1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
Триз технология әдісін балабақшада тиімді пайдалану (семинар-семинар-практикум)

#1 слайд
«ТРИЗ элементтерін
балабақшада тиімді
пайдалану»
1МҚКҚ “Айсамал” балабақшасы
Дайындаған: Н. Тұнғатарова
С. Зекенова
1 слайд
«ТРИЗ элементтерін балабақшада тиімді пайдалану» 1МҚКҚ “Айсамал” балабақшасы Дайындаған: Н. Тұнғатарова С. Зекенова
#2 слайд
Бөлімдері :
•
Теориялық бөлім
•
Тәжірибелік бөлім
•
Рефлексия (қорытынды).
2
2 слайд
Бөлімдері : • Теориялық бөлім • Тәжірибелік бөлім • Рефлексия (қорытынды). 2
#3 слайд
Тақырыптың өзектілігі
3Триз элементтері – баланың ой - өрісін дамытуға
бағытталған жаңа инновация.
ТРИЗ – кең тараған таныс педагогикалық жүйе. Ол –
тапқырлық тапсырмаларды шешу теориясына және
шығармашылық тұлға дамыту теориясына
негізделген.
3 слайд
Тақырыптың өзектілігі 3Триз элементтері – баланың ой - өрісін дамытуға бағытталған жаңа инновация. ТРИЗ – кең тараған таныс педагогикалық жүйе. Ол – тапқырлық тапсырмаларды шешу теориясына және шығармашылық тұлға дамыту теориясына негізделген.
#4 слайд
ТТШТ(тапқырлық
тапсырмаларын шешуші
теория)және
ТШДТ(тұлғаны
шығармашылық дамыту
теориясы)на негіздеп
Ресей ғалымы және
қиялшыл-жазушы Генрих
Саулович Альтшуллер
құрған.
4
4 слайд
ТТШТ(тапқырлық тапсырмаларын шешуші теория)және ТШДТ(тұлғаны шығармашылық дамыту теориясы)на негіздеп Ресей ғалымы және қиялшыл-жазушы Генрих Саулович Альтшуллер құрған. 4
#5 слайд
5МАҚСАТЫ:
- балалардың қиялын ғана емес, сонымен
қатар шынайылықты түсініп жүйелі ойлауға;
-
өзін - өзі тануға;
-
қоршаған ортаның қиындығын байқауға;
-
өздерінің шағын қиындықтарын шешуге
баулу .
5 слайд
5МАҚСАТЫ: - балалардың қиялын ғана емес, сонымен қатар шынайылықты түсініп жүйелі ойлауға; - өзін - өзі тануға; - қоршаған ортаның қиындығын байқауға; - өздерінің шағын қиындықтарын шешуге баулу .
#6 слайд
“ Барлығын
айтуға
болады!”.ТРИЗ- шылар
ұраны :
6
6 слайд
“ Барлығын айтуға болады!”.ТРИЗ- шылар ұраны : 6
#7 слайд
ТТШТ мектеп жасына дейінгі балаға:
- бұл біріккен ойын жүйесі, оқу қызметі,
- Триз элементтерін қолдану арқылы баланың
шығармашылық және ойлау белсенділігі
жанданады, өйткені Триз кең ойлануға, болып
жатқан процесті түбегейлі түсініп және оның
мәселесін нақты шешуге үйретеді.
ТТШТ қолдану мектеп жасына дейінгі балаларды
нағыз арманшыл етіп өсіруге, кейіннен жаңа
идеялардың генераторы яғни зерттеуші болуына
мүмкіндік береді.
7
7 слайд
ТТШТ мектеп жасына дейінгі балаға: - бұл біріккен ойын жүйесі, оқу қызметі, - Триз элементтерін қолдану арқылы баланың шығармашылық және ойлау белсенділігі жанданады, өйткені Триз кең ойлануға, болып жатқан процесті түбегейлі түсініп және оның мәселесін нақты шешуге үйретеді. ТТШТ қолдану мектеп жасына дейінгі балаларды нағыз арманшыл етіп өсіруге, кейіннен жаңа идеялардың генераторы яғни зерттеуші болуына мүмкіндік береді. 7
#8 слайд
ТРИЗ құрылу ережесі
Аталған жұмысты кезеңмен жүргізуге болады:
1- кезеңнің міндеттері . Құбылыстар мен заттар арасындағы
қайшылықтарды табуға және шешуге, жүйелі ойлауды
дамыту, яғни айналасындағы барлық компоненттердің өзара
байланысын көре білуге үйрету.
2- кезеңнің міндеттері. Балаларға заттардың жаңа қасиеттері
мен сапасын зерттеуге үйрету: жаңа ойыншық, ерекше
көйлек, сыйлық және т.б.
3- кезеңнің міндеттері. Ертегі тапсырмаларды шешіп және
жаңа ертегілер ойлап шығару.
4- кезеңнің міндеттері. Балаларды әртүрлі қиын жағдайдан
шығуға үйрету. Берілген тапсырмалар сіз үшін дайындалған
жадынамаларда н табылатын ойын барысында, ойын
жаттығуларда шешіледі.
8
8 слайд
ТРИЗ құрылу ережесі Аталған жұмысты кезеңмен жүргізуге болады: 1- кезеңнің міндеттері . Құбылыстар мен заттар арасындағы қайшылықтарды табуға және шешуге, жүйелі ойлауды дамыту, яғни айналасындағы барлық компоненттердің өзара байланысын көре білуге үйрету. 2- кезеңнің міндеттері. Балаларға заттардың жаңа қасиеттері мен сапасын зерттеуге үйрету: жаңа ойыншық, ерекше көйлек, сыйлық және т.б. 3- кезеңнің міндеттері. Ертегі тапсырмаларды шешіп және жаңа ертегілер ойлап шығару. 4- кезеңнің міндеттері. Балаларды әртүрлі қиын жағдайдан шығуға үйрету. Берілген тапсырмалар сіз үшін дайындалған жадынамаларда н табылатын ойын барысында, ойын жаттығуларда шешіледі. 8
#9 слайд
9“ Миға шабуыл”
әдісі
“ Морфолгогиялы
қ талдау”әдісі “ Эмпатия ”
әдісі
“ Луллия
сақинасы”әдісі “ Қарама-
қайшылық”
әдісі т.с.с.
Жүйелі оператор ТРИЗ
технологиясының
әдіс тәсілдері
9 слайд
9“ Миға шабуыл” әдісі “ Морфолгогиялы қ талдау”әдісі “ Эмпатия ” әдісі “ Луллия сақинасы”әдісі “ Қарама- қайшылық” әдісі т.с.с. Жүйелі оператор ТРИЗ технологиясының әдіс тәсілдері
#10 слайд
“ Қарама-қайшылық” әдісі
Мақсаты:
• Қызығушылықты белсендендіру,
• Білімді жүйелеу,
• Салыстырмалалық түсінігін қалыптастыру.
( Жаңбыр: неге жақсы , неге жаман?)
«Эмпатия»әдісі
Мақсаты:өзін басқа адамның немесе заттың орнына қойып
суреттеу қабілетін дамыту
( Түлкі бауырсақты жегісі келгенде, қандай сезімде болды.
Өзіңізді шоқ бұта деп ойлаңыз. Жаңбыр жауып тұр. Қандай сезімде
болдыңыз?)
10Луллия шеңбері. Бұл әдіс арқылы балаларды
сурет-ойынарқылы қвжет затты тауып айтуға,
үйрету, жұптасып жұмыс жасауға үйрету.
10 слайд
“ Қарама-қайшылық” әдісі Мақсаты: • Қызығушылықты белсендендіру, • Білімді жүйелеу, • Салыстырмалалық түсінігін қалыптастыру. ( Жаңбыр: неге жақсы , неге жаман?) «Эмпатия»әдісі Мақсаты:өзін басқа адамның немесе заттың орнына қойып суреттеу қабілетін дамыту ( Түлкі бауырсақты жегісі келгенде, қандай сезімде болды. Өзіңізді шоқ бұта деп ойлаңыз. Жаңбыр жауып тұр. Қандай сезімде болдыңыз?) 10Луллия шеңбері. Бұл әдіс арқылы балаларды сурет-ойынарқылы қвжет затты тауып айтуға, үйрету, жұптасып жұмыс жасауға үйрету.
#11 слайд
I . МИҒА ШАБУЫЛ ӘДІСІ
ТРИЗ технологиясында миға шабуыл әдісі арқылы баланы
ойландыруға, мысалға оқу қызметінде жаңа тақырыпты ашу
барысында дайын күйінде бермей, тақырыпқа сай жұмбақтар
немесе сұрақтар қою арқылы миының жұмыс жасауына
ықпалын тигізеді. Миға шабуыл арқылы балалар кез-келген
амалсыз жағдайдан да құтылуға болатынын түсінді. Сол
себепті балаларда тиімді ойлау негізі қалыптасады. Бұл
әдісті барлық білім беру салаларында қолдануға болады.
11
11 слайд
I . МИҒА ШАБУЫЛ ӘДІСІ ТРИЗ технологиясында миға шабуыл әдісі арқылы баланы ойландыруға, мысалға оқу қызметінде жаңа тақырыпты ашу барысында дайын күйінде бермей, тақырыпқа сай жұмбақтар немесе сұрақтар қою арқылы миының жұмыс жасауына ықпалын тигізеді. Миға шабуыл арқылы балалар кез-келген амалсыз жағдайдан да құтылуға болатынын түсінді. Сол себепті балаларда тиімді ойлау негізі қалыптасады. Бұл әдісті барлық білім беру салаларында қолдануға болады. 11
#12 слайд
Морфологиялық талдау әдісі.
Мақсаты: Бір мәселенің барлық шешу жолдарын
анықтау.
Міндеті: заттарды түрлі түстермен, пішінмен көлеммен
немесе бір нәрсені қосқанда оның өзара әрекеті және
өзгертуге үйрету..
12«С иқырлы жол »
12 слайд
Морфологиялық талдау әдісі. Мақсаты: Бір мәселенің барлық шешу жолдарын анықтау. Міндеті: заттарды түрлі түстермен, пішінмен көлеммен немесе бір нәрсені қосқанда оның өзара әрекеті және өзгертуге үйрету.. 12«С иқырлы жол »
#13 слайд
«С иқырлы жол »
13
13 слайд
«С иқырлы жол » 13
#14 слайд
Жүйелі оператор
Жүйелі оператор баланың «жүйелі талдау, жүйелі
ойлау, көпдидарлы ойлау дағдысын» дамытады.
14Неге жатады?
Қандай
болды? ?
(осы шақ) Қандай
болады?
Неден
тұрады?
14 слайд
Жүйелі оператор Жүйелі оператор баланың «жүйелі талдау, жүйелі ойлау, көпдидарлы ойлау дағдысын» дамытады. 14Неге жатады? Қандай болды? ? (осы шақ) Қандай болады? Неден тұрады?
#15 слайд
Болашақта
не боладыбұрын
қандай
қалыпта
болды Неге жатады?
қандай
бөлііктерден
тұрады
15
15 слайд
Болашақта не боладыбұрын қандай қалыпта болды Неге жатады? қандай бөлііктерден тұрады 15
#16 слайд
16Ұйымдастырылған оқу қызметі
Тақырыбы: Жабайы жануар.Қоян.
Мақсаты: Балаларды жүйелі ойлауға,жан-
жақты ойлауға үйрету. Түстерді тануға
баулу.Қамқорлыққа жанашырлыққа
тәрбиелеу.
Әдіс-тәсілдері: Триз әдісі “Сиқырлы жол”,
“Сиқырлы экран”, Воскобович әдісі
“сиқырлы шаршы”, денсаулық сақтау
технологиясы элементтері (асық терапиясы)
16 слайд
16Ұйымдастырылған оқу қызметі Тақырыбы: Жабайы жануар.Қоян. Мақсаты: Балаларды жүйелі ойлауға,жан- жақты ойлауға үйрету. Түстерді тануға баулу.Қамқорлыққа жанашырлыққа тәрбиелеу. Әдіс-тәсілдері: Триз әдісі “Сиқырлы жол”, “Сиқырлы экран”, Воскобович әдісі “сиқырлы шаршы”, денсаулық сақтау технологиясы элементтері (асық терапиясы)
#17 слайд
17
17 слайд
17
#18 слайд
18«Сиқырлы жол»
18 слайд
18«Сиқырлы жол»
#19 слайд
ТРИЗ
элементтерімен
ойындар
«Үйшік»«Моншақтар тізбегі»«сиқырлы шеңбер» «Сиқырлы Экран»
«Достарыңды тап» «Жақсы -жаман»«Неге ұқсайды?»«Не болсаң – сондай бол»
19
19 слайд
ТРИЗ элементтерімен ойындар «Үйшік»«Моншақтар тізбегі»«сиқырлы шеңбер» «Сиқырлы Экран» «Достарыңды тап» «Жақсы -жаман»«Неге ұқсайды?»«Не болсаң – сондай бол» 19
#20 слайд
Ойын «Үйшік»
20
20 слайд
Ойын «Үйшік» 20
#21 слайд
Үйшікте кім тұрады?
Мақсаты: баланың аналитикалық ойлауын жаттықтыру, заттың жалпы белгілерін басқа
заттармен салыстыра отырып, ажыратуға үйрету.
Құралдар: әртүрлі нысандар бейнеленген карточкалар, мыс: гитара, шәйнек, үй, сөмке,
тал, қалам, қармақ және т.б. (әр балаға –бір суреттен).Үйшік- таза шартты нысан (сөре,
кілемше, немесе бөлменің бір бөлігі).
Алдын ала жұмыс: «Үйшік» еретегісін еске түсіру және қатысушыларға оны басқаша
ойнауды ұсыну.
Ойын басталғанша ойыншылар жүргізушімен бірге ертегіні еске түсіреді, Сөйтіп
жүргізуші ертегіні өзгеше ойнауды ұсынады. Әр ойыншы бір суреттен алып, суреттіндегі
бейнеленген нысанның рөліне кіреді.
Жүргізуші бір ойыншыны үйшіктің қожайыны етіп қояды, қалған балалар кезекпен үйге
жақындап, келесі диалогты жүргізеді:
Тук-тук, үйшікте кім тұрады,
Мен .....(өзін суреттегі бейне бойынша атайды, мысалы,-гитара). Ал сен кімсің?
Ал, мен (қармақпын, қолындағы сурет бойынша). Мені үйшікке кіргізесің бе?
Әрине, бірақ маған өзіңнің қай жерің ұқсайтыныңды айтсаң ғана кіргіземін.
Қонақ екі суретті салыстырып, ортақ қасиеттерін анықтап және атау керек. (мысалы:
гитара мен қарамақ ағаштан жасалады, гитарада ішек , ал қарамақта жібі бар олар
ұқсайды). Осыдан кейін қонақ үйшікке кіріп олда қожайын болады. Сөйтіп барлық
ойыншы үйге кіргенше ойын жалғасады. Егер бір ойыншы ортақ қасиетін таба алмаса
басқа қатысушылар көмектесуге болады. Көбірек ортақ қасиетін және ерекшелігін табу
ойынның қызуына әкеледі.
Ойын соңында жүргізуші – тәрбиеші ойынға қорытынды жасайды, бір-біріне ұқсамайтын
заттардың да ортақ белгісі және ұқсастығы болады екен деп аяқтайды. 21
21 слайд
Үйшікте кім тұрады? Мақсаты: баланың аналитикалық ойлауын жаттықтыру, заттың жалпы белгілерін басқа заттармен салыстыра отырып, ажыратуға үйрету. Құралдар: әртүрлі нысандар бейнеленген карточкалар, мыс: гитара, шәйнек, үй, сөмке, тал, қалам, қармақ және т.б. (әр балаға –бір суреттен).Үйшік- таза шартты нысан (сөре, кілемше, немесе бөлменің бір бөлігі). Алдын ала жұмыс: «Үйшік» еретегісін еске түсіру және қатысушыларға оны басқаша ойнауды ұсыну. Ойын басталғанша ойыншылар жүргізушімен бірге ертегіні еске түсіреді, Сөйтіп жүргізуші ертегіні өзгеше ойнауды ұсынады. Әр ойыншы бір суреттен алып, суреттіндегі бейнеленген нысанның рөліне кіреді. Жүргізуші бір ойыншыны үйшіктің қожайыны етіп қояды, қалған балалар кезекпен үйге жақындап, келесі диалогты жүргізеді: Тук-тук, үйшікте кім тұрады, Мен .....(өзін суреттегі бейне бойынша атайды, мысалы,-гитара). Ал сен кімсің? Ал, мен (қармақпын, қолындағы сурет бойынша). Мені үйшікке кіргізесің бе? Әрине, бірақ маған өзіңнің қай жерің ұқсайтыныңды айтсаң ғана кіргіземін. Қонақ екі суретті салыстырып, ортақ қасиеттерін анықтап және атау керек. (мысалы: гитара мен қарамақ ағаштан жасалады, гитарада ішек , ал қарамақта жібі бар олар ұқсайды). Осыдан кейін қонақ үйшікке кіріп олда қожайын болады. Сөйтіп барлық ойыншы үйге кіргенше ойын жалғасады. Егер бір ойыншы ортақ қасиетін таба алмаса басқа қатысушылар көмектесуге болады. Көбірек ортақ қасиетін және ерекшелігін табу ойынның қызуына әкеледі. Ойын соңында жүргізуші – тәрбиеші ойынға қорытынды жасайды, бір-біріне ұқсамайтын заттардың да ортақ белгісі және ұқсастығы болады екен деп аяқтайды. 21
#22 слайд
«Неге ұқсайды?»
Ойын ережесі: жүргізуші нысанды атайды, балалар оған ұқсайтын
заттарды атайды.
Ескерту: Нысандардың ұқсастығы келесі белгілеріне қарай болуы мүмкін:
белгісіне, міндетіне, ішкі және сыртқы жүйесіне, өткен және келер шаққа,
дыбысына, иісіне, түсіне, көлеміне, пішініне, материалын. Әр түрлі
ныандардыңда ұқсастығы болады. Ойынды таныстыру кезеңінде әр түрлі
заттық суреттерді қолдануға болады. Жүргізуші ойынға қатысушыдан
аталған заттардың неге өзара ұқсайды деп шешкенін сұрау.
Тәрбиеші: Кірпінің тікенектері неге ұқсайды?
Балалар: Инеге, түйреуішке, шегеге. Қаламның білігіне және т.б.
22
22 слайд
«Неге ұқсайды?» Ойын ережесі: жүргізуші нысанды атайды, балалар оған ұқсайтын заттарды атайды. Ескерту: Нысандардың ұқсастығы келесі белгілеріне қарай болуы мүмкін: белгісіне, міндетіне, ішкі және сыртқы жүйесіне, өткен және келер шаққа, дыбысына, иісіне, түсіне, көлеміне, пішініне, материалын. Әр түрлі ныандардыңда ұқсастығы болады. Ойынды таныстыру кезеңінде әр түрлі заттық суреттерді қолдануға болады. Жүргізуші ойынға қатысушыдан аталған заттардың неге өзара ұқсайды деп шешкенін сұрау. Тәрбиеші: Кірпінің тікенектері неге ұқсайды? Балалар: Инеге, түйреуішке, шегеге. Қаламның білігіне және т.б. 22
#23 слайд
«Неге ұқсайды?»
23
23 слайд
«Неге ұқсайды?» 23
#24 слайд
Ойын " Жақсы – жаман "
Мақсаты: Балаларға қоршаған ортадағы заттар мен нысандардың жақсы және жаман
жақтарын ажыратуға үйрету.
Ойын ережесі:
Ересек топта жүггізуші қандайда бір нысанның жүйесінің, көрнісінің жағымды және
жағымсыз қасиеттерін айтады.
1 түрі:
Ж: Кәмпит жеген - жақсы. Неге ?
Б : Себебі, ол тәтті.
Ж : Кәмпит жеген- жаман. Неге?
Б: Себебі, тісің ауырады.
Ережесіне қарай сұрақтар беріледі: "Бір нәрсе жақсы - неге?", "бір нәрсе жаман -
неге?".
2 түрі:
Ж: Кәмпит жеген - жақсы. Неге ?
Б : Себебі, ол тәтті.
Ж : Кәмпит жеген- жаман. Неге?
Б: Себебі, тісің ауырады.
Ж: Тісің ауырса жақсы. Неге?
Б: Уақтылы дәрігерге қараласың. Егер сенің тісің ауырса , сен байқамай қалар едің.
Сұрақтар тізбектеліп қойыла береді.
Ж: Адамзат отты ойлап тапты. От – бұл жақсы. Неге?
Б:Одан жылылық беріледі. Әкем алау жақса өте қызық болады.
Ж : От-ол жаман. Неге?
Д Б Ол қауіпті, өрт тұтануы мүмкін. Егер үй өртенсе жасайтын орын болмай қалады. 24
24 слайд
Ойын " Жақсы – жаман " Мақсаты: Балаларға қоршаған ортадағы заттар мен нысандардың жақсы және жаман жақтарын ажыратуға үйрету. Ойын ережесі: Ересек топта жүггізуші қандайда бір нысанның жүйесінің, көрнісінің жағымды және жағымсыз қасиеттерін айтады. 1 түрі: Ж: Кәмпит жеген - жақсы. Неге ? Б : Себебі, ол тәтті. Ж : Кәмпит жеген- жаман. Неге? Б: Себебі, тісің ауырады. Ережесіне қарай сұрақтар беріледі: "Бір нәрсе жақсы - неге?", "бір нәрсе жаман - неге?". 2 түрі: Ж: Кәмпит жеген - жақсы. Неге ? Б : Себебі, ол тәтті. Ж : Кәмпит жеген- жаман. Неге? Б: Себебі, тісің ауырады. Ж: Тісің ауырса жақсы. Неге? Б: Уақтылы дәрігерге қараласың. Егер сенің тісің ауырса , сен байқамай қалар едің. Сұрақтар тізбектеліп қойыла береді. Ж: Адамзат отты ойлап тапты. От – бұл жақсы. Неге? Б:Одан жылылық беріледі. Әкем алау жақса өте қызық болады. Ж : От-ол жаман. Неге? Д Б Ол қауіпті, өрт тұтануы мүмкін. Егер үй өртенсе жасайтын орын болмай қалады. 24
#25 слайд
Ойын " Жақсы – жаман "
25
25 слайд
Ойын " Жақсы – жаман " 25
#26 слайд
Ойын «Әшекей тізбек»
Мақсаты : сұрақтар көмегімен мәнін байланыстыра отырып,сөз
тізбегін құруға үйрету,
Барысы : Жүргізуші сөрелік сөз ұсынады.
Мысалы, көбелек. Осы заттың қасиеті мен әрекеті туралы
сұрақтар қояды.
- Көбелек не істеп жүр?
Баланың жауабы: - ұшып жүр.
Осы сөзге байланысты тағы сұрақ қойылады. Мысалы:
- Тағы не ұшады?
Ребенок отвечает: - құс.
- Құстың несі бар?
-
Қауырсыны.
- Қауырсын тағы қайда бар?
- Жастықта
- Жастық қандай?
- Жұмсақ……т.с.с.
26
26 слайд
Ойын «Әшекей тізбек» Мақсаты : сұрақтар көмегімен мәнін байланыстыра отырып,сөз тізбегін құруға үйрету, Барысы : Жүргізуші сөрелік сөз ұсынады. Мысалы, көбелек. Осы заттың қасиеті мен әрекеті туралы сұрақтар қояды. - Көбелек не істеп жүр? Баланың жауабы: - ұшып жүр. Осы сөзге байланысты тағы сұрақ қойылады. Мысалы: - Тағы не ұшады? Ребенок отвечает: - құс. - Құстың несі бар? - Қауырсыны. - Қауырсын тағы қайда бар? - Жастықта - Жастық қандай? - Жұмсақ……т.с.с. 26
#27 слайд
Ойын «Әшекей тізбек»
27
27 слайд
Ойын «Әшекей тізбек» 27
#28 слайд
«Әрі қарай не болды».
Балалар жақсы көретін кейіпкерінен ажырағысы келмей, ертегінің
жалғасының не болғанын білгісі келеді. Ертегінің соңында балаларға «әрі
қарай не болды?» деп ойлануға ұсыныс тастауға болады немесе, ең қызық
жерінен үзіп тастап «Әрі қарай не болды?» деп ойландыру керек.
Мысалы: «Күлшеқыз күйеуге шыққаннан кейін оның хрусталь
аяқкиіміне не болды?»
«Тірек сызбасы арқылы ертегі шығару»
Балаларға схемалық бейнелер суреттелген скарточкалар беріледі.
Балалар карточкаларды қолдана отырып әңгіме немесе ертегі құрастыра
алады.
28
28 слайд
«Әрі қарай не болды». Балалар жақсы көретін кейіпкерінен ажырағысы келмей, ертегінің жалғасының не болғанын білгісі келеді. Ертегінің соңында балаларға «әрі қарай не болды?» деп ойлануға ұсыныс тастауға болады немесе, ең қызық жерінен үзіп тастап «Әрі қарай не болды?» деп ойландыру керек. Мысалы: «Күлшеқыз күйеуге шыққаннан кейін оның хрусталь аяқкиіміне не болды?» «Тірек сызбасы арқылы ертегі шығару» Балаларға схемалық бейнелер суреттелген скарточкалар беріледі. Балалар карточкаларды қолдана отырып әңгіме немесе ертегі құрастыра алады. 28
#29 слайд
«Қайталама»
Балалар өздеріне бір кейіпкерді алады. Содан кейін оның
өзіне тән қасиетін айтады да, өздеріне қойып көреді:
Мен – бақамын. Мен секіре аламын.
Мен - көлікпін. Мен де төмпешіктен өткенде секіремін.
Мен – қаламмын, менде нүкте салғанда секіремін т.с.с.
………………
29
29 слайд
«Қайталама» Балалар өздеріне бір кейіпкерді алады. Содан кейін оның өзіне тән қасиетін айтады да, өздеріне қойып көреді: Мен – бақамын. Мен секіре аламын. Мен - көлікпін. Мен де төмпешіктен өткенде секіремін. Мен – қаламмын, менде нүкте салғанда секіремін т.с.с. ……………… 29
#30 слайд
ТРИЗ балаларға не береді ?
Балалар көп талқылайды, жаңа идеяларды ортаға
салады, талқыланатын тақырыптың өрісі кеңейеді, өзлеріне
сенімді болады. Көп қиялдап, ойлап тауып, шығармашыл болады.
ТРИЗ ұялшақтықтан, тұйықтылықтан,
жасқаншақтықтан арылтады; кішкентай адам өз көзқарасын
сақтап қалу үшін қиын жағдаяттан түпкі шешімін дербес тауып
шығуға үйренеді.
ТРИЗ балалар үшін зерде мен қиялдың жаттығуы.
Оқу әрекетін ұйымдастыруда балалар мен үлкеннің
біріккен әрекетінде, баланың дербес әрекетінде, күн тәртібі
барысында жүзеге асыруға болады.
Балалық шақ – қарқынды сөйлеу қызметінің кезеңі сол
себепті әр бір ТРИЗ бен оқу әрекеті – ұжымдық ойын, шын
мәнінде, шығармашылық жұмыс, демек, өмірдің қуанышын
қарқынды сезіну. Баланың қуанышы ауадай қажет, ол күш
қуатты арттырып, шығармашылық қабілеттің толық ашылуына
мүмкіндік береді.
30
30 слайд
ТРИЗ балаларға не береді ? Балалар көп талқылайды, жаңа идеяларды ортаға салады, талқыланатын тақырыптың өрісі кеңейеді, өзлеріне сенімді болады. Көп қиялдап, ойлап тауып, шығармашыл болады. ТРИЗ ұялшақтықтан, тұйықтылықтан, жасқаншақтықтан арылтады; кішкентай адам өз көзқарасын сақтап қалу үшін қиын жағдаяттан түпкі шешімін дербес тауып шығуға үйренеді. ТРИЗ балалар үшін зерде мен қиялдың жаттығуы. Оқу әрекетін ұйымдастыруда балалар мен үлкеннің біріккен әрекетінде, баланың дербес әрекетінде, күн тәртібі барысында жүзеге асыруға болады. Балалық шақ – қарқынды сөйлеу қызметінің кезеңі сол себепті әр бір ТРИЗ бен оқу әрекеті – ұжымдық ойын, шын мәнінде, шығармашылық жұмыс, демек, өмірдің қуанышын қарқынды сезіну. Баланың қуанышы ауадай қажет, ол күш қуатты арттырып, шығармашылық қабілеттің толық ашылуына мүмкіндік береді. 30
#31 слайд
31
31 слайд
31
#32 слайд
Құрметті педагогтар!
Егер сіз жұмысқа мерекеге келгендей
болып барғыңыз келсе; балалардың
көзінің жайнап тұрғаны сізге ұнаса;
әр бір оқу іс-әрекетінен барынша ләззат
алғыңыз келсе,
Ақылды және ойлы баламен қатынас
жасағыңыз келсе;
шығарымпаздық пен
шығармашылықтың кілтін алғыңыз
келсе, ТРИЗбен айналасыңыз!
32
32 слайд
Құрметті педагогтар! Егер сіз жұмысқа мерекеге келгендей болып барғыңыз келсе; балалардың көзінің жайнап тұрғаны сізге ұнаса; әр бір оқу іс-әрекетінен барынша ләззат алғыңыз келсе, Ақылды және ойлы баламен қатынас жасағыңыз келсе; шығарымпаздық пен шығармашылықтың кілтін алғыңыз келсе, ТРИЗбен айналасыңыз! 32

Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген