Сұрыптау және оның түрлері

#1 слайд
Менің көнілім жақсы. Мен сабақты жылдам орындаймын. Мен сабақты жақсы оқимын. Менің тәртібім жақсы. Сергіту сәті

1 слайд

#2 слайд
Тест сұрақтары 1.Организмнің өз белгілері мен қасиеттерін ұрпақтарына беру қабілеті? а)тұқымқуалаушылық. ә)өзгергіштік. б)мутация.

2 слайд

#3 слайд
2.Генетика ғылымының негізін 2.Генетика ғылымының негізін қалаушы.?қалаушы.? а)Г.Мендель.а)Г.Мендель. ә)Т.Морган.ә)Т.Морган. б)Э.Чермак.б)Э.Чермак.

3 слайд

#4 слайд
3.Сәйкес қатарлардың авторы3.Сәйкес қатарлардың авторы а)Т.Морган.а)Т.Морган. ә)Н.Вавилов.ә)Н.Вавилов. б)Г.Мендель.б)Г.Мендель.

4 слайд

#5 слайд
4. Гемофилия ауруын тасымалдаушы4. Гемофилия ауруын тасымалдаушы а).еркек адама).еркек адам ә)әйел адамә)әйел адам б)жануарларб)жануарлар

5 слайд

#6 слайд
5.АаВв бұршақтың генотипін 5.АаВв бұршақтың генотипін көрсетіңізкөрсетіңіз а)гомозиготалы.а)гомозиготалы. ә)дигетерозиготалы.ә)дигетерозиготалы. б)гетерозиготалы.б)гетерозиготалы.

6 слайд

#7 слайд
6. Жыныспен тіркесіп тұқым 6. Жыныспен тіркесіп тұқым қуалауды ең алғаш ашқан ғалымқуалауды ең алғаш ашқан ғалым а)Т.Моргана)Т.Морган ә)Г.Мендельә)Г.Мендель б)Н.Вавиловб)Н.Вавилов

7 слайд

#8 слайд
7.7.Ата-ана формалары бір жұп белгілері Ата-ана формалары бір жұп белгілері бойынша ғана ерекшеленетін бойынша ғана ерекшеленетін шағылыстсырушағылыстсыру а) дигибридті.а) дигибридті. ә)моногибридті.ә)моногибридті. б)полигибридті.б)полигибридті.

8 слайд

#9 слайд
8.Фенотип дегеніміз не?8.Фенотип дегеніміз не? а)гендер жиынтығы.а)гендер жиынтығы. ә)гендердің сыртқы көрінісі.ә)гендердің сыртқы көрінісі. б)гендердің басым болуы.б)гендердің басым болуы.

9 слайд

#10 слайд
9.Ген ішінара басылыңқы генге үстемдік 9.Ген ішінара басылыңқы генге үстемдік жасайтын басымдылықтың түріжасайтын басымдылықтың түрі А)толымсыз.А)толымсыз. Ә)толымды.Ә)толымды. Б)қосбасымдылық.Б)қосбасымдылық.

10 слайд

#11 слайд
10.10.Басымдылықты қандай әріпен белгілеймізБасымдылықты қандай әріпен белгілейміз а)А.а)А. ә)ә)FF.. б)б)XX..

11 слайд

#12 слайд
§46.Сұрыптау,оның міндеттері.Сұрыптаудың пайда бола бастау кезеңдері. §47.Өсімдіктер мен жануарларды сұрыптау әдістері

12 слайд

#13 слайд
Сабақтың мақсаты:Сабақтың мақсаты: Білімділік:Сұрыптау,оның міндеттері және өсімдіктер мен жануарларды сұрыптау әдістері туралы оқушыларға білім беру Тәрбиелік:Жаңа тақырыпты түсіндіре отырып, оқушыларды адамгершілікке тәрбиелеу. Дамытушылық:Оқушылардың сабаққа белсенділігін арттыру, логикалық ойлауға, ойын еркін жеткізуге үйрету.

13 слайд

#14 слайд
Селекция ғылымының теориялық негізі-генетика. «Селекция» –сұрыптау деген мағынаны білдіреді.

14 слайд

#15 слайд
Сұрыптау - жануарладың асыл Сұрыптау - жануарладың асыл тұқымын,өсімдіктердің тұқымын,өсімдіктердің сорттарын, сорттарын, микроорганизмдердің микроорганизмдердің штаммаларын штаммаларын шығарудың,жаңартудың шығарудың,жаңартудың әдістерін және биологиялық әдістерін және биологиялық негізін зерттейтін ғылымнегізін зерттейтін ғылым..

15 слайд

#16 слайд
Сұрыптаудың басты мақсаты — адам баласына қажетті мол өнім беретін, суыққа, ауруға төзімді өсімдік сорттарын, мал тұқымдарын және микроорганизмдердің штампыларын қысқа мерзімде шығару және жақсарту.

16 слайд

#17 слайд
Сұрыптаудың басты мақсаты - адам баласына қажетті мол өнім беретін, суыққа, ауруға төзімді өсімдік сорттарын, мал тұқымдарын және микроорганизмдердің штампыларын қысқа мерзімде шығару және жақсарту.

17 слайд

#18 слайд
Сұрыптау міндеттері Өнімдердің, іріктемелердің және қол тұқымдардардың сапасын жақсарту Іріктемелер түсімділігі мен қолтұқымдар өнімділігін арттыру Ауруға қарсы тұрақтылы қты арттыру Іріктемелер мен қолтұқымдарды ң экологиялық сапасын жақсарту Механикаландыры лған немесе өнеркәсіптік бағытта өсіріп,дамытуға жарамды іріктемелер мен қолтұқымдар шығару

18 слайд

#19 слайд
Сұрыптау әдістері Будандастыр у Іріктеу Мутагенез

19 слайд

#20 слайд
Cұрыпта у Табиғи сұрыптау Қолдан сұрыптау Мақсатсыз (санасыз )жабайы жануарларды қолға үйрету( ит –қасқыр) жабайы өсімдіктерді сұрыптау Мақсатты (саналы) Жаппай (белгілі мақсат,жаңа түр) Жеке (бір дарадан көп ұрпақ алу)

20 слайд

#21 слайд
Қолдан сұрыптау-сұрыптаудың негізгі әдісі. Ұрпақ бойынша ата-аналардың тұқымдық сапасына талдау жасау әдісін XIX ғасырдағы француз селекционерлерінің Вильморен әулеті зерттеп тексерді Вильморен әулеті-тұқым қуалаған селекционерлер.Сұрыптаудың негізін қалаған-Филипп Вуктуар(1746-1804),оның немересі-Луи(1816-1860),шөбересі- Андри(1843-1899).“Вильморен- Арине"фирмасы Францияда мәдени өсімдіктердің 450-ден астам іріктемелерін өсіруге жол ашты

21 слайд

#22 слайд
БУДАНДАСТЫРУ Туыстық емес Аутбридинг Туыстық будандастыру инбридинг Әр түрлі тұқым қуалаушылығы бар ағзаларды шағылыстыру будандастыру деп аталады.Бұл әдіс селекциялық жұмыстарда ата-аналық даралардың қажетті белгілерін ұрпақтарына беру мақсатында жүргізіледі Өсімдіктердің сорттарын,жануарлардың жаңа тұқымдарын шығару үшін қолданылады Бір-бірімен туыстық қатынасы жоқ генотиптері әртүрлі даралар пайдаланылады.Мұндағы мақсат - тіршілік қабілеті жоғары,өнімділігі мол,қолайсыз жағдайларға төзімді будандық ұрпақ алу Туыстық қатынасы бар,яғни генотиптері ұқсас дараларды шағылыстыру.Мұндай будандастыру ірік.ң жағымды белгілерін бекіту мақсатында және таза сорттармақтар алу үшін қолданылады

22 слайд

#23 слайд
Будандардың өнімділігінің,тіршілікке бейімділігінің,өсімталдығының артуы.Ата –анасымен салыстырғанда, буданның тіршілік қабілеті артып, мол өсім береді.мыс:1914 жыл америка ғалымы В.Шелл-жүгері өсімдігінен байқайды Жыныс органдарының жақсы дамуына байланысты тұқым мен жемістің өнімі артады. Вегетативті органдардың іріленуі Будан өсімдіктердің ортаға бейімделіп тіршілік қабілетінің артуы,мыс:қазақтың ақбас сиыры,қашыр Гетерозис Жыныстық гетерозис Денелік гетерозис Бейімделгіш гетерозис

23 слайд

#24 слайд
Бағытты мутагенез-мутация мөлшерін саналы түрде арттыру үрдісі.Бұл әдіс бағалы белгілері бар мутантты дарақтарды кезектегі сұрыптау үшін пайдаланылады.Мутацияның көпшілігі зиянды және өлімге апаратындықтан,қолдан жасалынган мутагенез бойынша қойылған сынақтәжірибеде дарақтардың көптеген мөлшері жарамсыз болып саналады. Генотипінде пайдалы мутациялары бар дарақтар шағылысады.

24 слайд

#25 слайд
Полиплоидия-жасушаның хромосомалар санының өзгеруінен туындайтын геномды мутацияларға жатады.(Б.А.Астауров-жібек құртының жұмыртқаларына әртүрлі t-мен әсер ету арқылы партеногенез жолымен полиплоидті түрін алды) Өсімдіктердің ішінде маңызды полиплоидтік топқа астық тұқымдастарын жатқызады. Дүние жүзінде кең тараған бидайдың түрі- жұмсақ бидай .Оның жасушаларында 2п = 42 хромосома бар. Жұмсақ бидай осыдан 8000 жыл бұрын орталық Еуропада өсірілген 2п=28 хромосомасы бар бидайдың түрі, 2п=14 хромосомасы бар жабайы бидай түрімен табиғи жағдайда будандасу нәтижесінде пайда болған. Ертеде олардың қажетті қасиеттерін байқаған диқандар егіп, өсіріп, ұрпақтан-ұрпақка қалдырып отырған. Ал жұмсақ бидайдың арғы тегінің бірі — 28 хромосомалы бидай. Таяу Шығыста  өскен (2п х 14) хромосомалы жабайы бидайдың екі түрінің будандасуынан шыққан. Қазір 28 хромосомалы бидайдың түрлерін, 42 хромосомалы бидайлармен қатар егіп жүр.

25 слайд

#26 слайд
ПОЛИПЛОИДИЯ (от греч. polyploos -көпсалалы, көп реттілік eidos - түр)

26 слайд

#27 слайд
Жаңа сабақты бекіЖаңа сабақты бекітуту Лездемелік сұрақтарЛездемелік сұрақтар 1. Сұрыптау дегеніміз не? 2. Будандық қуат шалпылы: будандардың өнімділігінің, тіршілікке бейімділігінің немесе өсімталдығының артуы қалай аталады? 3.Будандастыру дегеніміз не? 4.Сұрыптаудық міндеті 5.Будандастырудың жолдарын ата

27 слайд

#28 слайд

28 слайд