.

12 слайд

#13 слайд
Шығармашылық жұмыс 26-жаттығу.Топпен орындайды. І топ Бастауыш: Әңгімелеу мәтіні. ІІ топ Баяндауыш: Сипаттау мәтіні ІІІ топ Тұрлаусыз мүше топ: Пайымдау мәтіні Әр топ бірнеше сөйлем құрайды. Құраған мәтініндегі сөйлемдерге синтаксистік талдау жасайды.

13 слайд

#14 слайд
«Зерттеу» жұмысы   Дара мүше Күрделі мүше Бала орманға барды. Болат қағаздан кеме жасады. Көшеттерді суаруға он бір бала бөлінді. Қызыл ала көбелек гүлге қонды. Орман желмен тербеледі. 27-жаттығу. Дара және күрделі мүшелерді соларға сай келетін сөйлемдермен сәйкестендір.

14 слайд

#15 слайд
Сабақты бекіту. http://imektep.kz - тен «Сұрыптау» (Тұжырымдардың күрделі мүшелерді көк, дара мүшелерді қызыл қоржынға салу) http://imektep.kz - тен «Сөйлемді толықтыр» (Тұжырымдардың берілген сөйлемдердегі бос орындарға төмендегі тиісті сөздерді немесе сөз тіркестерін қою керек) http://imektep.kz-тен «Дұрыс» немесе «Бұрыс» (Тұжырымдардың дұрыс не бұрыс екенін анықтау)

15 слайд

#16 слайд
Дара мүше Күрделі мүше   Дара мүше Күрделі мүше Бала орманға барды. Болат қағаздан кеме жасады. Көшеттерді суаруға он бір бала бөлінді. Қызыл ала көбелек гүлге қонды. Орман желмен тербеледі. 27-жаттығу. Дара және күрделі мүшелерді соларға сай келетін сөйлемдермен сәйкестендір.

16 слайд

#17 слайд

17 слайд

#18 слайд
«Зерттеу» жұмысы   Дара мүше Күрделі мүше Бала орманға барды. Болат қағаздан кеме жасады. Көшеттерді суаруға он бір бала бөлінді. Қызыл ала көбелек гүлге қонды. Орман желмен тербеледі. 27-жаттығу. Дара және күрделі мүшелерді соларға сай келетін сөйлемдермен сәйкестендір. (Сөйлемді толықтыр.) Берілген сөйлемдердегі бос орындарға төмендегі тиісті сөздерді немесе сөз тіркестерін қою керек. 1 .....................................................дара сөзден де, күрделі сөзден де жасалады. 2.Жеке сөзден болған сөйлем мүшесі ...............................................деп аталады. 3.Екі немесе бірнеше сөзден жасалған сөйлем мүшесі .......................................... .................................................... деп аталады. 4.Жеке сөзден болған бастауыш ........................................................деп аталады. 3.Екі немесе бірнеше сөзден болған баяндауыш ............................... деп аталады.   дара бастауыш сөйлемнің дара мүшесі сөйлем мүшесі сөйлемнің күрделі мүшесі күрделі баяндауыш   (Сөйлемді толықтыр.) Берілген сөйлемдердегі бос орындарға төмендегі тиісті сөздерді немесе сөз тіркестерін қою керек. 1 .....................................................дара сөзден де, күрделі сөзден де жасалады. 2.Жеке сөзден болған сөйлем мүшесі ...............................................деп аталады. 3.Екі немесе бірнеше сөзден жасалған сөйлем мүшесі .......................................... .................................................... деп аталады. 4.Жеке сөзден болған бастауыш ........................................................деп аталады. 3.Екі немесе бірнеше сөзден болған баяндауыш ............................... деп аталады.   дара бастауыш сөйлемнің дара мүшесі сөйлем мүшесі сөйлемнің күрделі мүшесі күрделі баяндауыш  

18 слайд

#19 слайд
(Дұрыс, дұрыс емес) 1.Сөйлем мүшесі дара сөзден де, күрделі сөзден де жасалады. (Дұрыс, дұрыс емес) 2.Жеке сөзден жасалған сөйлем мүшесі сөйлемнің күрделі мүшесі деп аталады. (Дұрыс, дұрыс емес) 3.Екі немесе бірнеше сөзден жасалған сөйлем мүшесі сөйлемнің дара мүшесі деп аталады. (Дұрыс, дұрыс емес) 4.Астана қаласы күннен – күнге өсіп келеді. Бұл сөйлемде барлығы да күрделі мүшелер. (Дұрыс, дұрыс емес) 5.Әсел мектептен келді. Бұл сөйлемде барлығы да дара мүшелер. (Дұрыс, дұрыс емес)  

19 слайд

#20 слайд
24-жаттығу Үйге тапсырма Сөйлемдерді көшіріп жаз. Сөйлем мүшелеріне талда Ережені жаттау

20 слайд

#21 слайд
Бағалау

21 слайд

#22 слайд
Кері байланыс

22 слайд

#23 слайд
Сау болыңыздар

23 слайд