1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
Сын тұрғысынан ойлау технологиясы арқылы оқушыларды шығармашылыққа баулу

#1 слайд
Бастауыш білім- үздіксіз білім берудің алғашқы сатысы.Осыған сәйкес
белгілі бір көлемдегі білім-білік дағдыларын меңгертумен бірге,табиғат
қоршаған орта туралы түсініктерін кеңейту, оларды шығармашылық бағытта
жан-жақты дамыту бүгінгі күннің басты талабы. Осы талап тұрғысынан
алғанда оқу-тәрбие үрдісін ұйымдастырудың сан түрлі әдіс- тәсілдерін
іздестіру, жаңа технологияларды тиімді пайдаланудың маңызы ерекше. Сол
жаңа технологиялардың бірі - “Сын тұрғысынан ойлау арқылы оқушыларды
шығармашылыққа баулу”.
“Сорос-Қазақстан қоры” арқылы келген бұл сын тұрғысынан ойлау ең
алдымен шығармашылыққа бастайтын технология. Шығармашылық ойлау
нәтижесінде жаңалық ашылады, тұлғаның дамуы жеделдейді.
Сын тұрғысынан ойлауды дамыту бағдарламасының мақсаты барлық
жастағы, соның ішіндегі бастауыш сынып оқушыларының кез-келген
мазмұнын түсінікке сыни тұрғыдан қарап, екі ұйғарым бір пікірдің біреуін
таңдауға сапалы шешім қабылдауға сабақтарда үйрету.
Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасындағы мұғалімнің ролі үйрену
процесіндегі оқушыларға серік болып, бірге жұмыс жасап, оларға сеніммен
қарап өз ойын , ақылын айтып қолдау көрсетіп отырады. Мұғалім – білім
беру ісін ұйымдастырушы.
1 слайд
Бастауыш білім- үздіксіз білім берудің алғашқы сатысы.Осыған сәйкес белгілі бір көлемдегі білім-білік дағдыларын меңгертумен бірге,табиғат қоршаған орта туралы түсініктерін кеңейту, оларды шығармашылық бағытта жан-жақты дамыту бүгінгі күннің басты талабы. Осы талап тұрғысынан алғанда оқу-тәрбие үрдісін ұйымдастырудың сан түрлі әдіс- тәсілдерін іздестіру, жаңа технологияларды тиімді пайдаланудың маңызы ерекше. Сол жаңа технологиялардың бірі - “Сын тұрғысынан ойлау арқылы оқушыларды шығармашылыққа баулу”. “Сорос-Қазақстан қоры” арқылы келген бұл сын тұрғысынан ойлау ең алдымен шығармашылыққа бастайтын технология. Шығармашылық ойлау нәтижесінде жаңалық ашылады, тұлғаның дамуы жеделдейді. Сын тұрғысынан ойлауды дамыту бағдарламасының мақсаты барлық жастағы, соның ішіндегі бастауыш сынып оқушыларының кез-келген мазмұнын түсінікке сыни тұрғыдан қарап, екі ұйғарым бір пікірдің біреуін таңдауға сапалы шешім қабылдауға сабақтарда үйрету. Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасындағы мұғалімнің ролі үйрену процесіндегі оқушыларға серік болып, бірге жұмыс жасап, оларға сеніммен қарап өз ойын , ақылын айтып қолдау көрсетіп отырады. Мұғалім – білім беру ісін ұйымдастырушы.
#2 слайд
Сын тұрғысынан
ойлауды үйрету үшін
Оқушыларға
ойлануға уақыт беру
Оқушыларға
ойын ашық айтуға
рұқсат беру
Сенімділік
Егер оқушы қолайсыз жағдайға
кездессе, әжуаға айналдырмау
Оқушылардың бір-бірінің жауабына
жасаған сынының
дәлелді болуын талап ету
Сын тұрғысынан
ойлауды бағалау
Оқушылардың
белсенді
іс-әрекетін қолдау
Әр түрлі идеялар
мен пікірлерді
қабылдау
2 слайд
Сын тұрғысынан ойлауды үйрету үшін Оқушыларға ойлануға уақыт беру Оқушыларға ойын ашық айтуға рұқсат беру Сенімділік Егер оқушы қолайсыз жағдайға кездессе, әжуаға айналдырмау Оқушылардың бір-бірінің жауабына жасаған сынының дәлелді болуын талап ету Сын тұрғысынан ойлауды бағалау Оқушылардың белсенді іс-әрекетін қолдау Әр түрлі идеялар мен пікірлерді қабылдау
#3 слайд
Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасы
(ішкі құрылымы)
Қызығушылықты
ояту
Білгенін еске түсіреді,
мазмұнын түсінуге
талаптанады,
белсенділігі артады,
ми қыртысы іске
қосылады.
Мағынаны тану
Жаңа идеяны
қабылдайды, ескі
мен жаңаны
ұштастырады,
ойлау қабілетін
кеңейтеді, не
түсінгенін анықтайды.
Ой толғаныс
Үйренгенін қабылдайды,
Ой алмасады.
Белсенді түрде өз
білімін нақтылау
жолына қайта
қарап өзгерістер
енгізеді. Сол
білім арқылы өзінің
өзгергенін сезеді.
“Топтау”,
“Түртіп алу”, “Ойлану”,
“Жұпта талқылау”,
“Болжау”.
INSERT
Тақырып бойынша
жұмыс істеу.
Тапсырмалар
орындау,
шығармашылық
тапсырмалар.
“Венн диаграммасы”
“Бес жолды өлең
құрастыру”,
“Семантикалық карта”,
“Еркін жазу”.
3 слайд
Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасы (ішкі құрылымы) Қызығушылықты ояту Білгенін еске түсіреді, мазмұнын түсінуге талаптанады, белсенділігі артады, ми қыртысы іске қосылады. Мағынаны тану Жаңа идеяны қабылдайды, ескі мен жаңаны ұштастырады, ойлау қабілетін кеңейтеді, не түсінгенін анықтайды. Ой толғаныс Үйренгенін қабылдайды, Ой алмасады. Белсенді түрде өз білімін нақтылау жолына қайта қарап өзгерістер енгізеді. Сол білім арқылы өзінің өзгергенін сезеді. “Топтау”, “Түртіп алу”, “Ойлану”, “Жұпта талқылау”, “Болжау”. INSERT Тақырып бойынша жұмыс істеу. Тапсырмалар орындау, шығармашылық тапсырмалар. “Венн диаграммасы” “Бес жолды өлең құрастыру”, “Семантикалық карта”, “Еркін жазу”.
#4 слайд
Сын тұрғысынан ойлауды оқу мен жазу арқылы
дамыту технологиясын қолданудың тиімділігі
• Сын тұрғысынан ойлау-сынау емес, шыңдалған ойлау. Оқушының бұл жұмысты
дұрыс ұйымдастырылған жағдайда өз даму деңгейіне сәйкес ойы шыңдалып, белгілі
бір жетістіктерге жетері сөзсіз. Сыни тұрғыдан ойлану бағдарламасының әдістерін
қолданудың дәстүрлі сабақтарға қарағанда маңызы зор, оқушылар үшін өте тиімді
екендігіне көзім жетті. Әсіресе, табиғатынан тұйық өз ойын жеткізе алмайтын,
өздеріне сенімсіздеу оқушыларға пайдасы шексіз.
• Міне, күнделікті сабақта сын тұрғысынан ойлау технологияының элементтерін
пайдалана отырып, осы қасиетттердің барлығын оқушыларымның бойына
қалыптастыруға тырысамын. Осы бағытта өткізген көптеген сабақтарымның кейбірін
шолып өтейін.
4 слайд
Сын тұрғысынан ойлауды оқу мен жазу арқылы дамыту технологиясын қолданудың тиімділігі • Сын тұрғысынан ойлау-сынау емес, шыңдалған ойлау. Оқушының бұл жұмысты дұрыс ұйымдастырылған жағдайда өз даму деңгейіне сәйкес ойы шыңдалып, белгілі бір жетістіктерге жетері сөзсіз. Сыни тұрғыдан ойлану бағдарламасының әдістерін қолданудың дәстүрлі сабақтарға қарағанда маңызы зор, оқушылар үшін өте тиімді екендігіне көзім жетті. Әсіресе, табиғатынан тұйық өз ойын жеткізе алмайтын, өздеріне сенімсіздеу оқушыларға пайдасы шексіз. • Міне, күнделікті сабақта сын тұрғысынан ойлау технологияының элементтерін пайдалана отырып, осы қасиетттердің барлығын оқушыларымның бойына қалыптастыруға тырысамын. Осы бағытта өткізген көптеген сабақтарымның кейбірін шолып өтейін.
#5 слайд
Сын
тұрғысынан ойлау
бағдарламасын
қолданудың
тиімділігі
Оқушылардың
көбін бағалауға
мүмкіндік алдым
Олардың
әрқайсысының
деңгейін
анықтай білдім
Түрлі әдістерді
пайдалану
сабағымның мәнін
терең ашуға
көмектесті
Оқушылардың
барлығын сабаққа
қатыстыруға
мүмкіндік туды
Оқушыларды
ізденіске баулып,
өз бетімен жұмыс
істеуге үйреттім
5 слайд
Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасын қолданудың тиімділігі Оқушылардың көбін бағалауға мүмкіндік алдым Олардың әрқайсысының деңгейін анықтай білдім Түрлі әдістерді пайдалану сабағымның мәнін терең ашуға көмектесті Оқушылардың барлығын сабаққа қатыстыруға мүмкіндік туды Оқушыларды ізденіске баулып, өз бетімен жұмыс істеуге үйреттім
#6 слайд
Сын тұрғысынан ойлау стратегиялары оқушының бұрынғы
білетінімен жаңа білімді ұштастыруға негізделеді.
Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасы нақты әдістерді ұсынады
және оқыту үрдісі мынадай 3 компоненттерден тұрады:
1. Қызығушылықты ояту
2. Мағынаны тану
3. Ой толғаныс
Қызығушылықты ояту кезінде өз білетінін еске түсіреді, жұппен
тобымен талқылайды.
Топтастыру стратегиялары балаларды еркін ойлауға, бірлесіп
ізденуге үйретеді.
Мағынаны тану кезеңінде жаңа ақпартпен танысып, тақырып
бойынша жұмыс істеп тапсырма орындайды.
Осы мағынаны тану кезеңінде түртіп алу жүйесі бойынша жұмыс
жүргізе отырып, түсінікті, түсініксіз және жаңа ақпара тпен
таныстырылады.
Ой толғаныс кезінде ойды жинақтап, тұжырым жасауға түрлі
стратегиялар « Бес жолды өлең » , «Ішіне, сыртына», «Семантикалық
карта », «Эссе» жазу , « Венн диаграммасын » қолдану арқылы
жұмыстар жүргізіп баланың ойын жинақтауға жұмыстар жүргізіледі.
Мұғалім
Өз ойын
айтуға
үйреттім
Оқушыны
шығармашылыққа
баулыдым
Уақытты
тиімді
пайдаландым Тақырыптағы
негізгі түйінді
ойды табуға
жетеледім
Жеке, жұппен,
топпен жұмыс
істеуге үйреттім
Түрлі білім
көздерінен
алған
мәліметтерді
жеткіздім
Сын тұрғысынан ойлау жобасын меңгергеннен бастап, бұл
бағдарламаның стратегияларын өзімнің сабақ беру жүйесіне енгізіп
келемін.
Сабаққа әзірленген кезінде сабақ жоспарына осы принциптерді
басшылыққа ала отырып, үнемі оқушыларды ойландыратын, қандайда
болса, өзіндік пікір айтуына жағдай жасап, еркін шығармашылыққа
жетелейтін жұмыс түрлерін енгізуге көбірек көңіл бөлемін.
Балаларға сапалы білім мен саналы тәрбие беру ісінде бүгінгі күн
талабына сай шығармашылықпен жұмыс жасай алатын , шәкірт
тәрбиелеу міндетім деп білемін. Сонымен бірге бастауыш сыныптарда
жаңа технология элементтерін тиімді пайдалана отырып, түрлі тәлімдік
- тәрбиелік мәні бар ашық сабақтар мен тәрбие сағаттарын өтудемін.
Соның дәлелі ретінде бірнеше сабағымды үлгі ретінде ұсынып
отырмын.
Оқушы
Өз ойын
ашық, еркін
айтты
Ізденді Ұжым
алдында
сөйлеу
мәдениетін
үйренді
Өзін-өзі,
бірін-бірі
бағалай
білді
Сөздік
қоры
молайды
Шығарма-
шылық пен
жұмыс
жасады
Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасын
қолданудың тиімділігі
Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасын
қолданудың тиімділігі
6 слайд
Сын тұрғысынан ойлау стратегиялары оқушының бұрынғы білетінімен жаңа білімді ұштастыруға негізделеді. Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасы нақты әдістерді ұсынады және оқыту үрдісі мынадай 3 компоненттерден тұрады: 1. Қызығушылықты ояту 2. Мағынаны тану 3. Ой толғаныс Қызығушылықты ояту кезінде өз білетінін еске түсіреді, жұппен тобымен талқылайды. Топтастыру стратегиялары балаларды еркін ойлауға, бірлесіп ізденуге үйретеді. Мағынаны тану кезеңінде жаңа ақпартпен танысып, тақырып бойынша жұмыс істеп тапсырма орындайды. Осы мағынаны тану кезеңінде түртіп алу жүйесі бойынша жұмыс жүргізе отырып, түсінікті, түсініксіз және жаңа ақпара тпен таныстырылады. Ой толғаныс кезінде ойды жинақтап, тұжырым жасауға түрлі стратегиялар « Бес жолды өлең » , «Ішіне, сыртына», «Семантикалық карта », «Эссе» жазу , « Венн диаграммасын » қолдану арқылы жұмыстар жүргізіп баланың ойын жинақтауға жұмыстар жүргізіледі. Мұғалім Өз ойын айтуға үйреттім Оқушыны шығармашылыққа баулыдым Уақытты тиімді пайдаландым Тақырыптағы негізгі түйінді ойды табуға жетеледім Жеке, жұппен, топпен жұмыс істеуге үйреттім Түрлі білім көздерінен алған мәліметтерді жеткіздім Сын тұрғысынан ойлау жобасын меңгергеннен бастап, бұл бағдарламаның стратегияларын өзімнің сабақ беру жүйесіне енгізіп келемін. Сабаққа әзірленген кезінде сабақ жоспарына осы принциптерді басшылыққа ала отырып, үнемі оқушыларды ойландыратын, қандайда болса, өзіндік пікір айтуына жағдай жасап, еркін шығармашылыққа жетелейтін жұмыс түрлерін енгізуге көбірек көңіл бөлемін. Балаларға сапалы білім мен саналы тәрбие беру ісінде бүгінгі күн талабына сай шығармашылықпен жұмыс жасай алатын , шәкірт тәрбиелеу міндетім деп білемін. Сонымен бірге бастауыш сыныптарда жаңа технология элементтерін тиімді пайдалана отырып, түрлі тәлімдік - тәрбиелік мәні бар ашық сабақтар мен тәрбие сағаттарын өтудемін. Соның дәлелі ретінде бірнеше сабағымды үлгі ретінде ұсынып отырмын. Оқушы Өз ойын ашық, еркін айтты Ізденді Ұжым алдында сөйлеу мәдениетін үйренді Өзін-өзі, бірін-бірі бағалай білді Сөздік қоры молайды Шығарма- шылық пен жұмыс жасады Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасын қолданудың тиімділігі Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасын қолданудың тиімділігі
#7 слайд
ІV. Қорытынды
•
Қазақстан – тәуелсіз мемлекет. Тәуелсіз елді
өркениетті әлемге танытатын, дамыған елдер қатарына
терезесін тең ететін күш -білім және білімді ұрпақ.
Білімді ұрпақ-егеменді елдің берік тірегі. Біз білімді
ұрпақ білімді тұлға дегенде рухани және жан дүниесі
бай, білімі мен біліктілігі жоғары, талап-талғамы терең,
салауатты өмір салтын дұрыс қалыптастырған тұлғаны
айтамыз.
• Қорыта келгенде педагогикалық технологиялардың
бірі сын тұрғысынан ойлау технологиясының
элементтерін күнделікті сабақ үрдісіне пайдалану
арқылы оқушының бойындағы патриоттық,
адамгершілік қасиеттерін ояту, өзін-өзі басқара білетін,
ойын ашық жеткізе алатын білімді де сапалы, жан-
жақты дамыған тұлға тәрбиелеу.
7 слайд
ІV. Қорытынды • Қазақстан – тәуелсіз мемлекет. Тәуелсіз елді өркениетті әлемге танытатын, дамыған елдер қатарына терезесін тең ететін күш -білім және білімді ұрпақ. Білімді ұрпақ-егеменді елдің берік тірегі. Біз білімді ұрпақ білімді тұлға дегенде рухани және жан дүниесі бай, білімі мен біліктілігі жоғары, талап-талғамы терең, салауатты өмір салтын дұрыс қалыптастырған тұлғаны айтамыз. • Қорыта келгенде педагогикалық технологиялардың бірі сын тұрғысынан ойлау технологиясының элементтерін күнделікті сабақ үрдісіне пайдалану арқылы оқушының бойындағы патриоттық, адамгершілік қасиеттерін ояту, өзін-өзі басқара білетін, ойын ашық жеткізе алатын білімді де сапалы, жан- жақты дамыған тұлға тәрбиелеу.

Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген