Тәрбие сағаты

#1 слайд
Қазақ халқының ыдыс- аяқтары.

1 слайд

#2 слайд
Ыдысын көріп асын іш Бұл қазақ мақалында терең мағына, үлкен тәрбиелік мән бар. Әдемі ыдыста тіпті ең қарапайым тағам тәбетті көрінеді. Ежелгі халық шеберлері емен, қайың және басқа да күшті ағашты пайдалана отырып, экологиялық таза табиғи материалдан ыдыс жасады.

2 слайд

#3 слайд
Торсық – су, сусын құятын шағын тері ыдыс.

3 слайд

#4 слайд
Тостаған Тостаған-ағаштан жасалған кішілеу, дөңгелек ыдыс. Бұл қымыз, шұбат, сүт, айран сияқты сусындарды ішуге арналған. Бұл негізінен ағаштан ойып жасалады. Көне дәуірде оны оюға еңбек құралдары болмағандықтан, ағаштың қабығынан әзірлеген. Ал ағаштың қабығы “тоз” деп аталады. Ал хакас тілінде “тос” деп айтылады екен. Осыған байланысты ТОС- түбіріне ТА-ҒАН жұрнақтары жалғанып, тостаған сөзі шыққан екен.

4 слайд

#5 слайд
Астау "Астау" - қазақтың көне ағаш ыдысы, бешбармақ, палау, ет, қой басын беретін ыдыс. Экологиялық ыдыстың басты артықшылығы-мұндай тағамда бешбармақ суымайды,ал ағаш мерекелік үстелге әдемі көрініс береді. "Астау" тек қана қатты ағаштаң – қайың мен талдан жасалады. "Астау" бешбармақ үшін (кең шеттері ұзын), Палау үшін (дөңгелек және өте терең емес) және қойдың қайнатылған басын беру үшін жалпақ болып келеді. .

5 слайд

#6 слайд
Келі-келсап Келі (күп-тары қабыршақтауға арналған ыдыс-аяқ) қатты тұқымды ағаштың тұтас бөлігінен жоғары тар бөлігі бар қиық конус түрінде жасалған. Келінің биіктігі шамамен 70-80 см, орташа диаметрі 30 см. Келіге салынған дәнді қабығршығынан аршу және үгу үшін келсап (итергіш) қажет. Келііге дәнді аздап қана дымқылдап салып келсаппен соққылайды, осыдан кейін қабығы аршылып шығады.

6 слайд

#7 слайд
Зерен Қымыз мен шұбат құюға пайдаланатын терең тостаған. Сыртқы түрі шарға ұқсас. Ағаштың қатты түріненжасалған және ою-өрнекпен әшекейленген.

7 слайд

#8 слайд
Тегене Қымызға арналған тік қалыңдатылған дөңгелек "құлақшалары" бар сыйымды ыдыстар. Теген -ағаштың қатты түрлерінен шығарылады, құлақтары кейде темір немесе мыстан жасалады. Күміс және сүйек өрнектерімен әшекейленген. Өрнекті ағаш қақпағы ыдыс-аяққа қосымша талғампаздық береді. Тегене-ауыр ыдыс, сондықтан оны тек мереке күндері ғана пайдаланады. Қалған уақытта ол майланады және тікелей күн сәулесі жоқ жерде сақталады.

8 слайд

#9 слайд
Саптаяқ Саптаяқ-салқын, ыстық, сусындар құюға арналған тұтқасы бары ыдыс.

9 слайд

#10 слайд
Самаурын – ертеде суды отынмен қ айнататын темірден жасалған ыдыс, қазіргі таңда электр қуатымен қайнататын түрі бар.

10 слайд

#11 слайд
Шәйнек – жезден, мыстан жасалған құманның бір түрі.

11 слайд

#12 слайд
Ожау Ожау -ұзын сабы бар, ағаштың тұтас бөлігінен жасалған ас құюға ранлаған ыдыс. Сәнді болуы үшін ою- өрнектермен безендіріледі.

12 слайд

#13 слайд
Қасық Қасық ожаудан кіші, ағаштың тұтас кесектерінен жасалады, сондықтан ағашқасық деп аталады, жарқын бояулармен боялады. Балалар үшін де, ересектер үшін де жасайды. Бұл ас ішуге арналған-ыдыс.

13 слайд

#14 слайд
Күбі Қымыз, айран, шұбат және ашытылатын теріге арналған ағаш ыдыс. Күбі ағаштың тұтас кесегінен жасалады. Күбі жіңішке жоғарғы бөлігі, әсем қақпағы бар конус түрінде болады. Қақпақтың ортасында пісуге арналған сабы болады. Сиымдылығы -20-30 л, биіктігі - 80 см.

14 слайд