Тәрбие сағаты "Салт дәстүр" 4сынып

#1 слайд

1 слайд

#2 слайд
Қазақтың салт - дәстүрлері Отау көтеру Тәрбие дәстүр Еңбек дәстүрі Отбасы дәстүрі Наурыз дәстүрі Ислам тағлымы Қаза ғұрыптары

2 слайд

#3 слайд
Жаңа туған баланы бесікке салу – ізгі дәстүр. Қазақ оны тойға ұластырады. Баланы бесікке салу тойына әйелдер шашуларын ала келеді. Жас сәбидің ұйқысы тыныш болуы үшін бесікті адыраспанмен аластайды. Ауылдың, әулеттің жасы үлкен, беделді әйелі бесіктің әбзелде- рін орын- орындарына қойып, аластағаннан кейін «тыштыма» ырымын жасайды. Бесікке бала бөленгеннен кейін үстіне ырымға сәйкес жеті түрлі нәрсе (көрпе, шапан, кебенек, тон, жабу, жүген, қамшы тәрізді) жайылады. Бесікке тон, шапан жабу – ержеткенде халықшыл болсын деген, жүген жабу – тез өсіп, ат үстінде ойнақ салсын деген, кебенек пен қамшы жабу – ел қорғайтын ер болсын деген тілек. Үй иесі баласын бесікке салған адамға өз риза-шылығымен сақина, жү-зік, білезік, сырға, мата тәрізді қымбат бұйымдарды сыйлайды. Бесікке салу тойында ән де айтуға, күй де тартуға болады. Бұл тойда да адамдар ет жеп, шай ішіп, әзіл-қалжың айтысып, мәз-мәйрам болып тарқасады.

3 слайд

#4 слайд
ШІЛДЕХАНА Халықтың ескі сенімінде жаңа туған нәрестені жалғыз қалдырса, әртүрлі «жын-шайтан», «перілердің» салқыны соғуы мүмкін. Сондықтан да одан оны қорғау үшін сәби дүниеге келген күні кешкі- лік ауыл жастары шілдехана-ға жиналып, ән айтып, күй тартады. Қыз-келіншектер мен бозбалалар айтысып, жеңгендері тоғызын алып, әртүрлі ойындар өткізіледі. Кейде шілдехана үш күнге созылады. Шілдеханаға жастар жиналады. Оған үлкендер бата беру үшін ғана келеді. Шілдехана тойында жаңа босанған әйел үшін қалжаға сойылған малдың еті ортаға келгенде жөн білетін бір кісі омыртқа-ны қолына алып, оның етінен әйелдердің бәріне ауыз тигіздіртіп, әбден мүжіп, тазартады да, сүйекті тобылғыға тізіп, үй ішіндегі биік жерге іліп қояды. Мұнысы – бала-ның мойны тез бекісін деген ырым.

4 слайд

#5 слайд
ТҰСАУ КЕСЕР Тұсау кесу – бала тәрбиесіндегі әдет- ғұрып, ырым. Баланың аяғын жіппен немесе қойдың піскен майлы ішегімен тұсап, бала- шағалы, аяғы жеңіл, ақкөңіл адамға кескізеді. Тұсау кесу құрметіне тағам дайындап, көршілерді жинап, жеңіл-желпі құрмет көрсетіледі. Тұсау кескен адамға сыйлық беріледі. Тұсауды ала жіппен кесу көне заман дінінен қалған.

5 слайд

#6 слайд
ҚЫРҚЫНАН  ШЫҒАРУ Бөбекті  қырқынан  шығару бөбек  туған  соң,  көбінесе,  қырық    күн толғанда, оның  шашын алып, бесікке салу рәсімі. Бөбекті қырқынан  шығару рәсімі ананың «бой көтеріп», денсаулығының толысып, жетілген кезінде өткізіледі (қыз бала, көбінс, ер баладан ертерек қырқынан шығарылады). Бөбекті  қырқынан  шығарғанға  дейін ана қалжаланып, денсаулығын түзейді, омырауына уыз қатып қалмауы, емшек  сүтінің  мол болуы үшін ананы қалжалау кезінде тамақтандыру тәртібіне қамқорлык, жасайтын жанашырлар (кіндік ана, әже, абысын, т.б.) болуға тиіс. Бөбек қырқымы толыса бастағанда,  мазасызданып, жылауық болуы да мүмкін. Қырқынан шыққан бөбектің ұйқысы тыныш, жан сезімі рахаттана бастайды. Бөбекті  қырқынан  шығару, көбінесе, бесікке салу рәсімімсн бірге өткізілсді. Бөбекті қырқынан шығару кезінде, мүмкіндігінше, оны күміс ыдысқа шомылдыру, ол шомылатын суға күміс тсңгелер салу ырымының гигиеналық мәні зор.

6 слайд

#7 слайд

7 слайд

#8 слайд

8 слайд

#9 слайд

9 слайд