"Төрт құбыла - төрт түлік" сабақ жоспарының презентациясы

#1 слайд
Қазанның алтысы Төрт құбыла – төрт түлік

1 слайд

#2 слайд
“Мозайка” әдісі 1-топ: «Қамбар ата» 2-топ: «Ойсыл қара» 3-топ: «Шопан ата»

2 слайд

#3 слайд
Оқылым 1. Мәтінді оқып, төрт түлік малдың пайдасын кластер әдісімен түсіндіріңдер. Төрт түлік бақтым – теңселе бастым Қазақтың ішсе – асы, кисе – киімі, мінсе – көлігі, тұтынса – бұйымы, берсе – сыйы, дауласа – құны болған төрт түлік мал көшпенділер тіршілігінің негізін құраған, өмір салты мен дүниелік танымында зор маңызы болған. Қазақтар әрқайсысының жаратылыс ерекшелігіне сай азығы мен жайылымы, күтімі мен бабы бөлек болатынын ертеден-ақ білген. Соған сәйкес жыл он екі ай мал қамын жасап, суыққа ұрындырмай, аптапқа қаталатпай, бабын таба білген. Ел аңызында жылқының – желден, түйенің – сордан, сиырдың – судан, қойдың – оттан, ешкінің – тастан жаралғаны айтылады. Ал ескілікті дүниетанымда «қой – бейіштің малы, қой – көктен түскен көк қошқар, қой атасы жантақтан өсіпті, қой Меккеден шығыпты» деген де сөз бар. Өз бетінше жайылып, тіршілік ете алу қабілетіне қарай оларды «ақ мал, қара мал» деп топтастырған: сыртта ақ қар, көк мұзда өз бетінше жайыла беретін жылқы «ақ мал», қолдағы түйе, сиыр, қой, ешкі «қара мал» саналған.

3 слайд

#4 слайд
Төрт түліктің тұрмыстық-әлеуметтік өмірде жұмсалатын орнына қарай қазақтар түйені салтанат санаса, жылқыны мақтан еткен, қойды байлыққа баласа, сиырды қанағат еткен, ал ұсақ мал ешкіні өлместің күніне санаған. Осыған сәйкес ел аузында мынадай мақал-мәтелдер мен тұрақты тіркестер жатталған: «түйе бақтым – қоңырау қақтым, жылқы бақтым – желең қақтым, сиыр бақтым – сидаң қақтым, қой бақтым – қорғасындаттым, ешкі бақтым –елбең қақтым». Көшпенді тіршіліктің арқауы болған төрт түлікке қатысты қазақы таным даналыққа толы дала пәлсапасы мен уақыттың өзі үйреткен халықтық тәжірибе сырларын ұғындырады. («Ана тілі» газетінен)

4 слайд

#5 слайд
Ойтүрткі 1. Көшпенділер үшін төрт түліктің орны қандай? 2. Ел аңызында төрт түлік неден жаралған? 3. Өмірде жұмсалатын орнына қарай төрт түлікке қандай баға берген?

5 слайд

#6 слайд
Жазылым «Қос жазба күнделігі» арқылы мәтіндегі негізгі ұғымдарға түсіндірме жазу. Үзінді Түсіндірме (комментарий)

6 слайд

#7 слайд
Постермен жұмыс: 1-топ. Көшпенділер мен төрт түлік малдың байланысы. 2-топ. Қазіргі уақыттағы төрт түліктің жайы. 3-топ. Ел жадында қалған тұлпарлар...

7 слайд

#8 слайд
Мақал-мәтелдер 1. Түстік өмірің болса, Кештік мал жина. 2. Ат арыса – тулақ, Ер арыса – әруақ. 3. Семіздікті қой ғана көтереді. 4. Бір биеден ала да, құла да туады. 5. Ат қадірін жоқ білмес, Ас қадірін тоқ білмес. 6. Сиыр су ішсе, бұзау мұз жалайды. 7. Тай атқа жеткізер, Ат мұратқа жеткізер. 8. Ат тұяғын тай басар.

8 слайд

#9 слайд
Жұмбақтар 1.Маң-маң басып келеді, Тапырақтап желеді. Мойны ұзын, үсті тау, Ертеден елге бел еді. 2. Екеуі елеңдеп келеді, Төртеуі төбелесіп келеді.

9 слайд

#10 слайд
1 2 3 Ойнайық та ойлайық!

10 слайд

#11 слайд
Ат

11 слайд

#12 слайд
Қой

12 слайд

#13 слайд
Сиыр

13 слайд

#14 слайд

14 слайд

#15 слайд
Үй тапсырмасы 4-тапсырма. Энциклопедиялар мен АКТ материалдарынан ізденіп, төрт түлік малдың жас ерекшелігіне және тағы басқа қасиеттеріне қарай түрлерін жазу.

15 слайд