Термодинамиканың бірінші заңын изопроцесстерде қолдану.

#1 слайд
Термодинамиканыңбірінші заңынизопроцесстерде . қолдану Адибаталық процесс №22 Ақтауқаласы мектепфизикапәнімұғалімі АйтмуратоваЭльвира Сабақтың тақырыбы:

1 слайд

#2 слайд
Термодинамиканың бірінші заңын жалпы еске түсіру Жүйеге берілген жылу Q оның ішкі энергиясының ΔU өзгерісіне және жүйенің сыртқы денелерге қарсы істейтін А жұмысына жұмсалады. Оның формуласы:

2 слайд

#3 слайд
Термодинамиканың бірінші заңы ішкі энергияның өзгеруі қандай себептерге байланысты екенін көрсетеді. Термодинамиканың бірінші заңының формуласы: ∆U=A+Q (мұнда ∆U – жүйенің ішкі энергиясының өзгеруі, A – сыртқы күштер жұмысы, Q – жүйеге берілген жылу мөлшері) тура термодинамикалық процесс нәтижесіндегі жүйенің ішкі энергиясының өзгеруін көрсетеді.

3 слайд

#4 слайд
Изопроцесс Изо- бір шаманың тұрақты болуы (температура, қысым, көлем). Изопроцесстің түрлері: 1. изобаралық процесс 2. изохоралық процесс 3. изотермалық процесс 4. адиабаталық процесс

4 слайд

#5 слайд
•Изохоралық процесс. Бұл процесте газ көлемi өзгермейдi: V = const. Газдың iшкi энергиясының өзгерiсi оған берiлген жылу мөлшерiне тең: ΔU = Q. Егер газ қыздырылса , онда Q > 0 және ΔU > 0 – iшкi энергия ұлғаяды. Газды суытқан кезде: Q < 0 және ΔU < 0, оның iшкi энергиясы азаяды. Изохоралық процесс кезiнде газ көлемi өзгермейдi, демек, газдың жұмысы нөлге тең болады . Газдың iшкi энергиясының өзгер iсi оған берiлген жылу мөлшерiне тең болады.

5 слайд

#6 слайд
Изотермалық процесс. Изотермалық процесс кезiнде газдың температурасы тұрақты болады (Т = const) және оның iшкi энергиясы өзгермейдi. Газға берiлген барлық жылу мөлшерi пайдалы жұмыс атқаруға жұмсалады: Q = А′. Газ белгiлi жылу мөлшерiн ( Q > 0) алған кезде, ол оң жұмыс атқарады (А′ > 0). Керiсiнше, егер газ қоршаған ортаға жылу берсе, онда оның атқарған жұмысы терiс болып саналады . Изотермалық процесс кез iнде газдың температурасы тұрақты және iшкi энергиясы өзгермейдi. Газға берiлген барлық жылу мөлшерi пайдалы жұмыс жасауға жұмсалады.

6 слайд

#7 слайд
Изобаралық процесс. Изобаралық процесс кезiндегi газға берiлген жылу мөлшерi оның iшкi энергиясының бiрге өзгеруiне және қысым тұрақты болған кезде P = const жұмысты атқаруға шығындалады. Изобаралық процесс кезiнде газға берiлетiн жылу мөлшерi, онымен бiрге оның iшкi энергиясының өзгеруiне және қысым тұрақты болған кезде жасалынатын жұмысқа шығындалады .

7 слайд

#8 слайд
Адиабаталық процесс. Қоршаған ортамен жылу алмасуы болмайтын жағдайда өтетiн жүйедегi изопроцесс адиабаталық процесс деп аталады. Адиабаталық процесс кезiнде жылу алмасу болмайды. Сонда жүйенiң iшкi энергиясы тек қана онымен жасалған жұмыстың есебiнен өзгередi. Адиабаталық процесс кезiнде Q = 0 және жүйенiң iшкi энергиясының өзгеруi жұмыс атқару арқылы ғана жүредi: ΔU= А. ΔU= А теңдiгi белгiлi қорытынды жасауға мүмкiндiк бередi. Егер жүйеде оң жұмыс жасалса, мысалы газ сығылатын болса, онда оның iшкi энергиясы ұлғаяды және температурасы өседi. Керiсiнше, газ ұлғайған кезде, ол өзi оң жұмыс атқарады (А ұ > 0). Оның iшкi энергиясы азаяды да, газ суиды

8 слайд

#9 слайд
Цилиндр түбiне эфирге батырылған мақтаны салып, дереу поршендi қозғалтсақ, онда мақтадағы эфир буы жалындайды. Бұл эффект Дизель двигателiнiң жұмыс iстеу принципiнiң негiзiне алынған. Бұл жерде цилиндрге жанармай қоспасы емес, кәдiмгi атмосфералық ауа сорылады. Сығылу тактының соңында арнайы форсунка арқылы сұйық отын - солярка шашыратылады .

9 слайд

#10 слайд
ОЙ ТОЛҒАНЫС 1.Термодинамиканың бірінші заңында қандай заң жатыр? Энергияның сақталу заңы 2. Изотермиялық процесс үшін термодинамиканың бірінші заңының математикалық өрнегін көрсетіңдер. Q=A 3. Изохоралық процесс үшін термодинамиканың бірінші заңының математикалық өрнегін көрсетіңдер. Q=ΔU 4. Изобаралық процесс үшін термодинамиканың бірінші заңының математикалық өрнегін көрсетіңіз. Q=ΔU+A 5. Газдың сығылу жұмысы оның ішкі энергиясының өзгерісіне тең болып шықты. Бұл қандай процеске сәйкес келеді? Адиабаттық 6. Қандай процесс кезінде ең көп жұмыс атқарылады? Изобаралық

10 слайд

#11 слайд
Пысықтау

11 слайд

#12 слайд
Есептер шығару:   №1. 127 0С температурадағы массасы 4г гелийдің ішкі энергиясы неге тең? (М(Не)=4*10-3 кг/моль)  №2. Бір атомды идеал газдың 2 молін 50 К-ге қыздырған. Газдың ішкі энергиясының өзгерісі? (R=8,31 Дж/моль )  №3. Молекулаларының саны 1028 бір атомды идеал газдың температурасы 73°С-дан 127°С -ға дейін артқанда ішкі энергиясының өзгерісі неге тең?  №4. 500 г темір кесегін -100С-тан +100С-қа дейін қыздыру үшін қажетті жылу мөлшері (темірдің меншікті жылу сыйымдылығы 780Дж/кг0С)  №5. Газдың 800 молін 500 К-ге изобаралық қыздырған. Газдың жұмысын анықтаңыз? (R=8,31 Дж/моль ) 

12 слайд

#13 слайд
Сабақты қортындылау... Бағалау. 1. Бүгінгі біздің өткен тақырыбымыз ...? 2. ... дегеніміз не? 3. Күнделікті өмірде кездестіре аламыз ба? 4. Осы тақырыпта сіздер не білдіңіздер және нені түсіндіңдер?

13 слайд

#14 слайд
Үйге тапсырма: §5.7 Термодинамиканың бірінші заңын изороцестерге қолдану § 5.8 Адибаталық процесс 12-жаттығу 1-6 есептер

14 слайд

#15 слайд
Сау болыңыздар

15 слайд