#1 слайд
Бөлім тақырыбы: Еуропа елдеріндегі тоталитарлық режимдер. Сабақтың тақырыбы: Сталиннің тұсында КСРО қалай дамыды? дүниежүзі тарихы 8-сынып

1 слайд

#2 слайд
Оқу мақсаты: 8.1.1.2 социалистік қоғамның дамуына байланысты әлеуметтік топтардың (жұмысшы табы, шаруалар, зиялылар) мәртебесіндегі өзгерісті талдау; 8.4.2.1 «жоспарлы экономика», «нарықтық экономика» ұғымдарын қолдана отырып, XX ғасыр бірінші жартысындағы капитализм мен социализмнің экономикалық жүйелерін салыстыру; 8.3.1.2 тоталитаризм, әміршіл-әкімшіл жүйе сияқты саяси режимдердің қалыптасу алғышарттары мен тарихын түсіндіру. Сабақтың мақсаты: Сталиннің басқару саясатына талдау жасау және елдің даму барысын анықтау.

2 слайд

#3 слайд
Бағалау критерийлері: •социалистік қоғамның дамуына байланысты әлеуметтік топтардың (жұмысшы табы, шаруалар, зиялылар) мәртебесіндегі өзгерісті талдау; •«жоспарлы экономика», «нарықтық экономика» ұғымдарын қолдана отырып, XX ғасыр бірінші жартысындағы капитализм мен социализмнің экономикалық жүйелерін салыстыру; •тоталитаризм, әміршіл-әкімшіл жүйе сияқты саяси режимдердің қалыптасу алғышарттары мен тарихын түсіндіру.

3 слайд

#4 слайд
Сталиннің билікке келуі. 1922 жылы Иосиф Виссарионович Сталин Бас хатшы қызметіне тағайындалды. 1953 жылы қайтыс болғанға дейін И.В. Сталин іс жүзінде Партия мен Совет мемлекетінің жалғыз толыққанды басшысы болды. Ол мемлекетті басқару ісінде тоталитарлық басқару режимін қолданды.

4 слайд

#5 слайд

5 слайд

#6 слайд
Тоталитаризм терминін алғаш рет 1920 жылдары Б.Муссолини қолданған болатын.

6 слайд

#7 слайд

7 слайд

#8 слайд
КСРО-дағы тоталитарлық саяси режимнің белгілері: •Баршаға міндетті ресми идеологияның болуы; •Биліктің партиялық аппараттың қолына шоғырлануы; •Партия мен үкімет құрылымдарының нақты бірігуі; •Экономиканы ұлттандыру; •Саяси оппозиция мен еркін ойға тыйым салу; •Қоғам мен тұлғаны жалпы бақылау; •Физикалық және психологиялық террор жүйесі; •Көшбасшының жеке басына табыну.

8 слайд

#9 слайд

9 слайд

#10 слайд
Социалистік қоғамды нығайту барысында Сталиннің тап күресін күшейту туралы тұжырымы репрессиялық, яғни қуғын- сүргін бағдарламасының негізіне айналып, “халық жауларын” әшкерелеумен айқындалды. “Партиямен халыққа жат элементтер” ең алдымен партияның өз арасынан және өзгеше ойы бар зиялылар қатарынан іздестірілді. Жеке адамның құқығы аяққа басылып, балама пікір айтқан адам “халық жауы” қатарына жатқызылып жазаланды. Ең алдымен жазаға ұлттық демократиялық зиялылар, Алаш қозғалысының қайраткерлері, қазақ елінің біртуар ұлдары тағы да ұшырады. Жеке адамға табынған тоталитарлық жүйе кесірінен қарапайым шаруадан, ел алдындағы зиялы қауым көкілдері ГУЛАГ-тарға жабылып, кейбіреулері тіпті өлім жазасына да кесілді.

10 слайд

#11 слайд
Социализм - бұл экономикалық және саяси жүйе, оның негізінде өндіріс құралдары көпшілікке тиесілі. Өндіріс пен тұтыну бағаларын халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін мемлекет бақылайды. Капитализм - бұл өндіріс құралдары жеке меншікте болатын экономикалық жүйе. Өндіріс пен тұтынушылық бағалар «сұраныс пен ұсыныстың» еркін нарықтық жүйесіне негізделген. Партия басшылығы социализмге өтудің негізгі міндетін индустрияландыру деп санады, бұл бірінші кезекте ауыр индустрияда ірі машина өндірісін құруды білдірді.

11 слайд

#12 слайд

12 слайд

#13 слайд
Жоспарлы Экономика – КСРО-да және басқа да “социалистік” деп аталған елдерде қолданылған экономикалық жүйені ұйымдастыру тәсілі, мұнда материалдық қорлар мемлекет меншігі болып есептеліп, барлық кәсіпорындардың экономика қызметі директивалық жоспарлау, басқару және бақылау арқылы бағытталып, үйлестіріліп отырды. ХХ ғ. 20 жылдарында КСРО Жаңа экономикалық саясат (НЭП) жүргізді. Үлкен өнеркәсіпті, көлікті, сыртқы сауданы басқара отырып, Кеңес үкіметі шағын өнеркәсіп пен сауданың кейбір нарықтық тетіктерін қайта жандандырды. Алайда 1927 жылғы астық сатып алу дағдарысынан кейін Сталин экономиканы социалистік модернизациялау бағытын жариялады. Бұл жыл тарихқа индустрияландыру мен ұжымдастырудың басталуы – «Ұлы бетбұрыс жылы» ретінде енді.

13 слайд

#14 слайд
Нарықтық экономика – ертеден келе жатқан шаруашылықтың жүргізу құралы, оның дамуының өзіндік бай тарихы бар. Нарықтың қалыптасуы айырбас пен қоғамдық еңбек бөлінісінің дамуымен байланысты. Нарық қатынастарының дамуын мынадай негізгі кезеңдерге бөлуге болады: •нарық элементтерінің пайда болуы; •натуралдық айырбас кезеңі нарығы; •тауар баламасы кезеңінің нарығы; Кеңес үкіметі құлағаннан кейін көптеген елдер нарықтық экономикаға бетбұрыс жасады. Соның ішінде біздің еліміз де бар.

14 слайд

#15 слайд
1 тапсырма. Берілген термин сөздердің мағынасын анықтаңыз. 1. Тоталитарлық жүйе - 2. Жеке басқа табыну - 3. Репрессия - Дескрипторы: •Тоталитарлық жүйе сөзінің мағынасын анықтайды •Жеке басқа табыну сөзінің мағынасын анықтайды. •Репрессия термин сөзінің мағынасын анықтайды.

15 слайд

#16 слайд
Жауабы: 1. Тоталитарлық жүйе - қоғам өмірінің барлық саласы мемлекеттің бақылауында болып, адам бостандықтары мен конституциялық құқықтары жойылған билік жүйесі. 2. Жеке басқа табыну - бір адамның көзі тірісінде тарихи дамуыдың барысына шешуші ықпал жасайтын рөлін дәріптеу, жеке адамның елді алқалы басқаруды ауыстырып, демократияны жойып, диктаторлық тәртіп орнатуы. 3. Репрессия - [лат. repressio - басып-жаншу] - бүтіндей жою, басып- жаншу мақсатында жүргізілетін жазалау шаралары.

16 слайд

#17 слайд
2 тапсырма. Капиталистік және социалистік елдердегі экономикалық жүйелерін салыстырыңыз. •Капиталистік елдегі экономика: •Социалистік елдегі экономика: Дескриптор: •Капиталистік елдегі экономиканың ерекшелігін жазады. •Социалистік елдегі экономиканың ерекшелігін жазды.

17 слайд

#18 слайд
Жауабы: Капиталистік елдегі экономика: бұл өндіріс құралдары жеке меншікте болатын экономикалық жүйе. Өндіріс пен тұтынушылық бағалар «сұраныс пен ұсыныстың» еркін нарықтық жүйесіне негізделген. Социалистік елдегі экономика: бұл экономикалық және саяси жүйе, оның негізінде өндіріс құралдары көпшілікке тиесілі. Өндіріс пен тұтыну бағаларын халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін мемлекет бақылайды

18 слайд

#19 слайд
3 тапсырма. КСРО тұсындағы тоталитарлық саяси режимнің 3 белгісін анықтаңыз. 1 белгісі: 2 белгісі: 3 белгісі: Дескрипторы: •КСРО тұсындағы тоталитарлық саяси режимнің 1 белгісін анықтайды. •КСРО тұсындағы тоталитарлық саяси режимнің 2 белгісін анықтайды. •КСРО тұсындағы тоталитарлық саяси режимнің 3 белгісін анықтайды.

19 слайд

#20 слайд
Жауабы: КСРО тұсындағы тоталитарлық саяси режимнің 3 белгісі: 1 белгісі: Баршаға міндетті ресми идеологияның болуы; 2 белгісі: Қоғам мен тұлғаны жалпы бақылау; 3 белгісі: Көшбасшының жеке басына табыну.

20 слайд

#21 слайд
Қорытынды: Сонымен оқушылар біз бүгін Кеңес одағында шынайы демократиядан алшақ тұрған тоталитарлы әміршіл-әкімшіл жүйе халықты саяси биліктен шеттетіп, мемлекет пен қоғамдық өмірдің барлық салаларына толық үстемдігін еткендігі туралы білдік. Социализм мен капитализм арасындағы экономикалық айырмашылықтарын анықтадық. Сонымен қоса тоталитарлық саяси режімнің белгілерімен таныстық.

21 слайд