#1 слайд
Түйсік туралы жалпы түсінік

1 слайд

#2 слайд
Түйсік ◦ Түйсік дегеніміз – дүниедегі заттармен құбылыстардың біздің сезім мүшелерімізге әсер ету нәтижесінде пайда болып, сол заттар мен құбылыстардың жекеленген қасиеттерінің миымызда бейнеленуі. Мәселен, бір шоқ гүлді түйсінетің болсақ, оның түсі, хош иісі, көлемі және т.б. Жекелеген қасиеттерін түйсінеміз.

2 слайд

#3 слайд
Түйсік туралы жалпы ұғым ◦ А.Р.Лурия түйсікті екі принципке жүйелік және генетикалық түрлерін ашты ◦ Генетикалық жіктемені ағылшын неврологы Х.Хэд салған. 1. Пропатикалық оған органикалық түйсіктер (қарны ашуы, шөлдеу т.б.) 2. Эпикритикалық оған адамның негізгі түйсіктері жатады ◦ Б.М.Теплов түйсіктерді 2 топқа: 1. Экстрорецепторлар 2. Интерорецепторлар Ал пропрецепторларды ішкі түйсіктер деп санады

3 слайд

#4 слайд
Түсінуші құрал 3 бөліктен тұрады Бас ми қыртысынанӨткізгіш жолданСезім органдарынан

4 слайд

#5 слайд
Түйсіктің түрлері Интероррецепторл арПроприорецепторл арЭкстрорецепторлар

5 слайд

#6 слайд
◦ Экстерорцепторлар Организмнің сыртқы бөліктеріне орналасқан оған жататындар көру, есту, иіс, дәм, сипап сезу органдары жатады. ◦ Проприорецепторлар бұлшық еттерде, сіңірлерде, буындарда орналасқан. Бұл органдардың көмегімен біз әртүрлі қозғалыстарды және біздің ағзамызды, оның жекелеген мүшелерін түсінеміз. Бұл түйсіктер – бұлшық ет, қозғалыс және тепе – теңдік. ◦ Интерорецепторлар дененің ішкі органдарында ішек – қарында, өкпеде орналасқан.Ол рецептордың көмегімен ас қорыту, тыныс алу және т.б. Ішкі органдарда тітіркендіргіштердің әсерімен алынатын түйсіктер.

6 слайд

#7 слайд
Түйсіктердің негізгі заңдылықтары Адаптация Сезгіштік және табалдырық Сенсибилиза ция Синестезия

7 слайд

#8 слайд
◦ Сезгіштік жіне табалдырық ◦ Психологияда адамның түйсіне алу қабілетін сезгіштік деп атайды. Сезгіштік екіге бөлінеді: 1). Абсолюттік, 2).Айырма сезгіштік. Абсолюттік сезгіштік – сезім мүшелерінің өте әлсіз тітіргендіргіштері түйсіне алуы. Айырма сезгіштік – сезім мүшелерінің тітіргендіргіштердің арасындағы болмашы айырмашылықты түйсіне алуын айтады. ◦ Адаптация ◦ Адаптаия – түйсік органдарының сырттан әсер еткен тітіргендіргіштерге бейімделуін айтады.Көру түйсіктерінде адаптация анық байқалады, әсіресе, жарықтан қараңғыға шыққанда және керісінше қаранғыдан жарыққа.

8 слайд

#9 слайд
◦ Синестезия ◦ Синестезия- (қазақша қосарланған түйсік). Бұл екі түйсіктің біртұтас түйсікке бірігуі. Синестезияда түйсіктердің қазіргі сәтте тәкелей әсер тітіргендіргіші болмайды, ол қайта жаңғырады. ◦ Сенсибилизация ◦ Ол анализаторлардың өзара әрекет ету нәтижесінде сезгіштердің артуын айтады.Сенсибилизация – тітіргендіргіш әрекетінің ықалымен жүйке орталықтары сезгіштігінің артуын көрсететін психикалық құбылыс

9 слайд