#1 слайд
Тербелмелі қозғалыс Сынып: 9 Ж Пән: физика Пән мұғалімі: Пахирданова М. Сабақтың тақырыбы:

1 слайд

#2 слайд
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты: •9.2.5.1 еркін және еріксіз тербелістерге мысалдар келтіру; •9.2.5.2 эксперименттік әдіспен амплитуда, период, жиілікті анықтау; •9.2.5.3 формулаларды қолданып, период, жиілік, циклдік жиілікті анықтау

2 слайд

#3 слайд
Өткенді қайталау. «Кім жылдам» әдісі •https://wordwall.net/resource/85338054

3 слайд

#4 слайд
Реактивті қозғалыс деген не? Сақталу заңдары Денелердің қозғалыс энергиясы......... Дене импульсі деп нені айтады? Күш импульсі деген не? Денелердің өзара әрекеттесу энергиясын....... деп атайды Энергияның сақталу заңын тұжырымда

4 слайд

#5 слайд

5 слайд

#6 слайд
«Ой қозғау» әдісі Табиғатта қандай тербеліс түрлерін білесіңдер? Мысалы, тербеліске қандай қозғалыстарды жатқызсақ болады?

6 слайд

#7 слайд
Жаңа сабақ: Тербелмелі қозғалыс •Тербелмелі қозғалыс  - қалпына келтіруші күш әсер етіп түрғандағы қозғалыс. •Ал тербелістер деп дененің бірдей уақыт аралығындағы дәлме дәл немесе жуықтап алғандағы қайталанып отыратын қозғалысын айтады.

7 слайд

#8 слайд
Тербелмелі қозғалыс пайда болуы үшін қажетті шарттар: Денені тепе теңдік қалпынан шығарған кезде бастапқы қалпына қайтаратын күштің болуы. Үйкелістің аз болуы керек.

8 слайд

#9 слайд
Тербелістің сипаттамалары •Дененің тепе теңдік күйден ауытқуы ығысу деп аталады. •Амплитуда – тербелетін бөлшектің тепе теңдік қалпынан ең үлкен ауытқуы •Период – толық бір тербеліс жасауға кеткен уақыт.

9 слайд

#10 слайд
Тербелістің сипаттамалары Тербеліс фазасы– уақыт мезетіндегі тербелмелі жүйенің күйін сипаттайтын шама. Алғашқы фазасы (ол дененің t=0 уақыт мезетіндегі тепе-теңдік жағдайдан ауытқуын көрсетеді). Тербеліс фазасы (амплитудамен қатар) өзгеретін x шамасының берілген уақыттағы мәнін анықтайды. Фаза бұрыштық бірліктермен (градус немесе радиан) өлшенеді.

10 слайд

#11 слайд

11 слайд

#12 слайд
Тербеліс периоды мен жиілігі бір – біріне кері шамалар.

12 слайд

#13 слайд
«Тәжірибе алаңы» •1 тәжірибе. Математикалық маятник арқылы 10секундтағы тербеліс периодын анықтау. •2 тәжірибе. Максвелл маятнигі арқылы 12секундтағы тербеліс жиілігін анықтау.

13 слайд

#14 слайд

14 слайд

#15 слайд
Тербеліп тұрған нүктенің ығысуына пропорционал және осы ығысуға қарама-қарсы бағытталған күштер әсерінен туындайтын тербелістер гармоникалық болып табылады. F=-kx Гармоникалық тербеліс – синус немесе косинус заңы бойынша өтетін тербелістер. Гармоникалық тербеліс

15 слайд

#16 слайд
Гармоникалық тербеліс )cos( 0  tAx )'sin( 0  tAx немесе мұндағы х — уақыттың t моментіндегі тербеліп тұрған нүктенің тепе-теңдік қалпынан ауытқуы; А — тербеліс амплитудасы - тербеліп тұрған нүктенің тепе-теңдік жағдайынан максимал ауытқуын көрсететін шама; ω — циклдік жиілік, 2π секунд ішіндегі болатын толық тербелістердің санын көрсететін шама;  

16 слайд

#17 слайд
Тербеліс графигі Х t 2 T 4 T 4 3T T 0 А - А  2  2 3  2

17 слайд

#18 слайд
«Кинометафора» әдісі https://youtu.be/Dlh9Qq_FXf4?si=0JwsJ-vk1r-y-rQE

18 слайд

#19 слайд
Тәжірибе алаңы

19 слайд

#20 слайд

20 слайд