#1 слайд
ТАУ ЖЫНЫСТАРЫ МЕН МИНЕРАЛДАРДЫҢ ҚАСИЕТТЕРІ 8.3.1.7 -тау жыныстары мен минералдардың қасиеттерін анықтайды

1 слайд

#2 слайд
МИНЕРАЛДАРДЫҢ ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ БОЙЫНША ЖІКТЕЛУІ Минералдар химиялық құрамына, құрылысына, қоспаларына қарай әр түрлі түске боялады Кейбір минералдардың түсі тұрақты Малахит – жасыл, азурит – көк Минералдардың түсін анықтағанда белгілі бір заттардың түсімен салыстырады Кейде жылтрлығы металл тектес минералдардың түсін анықтағанда металдардың атын қосып атайды Кейбір минералдар бетіне сәуле түсуіне байланысты неше түрлі реңге ауысады. Сол себепті минералдардың түрлерін тек түсіне қарап ажыратпай, қосымша белгілеріне де қарайды Мысалы Пирит (FeS)

2 слайд

#3 слайд
МИНЕРАЛДАРДЫҢ ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ БОЙЫНША ЖІКТЕЛУІ

3 слайд

#4 слайд
МИНЕРАЛДАРДЫҢ ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ БОЙЫНША ЖІКТЕЛУІ Кейбір минералдардың сызылуы оның кесек күйімен сәйкес келмейді. Сол үшін фарфор сынығының бетіне сызып, сызылу түсін де анықтайды Темір тотықтарының кесек қалпындағы түсі қара қоңыр болып келеді, ал сызылу түстері қара, қызыл болып келеді Кесек магнетит Ұнтақ магнетит Гематит Лимонит

4 слайд

#5 слайд
МИНЕРАЛДАРДЫҢ ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ БОЙЫНША ЖІКТЕЛУІ Минералдардың жылтырлығы жарық сәулесін жұту, сындыру, шағылыстыру қабілеттеріне байланысты Минералдардың жарықөткізгіштік қасиеті мөлдірлігі деп аталады Металдық Шала металдық Металдық жылтырлығы жоқ ПИРИТ ГАЛИТ ГИПС Мөлдір Жартылай мөлдір Мөлдір емес ПИРИТХАЛЦЕДОНТАУ ХРУСТАЛІ

5 слайд

#6 слайд
МИНЕРАЛДАРДЫҢ ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ БОЙЫНША ЖІКТЕЛУІ Минералдардың сынғыштығы оның қаттылығымен байланысты. Бұл қасиет аса маңызды емес. Оларды шаққанда әр түрлі болып бөлшектенеді Мысалы, кварц ұлу қабыршақтары сияқты алдамшы мүйізше, тікенек тәрізді болып бөлшектенеді КЕСЕК КВАРЦ ҰСАҚТАЛҒАН КВАРЦ

6 слайд

#7 слайд
МИНЕРАЛДАРДЫҢ ФИЗИКАЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ БОЙЫНША ЖІКТЕЛУІ Сыртқы күштердің механикалық әсеріне минералдардың төтеп беруін қаттылық деп атайды Әдетте, қаттылықты анықтау үшін бір минералды екінші минералмен сызып көреді Неміс ғалымы Моостың ұсынысы бойынша, минералдардың салыстырмалы қаттылығын анықтау үшін үлгі ретінде 10 минерал алынған Минералдардың ішіндегі ең жұмсағы – бірінші, ең қаттысы 10-шы болып номерленген Іс жүзінде минералдардың қаттылығын білу үшін күнделікті өмірдегі заттарды пайдаланады. Мсыалы, графит – 1, тырнақ – 2-2,5, мыс тиын – 3,5-4, шыны – 5, болат пышақ – 6-ға тең

7 слайд

#8 слайд
МООС ШКАЛАСЫ БОЙЫНША МИНЕРАЛДАРДЫҢ ҚАТТЫЛЫҒЫ

8 слайд

#9 слайд
МИНЕРАЛДАР Минералдарға жасанды кристалдар да жатады, бірақ құрамы, құрылымы қасиеттері жағынан табиғи минералдарға ұқсас Жыл сайын бірнеше ондаған минералдар ашылады. Қазақстан жерінде бүгінге дейін 200-ге жуық минералдар ашылған. Минералдардың аттары көбіне оларды тұңғыш ашып зерттеген, табылған орнындарына байланысты аталады Сәтбаевит минералы

9 слайд

#10 слайд
Берілген тау жыныстарының ішінен бір тау жынысын төмендегі тапсырма сұрақтарына сүйеніп, қасиеттерін анықтау Боксит, көмір, әктас, гипс, кальцит Тапсырма Тапсырма сұрақтары: •Тау жынысын түсін анықтаңыз. •Тығыздығы бойынша тау жынысын анықтаңыз (тығыз, борпылдақ, еспе). •Тау жынысын массасы бойынша басқа үлгілермен салыстырыңыз (ол ауыр, орташа немесе жеңіл ма?). •Берілген тау жынысының жылтырауын қарастырыңыз: •Тау жынысы жарықты қалай өткізетіндігіне назар аударыңыз: •Тау жынысы суда ериді ма? •Тау жынысында органикалық қалдықтардың болуын қарастырыңыз.

10 слайд

#11 слайд
1.Тау жыныстары дегеніміз-бір немесе бірнеше минералдардан құралған зат 2.Минералдардың физикалық қасиеттеріне тек қаттылығы мен сынғыштығы жатады. 3.Минералдардың жарықөткізгіштік қасиеті жылтырлығы деп аталады. 4.Моос шкаласы –минералдың қаттылығын сызық түсіру арқылы анықтайтын этолондық жиынтық 5.Минералдардың қаттылығын анықтау үшін этолондық үлгі ретінде 8 минерал алынған. 6.Қазақстан жерінде 200 ге жуық жаңа минералдар ашылған.   7Жасанды кристалдарға рубин сапфир алмаз жатады.   8.Пирит-аса мөлдір минерал     «Дұрыс-Бұрыс» әдісі

11 слайд

#12 слайд
1.Тау жыныстары дегеніміз-бір немесе бірнеше минералдардан құралған зат+ 2.Минералдардың физикалық қасиеттеріне тек қаттылығы мен сынғыштығы жатады. - 3.Минералдардың жарықөткізгіштік қасиеті жылтырлығы деп аталады. - 4.Моос шкаласы –минералдың қаттылығын сызық түсіру арқылы анықтайтын этолондық жиынтық + 5.Минералдардың қаттылығын анықтау үшін этолондық үлгі ретінде 8 минерал алынған. - 6.Қазақстан жерінде 200 ге жуық жаңа минералдар ашылған. +   7Жасанды кристалдарға рубин сапфир алмаз жатады. +   8.Пирит-аса мөлдір минерал -     «Дұрыс-Бұрыс» әдісі

12 слайд

#13 слайд
Үйге тапсырма: §11, 57 бет әңгімелеу

13 слайд