Төтенше жағдайлар

#1 слайд
ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗДАР ПЕДАГОГИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ Тақырыбы: Жан-жалды төтенше жағдайлар Дайындаған: 1-ші курс студенті география 116 Жапекова А.А Тексерген: Жолмағанбетова М.А

1 слайд

#2 слайд
Терроризм - [  лат. terror  - қорқыныш, үрей] - саяси мақсатты сылтауратып күш қолдану; ұғым XVIII соңында ұлы француз төңкерісі кезінде якобиндықтар жүргізген  репрессиялық саясатты атауда қолданылды. "Террор" ұғымы қазіргі әдебиеттерде диктаторлық немесе  тоталитарлық жүйелердің өз азаматтарына қатысты күш қолдану және үрей туғызу саясатын сипаттауда қолданылады. Терроризм ретінде "әлсіздің" тарапынан болатын (радикалды саяси  оппозиция, экстремистік пиғылдағы ұлттық немесе діни азшылық, діни фанатиктер және т.б.) әрекет түсініледі.  

2 слайд

#3 слайд
Терроризм- ұйымдасқан топ діттеген мақсатына жету үшін дүрсін-дүрсін күш қолдану арқылы көрініс табатын әдіс. Қазіргі жағдайларда террористер аманат алуды, қоғамдық мәндегі ғимараттарды басып алу, жарып жіберу, ұшақтарды алып қашу және өзге де әрекеттерге барады. Террористік әрекеттер қашан да жариялы түрде жүреді және қоғамға, билікке әсер етуге бағытталады.  1977 жылы Еуропалық Кеңеске мүше-мемлекеттер терроризммен күрес жөнінде Еуропалық конвенция қабылдады. Терроризм (ең алдымен, көрнекті саяси және қоғам қайраткерлерін өлтіру) тарих ағынына елеулі ықпал етеді, бірақ саяси қайраткерлерге қарсы терактілер өздігінен жалпы адамзатқа аса қауіп төндіре қоймайды. XX ғ. екінші жартысында жағдай түбегейлі өзгерді, терроризмнің әртүрлі түрлерінің күрт жіктелуі орын алды. Ол өмір сүріп отырған бүкіл саясат тәртіптеріне, институттарға, заңды билік құрылымдарына қарсы жаппай соғысқа айналды.  

3 слайд

#4 слайд
Терроризмнің иррационалдық қыры саясатқа еш қатысы жоқ қарапайым халықты жаппай қырудан көрініс тапты. Нәтижесінде зорлық-зомбылық апаты және вакханалия жер шарының әрбір адамын терактіні ұйымдастырушылардың ақылға қонымсыз идеяларының бұғауында қалдырды. XX ғ. соңында терроризм қазіргі заманның өткір ғаламдық мәселелеріне айналды. 1960-1970-шы жылдары солшыл экстремистік пиғылдағы Италиядағы "Қызыл бригада" және Германиядағы  Баадер- Майнхоф  сияқты топтардың әрекеттерімен байланысты терроризм толқыны Батыс Еуропаны шарпып өтті. 1990-шы жылдардың басында Ресей қанды террористік зомбылықтың ортасында қалды. Кейіннен оған  ислам экстремизмі, шешен сепаратизмі қосылды. Антитеррордың әдістері, технологиясы және тиімді  стратегиясы отандық және шетелдік арнайы қызметтер күшіне сүйенеді.Cаяси мақсаттарын іске асыру үшін өлімді, адамдарды үрлауға, диверсияны және басқа да басып-жаншу актілерін құрал ретінде көлдану

4 слайд

#5 слайд
Экстремизм (фр. extremisme,   лат. extremus) — «шеттеу» яғни орталықтан ауытқу, белгіленген жерден тыс кету деген мағына береді) — жалпы тәртіпті мойындамайтын, өзінің пікірімен ғана іс-әрекет жасаушы дегенді білдіреді. Экстремизмнің пайда болу себебі, адамның надандыққа, көрсеқызарлыққа бейімделген көзқарасынан пайда болады. Яғни, тек менің ғана пікірім болуы керек деген сияқты. Бұл ең алғашқы этаптары болып саналады. Экстремизмнің тағы бір көрінісі басқа біреуді көре алмау, түсінбеу немесе түсінгісі келмейтін адамдардан шығады. Лаңкесшілер дұрыс бағытқа жол көрсететін адамдардың кеңесіне мүлдем құлақ аспайды. Олар өздерін ең таза кіршіксіз деп санап, басқаның барлығын адасушыларға жатқызып, жөн білетін адамдарды мойындамайды. Міне, осының салдарынан әлемде түрлі төңкерістер мен қантөгістер орын алуда.

5 слайд

#6 слайд
Діни экстремизм  Ислам құндылықтарын сақтау жолында үндеу тастаған өздерінің пікірлестерін діни принциптерді бұзушылар деген айыптаулармен кінәлайды. Діни-саяси экстремизм болса, әртүрлі діни пікірлерге негізделгеніне қарамай, олардың іс-әрекеттері Қылмыстық істер кодексінің баптарына сәйкес келеді. Яғни, діни-саяси экстремизм - діттеген саяси мақсаттарына қол жеткізу үшін, дінді қалқан ете отырып әрекет етуші, дінге ешқандай қатысы жоқ іс-қимыл. Басқаша атағанда -  терроризм (лаңкестік). Мұндай әрекеттер көбіне мемлекеттің құрамын күшпен өзгертуге немесе үкіметті басып алуға бағытталады. Қауіпті жағдайға айналған осындай әрекеттерді іске асыру, көбіне қарулы топтар құрып, өзара өшіктіру әдістерін қолдану арқылы дін және ұлттық қайшылықтарды қоздырумен, сондай-ақ адам құқын жаппай бұзумен қатар жүреді.

6 слайд

#7 слайд
Мұндай шектен шыққан  экстремизм әртүрлі мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігіне нұқсан келтіріп қана қоймай, дінаралық жағдайдың ушығуына да себепкер болуда. Экстремистер қай діннің атынан белсенділік танытса, бәрінен де көп зиян шегетін сол дін. Саяси экстремизм тек саяси мүддені ғана көздейді. Олар адамдардың дінге деген құрметі мен сенімін өз мақсаттарына кеңінен пайдалана отырып, дін үшін әрекет етіп жүргендей көрінуге тырысады. Діни-саяси экстремизм әдетте ешқандай ымыраны мойындамай, ортақ келісімнен бас тартады, ешкімді жақтырмайды, тіпті оларды қолдап жүрген дін өкілдерінің пікірі болса да ешқандай саяси пікірлермен санаспайды. Діни экстремизм үшін   «Харам мен халал»  (арам мен адал),  «өзіңе қалағаныңды басқаға да қала»деген қағидалар болмайды. Олардың басты қаруы қатігездік пен шапқыншылық. Сонымен қатар діни антқа байлап қойған адамдардың экстремистік қатардан шыға қоюы өте қиын.

7 слайд

#8 слайд
2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі лаңкестік актілер (кейде жәй ғана 9/11 деп аталады) —  Америка Құрама Штаттарында орын алған төрт өзара келісілген  жаңкештілік террористік шабуылдардың тізбегі. Бұл шабуылдардың жауапкершілігі «әл-Қағида»  террористік ұйымында жатыр. Сол күннің таңында «әл-Қағидаға» қатысы бар он тоғыз лаңкес төрт топқа бөлініп төрт рейстік  жолаушылар ұшағын басып алды. Әрбір топ бастапқы ұшу дайындығынан өткен кем дегенде бір адамнан құралды. Басқыншылар бұл лайнерлердің екеуін  Нью-Йорктегі Манхэттеннің оңтүстік бөлігінде орналасқан  Дүниежүзілік сауда орталығының мұнараларына бағыттады. American Airlines 11 рейсі ДСҮ-1 мұнарасына соқтығысты (солтүстік), ал United Airlines 175 рейсі ДСҮ-2 мұнарасына (оңтүстік) соғысты. Соның нәтижесінде бұл екі мұнара қасындағы ғимараттарға үлкен нұқсан келтіріп, құлады. Үшінші ұшақ (American Airlines 77 рейсі)  Вашингтон маңында орналасқан  Пентагон ғимаратына бағытталды. Төртінші авиалайнердің ( United Airlines 93 рейсі) жолаушылары мен экипажы ұшақ басқаруын лаңкестерден тартып алғысы келді; ұшақ  Пенсильвания штатындағы Шенксвилл қаласының маңындағы далада құлады. 19 лаңкестен басқа, шабуылдар нәтижесінде 2977 адам қаза тапты, тағы 24 із- түссіз жоғалып кетті. Қаза тапқандардың көбісі азаматтық тұлғалар болған. Қайғылы оқиғаның ресми версиясы бірқатар журналистер, ғалымдар мен куәгерлердің тарапынан сынға ұшырады. Тәуелсіз тергеулер өткізіліп, олардың кейбірінің желісі бойынша деректі фильмдер түсірілді.

8 слайд

#9 слайд
Үстіден астыға:   Дүниежүзілік сауда орталығындағы  өрт. Пентагонның бұзылған бөлігі. 175 рейстің Оңтүстік мұнарамен соқтығысу сәті. Өрт сөндіруші Граунд- Зирода көмек сұрауда. 93 рейстегі ұшақтың қозғалтқышының бөлігі. 77 рейстің Пентагонмен соқтығысу сәті.

9 слайд

#10 слайд

10 слайд

#11 слайд
АҚШ-тағы Бостон марафоны кезінде болған екі жарылыстан соңғы деректер бойынша 3 адам көз жұмып, 100-ден астам адам жараланды. Жергілікті биліктің хабарлауынша, жарылғыш құрылғылар марафонның мәресіне жетер тұсында жарылған.   BBC-дің хабарлауынша, марафоншылар жүгіріп келе жатқанда екі бомба араға бірер минут салып, бірінен соң бірі іске қосылған. Жарысқа бірқатар елден 27 мың марафоншы қатысты. Бостонда марафон өтіп жатқан маңға жақын Джон Кеннеди атындағы президент кітапханасында да жарылыс болғаны туралы да хабарланып жатыр. Жарылысты жасады деген күдікпен 19 жасар Джохар Царнаев ұсталған болатын. Екінші күдікті – ұсталушының туған ағасы Тамерлан Царнаев ұстау барысында қаза тапқан.

11 слайд

#12 слайд

12 слайд

#13 слайд
Үрімжідегі лаңкестік оқиға Қытайдың солтүстік-батысындағы Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық өлкесінің орталығы - Үрімжі қаласының теміржол вокзалындағы жарылыстан 3 адам қаза тауып, 79-ы жарақаттанған. Қайғылы оқиға Үрімжі қаласының оңтүстік теміржол вокзалында бейжің уақыты бойынша сағат 19:10-да орын алды. К453 рейсінің жолаушыларын күтіп тұрған адамдарға пышақпен қаруланған белгісіз адамдар тобы тап берген. Осы оқиғамен бір уақытта вокзалда қатты жарылыс болды. ШЫҰ бас хатшысы  «лаңкестік  белсенділікке тиімді қарсы әрекет жасау үшін халықаралық қоғамдастықтың өзара іс-қимылын өрістете түсуді жалғастыру маңызды, бұл Шанхай ынтымақтастық ұйымы үшін басым міндет болып табылатынын» баса айтты.

13 слайд

#14 слайд
Қазақстандағы алғашқы лаңкестік әрекеттен бері үш жыл өтті. Жанкешті Махатовтың Ақтөбеде жасаған алғашқы жарылысынан бері үш жыл өтті.   2011 жылы Қазақстанның жеті бірдей ірі қаласында лаңкестік әрекеттер жасалды. Алғашқы теракт мамырдың 17-сі күні болды. Ақтөбенің 25 жастағы тұрғыны Рахымжан Мақатов Ұлттық қауіпсіздік комитетінің (ҰҚК) Ақтөбе облыстық   департаменті ғимаратында өзін өзі жарып жіберді. Жанкешті мерт болып, үш   адам жараланды.  Содан бері үш жыл өтті. Көптеген сарапшылар Қазақстанда лаңкестіктің бар екені сол күні-ақ белгілі болды деп есептейді. Қазақ жеріндегі лаңкестік әрекеттердің хроникасы 2011 жылы желтоқсанның 3-інде Алматы облысы Боралдай кентінде бір топ қарулы адамға қарсы ұйымдастырылған арнайы операциямен аяқталды. Қарашаның 12-сінде Тараз қаласында болған лаңкестік  оқиғадан сегіз адам, оның ішінде бес полицей қаза тапқан.

14 слайд

#15 слайд
Секта  - бір діни ағымдарға бағытталған оппозициялық ағым; сонымен қатар, ол белгілі бір  әлеуметтік топтардың әлеуметтік наразылығын мағыналайды.  Секта- беймаза күйдегі адамның әлеуметтік қауіпті ортада адасуы. Сектаның тармағы көп. Бүгінгі таңдағы танымалы 3 қауіпті секталар: діни ағымдағы, сауда-саттық сектасы, магиялық секта.

15 слайд

#16 слайд
Сириядағы Қазақстандықтар Отанынан безіп, шиеттей бала-шағасымен Сириядағы соғысқа келгендердің   50-і Жезқазған мен Сәтбаев қалаларының тұрғындары деген ақпарат бар. Сыртқы Істер министрлігі Конституция бойынша, азаматтардың еркін жүріп тұруына тиым сала алмаймыз дейді. Сондықтан Сирияға соғысқа аттанғандардың қолында Қазақстан төлқұжаты бар-жоқтығын біле алмай отыр. Өйткені олардың аты-жөндері видеода арабша көрсетілген. Бірақ Сырты істер министрлігі бала шағасын ерткен 150 қазақтың Сирияға Түркия арқылы жетуі мүмкін деп есептейді. Себебі Анкарамен арада визасыз тәртіп орнаған. Жат ағымның жетегінде кеткен өрімдей жастарымыз Сириядағы соғысқа қатысып, шейіт болғысы келетіндерін жеткізеді 15 минуттық бейнероликте. «Өз елінде жұмыс таппай сандалған азаматтарымыз бүйтіп қор болып жүргенше расында шейіт болуды армандады ма, жоқ әлде ақша үшін өз өмірлерін қиюды ойлады ма? Бұл – әзірге беймәлім күйі қалып отыр», - дейді тәуелсіз сарапшылар.

16 слайд

#17 слайд

17 слайд

#18 слайд
Видеоны Әл-Каиданың Ирактағы бөлімі түсірген. Бейнеде Әбу Муад әл- Мухаджир (Abu Mu'adh al-Muhajir) қазақ тілінде Қазақстандағы "мұсылман бауырларына" үндеу жариялап, Сириядағы соғысқа қатысуын талап етеді. "Менің бауырларым, егер сіздер нағыз мұсылман болсаңыздар онда Сириядағы, Палестинадағы, Ливандағы бауырларыңыздың жанайқайын сезінулеріңіз керек. Сіздерді ұйқыларыңыздан оянып, моджахедтерге қосылуға шақырамын" дейді лаңкес қазақ тілінде. Оның шын аты белгісіз. Белгілісі - ол қазақстандық. Бейнеролик тура Иракта болып жатқан атыстың кезінде түсірілген.

18 слайд

#19 слайд
Әл-Қағида (араб.:   ةدعاقلا,   al-qāʿidah,  — « негіз», «қағида», «фундамент». Сонымен қатар  орысшаға еліктеп « аль-Каида», «әл-Каида» деп те аталуы мүмкін) — ең ірі халықаралық ультрарадикалды  лаңкестік ұйымдардың бірі. 1988 жылы құрылған.  КСРО әскерлерінің Ауғанстаннан шығарылуынан кейін, «әл- Қағида» өз күресін  АҚШ-қа, «Батыс әлемінің» басқа да елдеріне және Ислам елдеріндегі олардың жақтастарына бағыттады. Ұйымның мақсаты Ислам елдеріндегі зайырлы режимдерді құлатып, «Ұлы Ислам халифатын» құру болып табылады. Целью организации является свержение светских режимов в исламских странах, создание «Великого исламского халифата». 1998 жылы Кения  мен Танзаниядағы АҚШ елшіліктеріндегі жарылыстардан  кейін, Әл-Қағида әлемдегі №1 террористік ұйым атағына иемденді. «Әл-Қағиданың» мойнында бірқатар террористік актілерді жоспарлау мен орындау бар, оның ішінде Құрама Штаттардағы  2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі лаңкестік актілер  бар. 2001 жылдың 11 қыркүйегінде шабуылдан кейін басталған және «әл-Қағиданың» әрекеттерімен және оларды оларды тоқтату шараларымен байланысты оқиғалар тізбегі  Лаңкестікке қарсы соғыс деген атаумен белгілі. «Әл-Қағиданың»   Ирақтық бөлімшесінің байрағы

19 слайд

#20 слайд
Ең ірі лаңкестік оқиғалардың видеолары

20 слайд