ЖИ көмекші
10 сынып КГБ №10
ДӘІЖО___________
Қазақстан Республикасының
Білім және ғылым министрлігі
«»
КММ
(білім беру ұйымының
атауы)
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары
Рибонуклеин қышқылы және
дезоксирибонуклеин қышқылы молекулалары құрылысынның ұқсастықтары
мен айырмашылықтары. §10. ДНҚ және РНҚ молекулаларының
құрылысындағы ұқсастықтар мен
айырмашылықтар.
(Сабақ тақырыбы)
|
Бөлім: |
Молекулалық биология және биохимия |
|
Педагогтің аты-жөні: |
|
|
Күні: |
|
|
Сыныбы: 10 «а» |
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Рибонуклеин қышқылы және дезоксирибонуклеин қышқылы молекулалары құрылысынның ұқсастықтары мен айырмашылықтары. §10. ДНҚ және РНҚ молекулаларының құрылысындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтар. |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты |
10.4.1.8 - рибонуклеин қышқылы типтерінің құрылысы мен қызметтерін ажырату; |
|
Сабақтың мақсаты: |
рибонуклеин қышқылы типтерінің құрылысы мен қызметтерін ажыратады; |
Сабақтың барысы:
|
Сабақ кезеңі |
Мұғалімнің әрекеті |
Оқушының әрекеті |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы Бұрынғы білімін еске түсіру |
Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау. 3.Салыстыру тапсырмасы: мРНҚ мен тРНҚ-ны салыстырыңыз. Олардың қызметтері мен құрылымындағы негізгі айырмашылықтар неде? |
Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.
мРНҚ мен тРНҚ-ны салыстырады. |
Дескриптор: -мРНҚ мен тРНҚ-ны салыстырады – 2 балл; |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж |
|
Оқушылардың назарын аудару |
Құндылық 1.Өмірмен байланысты сұрақ: РНҚ-ның адам ағзасындағы рөлі қандай? Оны қалай қолданамыз? |
Білім алушылар берілген сұраққа жауап береді. Ой қозғау жүзеге асады. Берілген сұрақтардың биологиялық маңызын сипаттайды. |
Дескриптор: -берілген сұраққа жауап береді -1 балл; |
Интерактивті панель, презентация |
|
Сабақтың мақсатын таныстыру |
10.4.1.8 - рибонуклеин қышқылы типтерінің құрылысы мен қызметтерін ажырату; |
Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады. |
Кері байланыс: «Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады. «Керемет!» және т.б |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж |
|
Жаңа тақырыпты таныстыру |
«Мәтінмен жұмыс» Мұғалім сабақ басында жаңа тақырып бойынша тақтада шағын мәтінмен түсіндірме жұмысын жасайды. |
Білім алушылар мәтінді мұқият тыңдай отырып ой қозғау жүзеге асады. Өз ойлары мен пікірлерін білдіреді. |
Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың! Жақсы! Талпын! |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж |
|
Сабақтың ортасы Оқушыларға бағыт бағдар беру |
2.Көп таңдауы бар
тапсырма: РНҚ мен ДНҚ-ның құрамына
кіретін негізгі компоненттерді белгілеңіз: 3.Салыстыру тапсырмасы: РНҚ мен ДНҚ-ны салыстырып, олардың спиральды құрылымдарының айырмашылықтарын сипаттаңыз. 4.Сәйкестендіру тапсырмасы: Төмендегі компоненттерді РНҚ мен ДНҚ-ға сәйкестендіріңіз: А) Қос спиральды Б) Бір спиральды В) Тимин Г) Урацил 5.Шындық немесе жалған тапсырмасы: ДНҚ-да рибоза қант бар. (Шындық/Жалған) |
РНҚ мен ДНҚ-ның құрамына кіретін негізгі компонентті атайды. РНҚ мен ДНҚ-ны салыстырып, олардың спиральды құрылымдарының айырмашылықтарын сипаттайды. Берілген компоненттерді РНҚ мен ДНҚ-ға сәйкестендіреді. Берілген мәлімдеменің Шындық/Жалған екенін анықтайды. |
Дескриптор: - РНҚ мен ДНҚ-ның құрамына кіретін негізгі компонентті атайды – 1 балл; - РНҚ мен ДНҚ-ны салыстырып, олардың спиральды құрылымдарының айырмашылықтарын сипаттайды– 1 балл; - Берілген компоненттерді РНҚ мен ДНҚ-ға сәйкестендіреді– 1 балл; - Берілген мәлімдеменің Шындық/Жалған екенін анықтайды – 1 балл; |
Инетрактивті панель, презентация Жұмыс дәптерлері
Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж |
|
Практикалық тапсырмалар беру |
6.Дұрыс
реттілікті анықтау тапсырмасы: ДНҚ-ның генетикалық ақпаратты
сақтау ретін белгілеп, реттілігін анықтаңыз.
7.Бір дұрыс
жауабы бар тапсырмасы: РНҚ-ның белок синтезіндегі
рөлі қандай? 8.Биологиялық диктант тапсырмасы: ДНҚ-да ____ негізі кездеседі, ал РНҚ-да ______ негізі бар. 9.Суреттегі бөлікті анықтау тапсырмасы: ДНҚ мен РНҚ-ның құрылымдық схемасында қай компоненттер рибоза мен дезоксирибозаны білдіреді? 10.Көп таңдауы бар тапсырма:
РНҚ-ның құрамындағы азот негіздері қандай? |
ДНҚ-ның генетикалық ақпаратты сақтау ретін белгілеп, реттілігін анықтайды. РНҚ-ның белок синтезіндегі рөлін сипаттайды. ДНҚ мен РНҚ да кездесетін нуклеотидті атайды. ДНҚ мен РНҚ-ның құрылымдық схемасында қай қан түрі жататынын сипаттайды. РНҚ-ның құрамындағы азот негіздерін сипаттайды. |
Дескриптор: - ДНҚ-ның генетикалық ақпаратты сақтау ретін белгілеп, реттілігін анықтайды – 1 балл; - РНҚ-ның белок синтезіндегі рөлін сипаттайды – 1 балл; - ДНҚ мен РНҚ да кездесетін нуклеотидті атайды– 1 балл; - ДНҚ мен РНҚ-ның құрылымдық схемасында қай қан түрі жататынын сипаттайды – 1 балл; - РНҚ-ның құрамындағы азот негіздерін сипаттайды– 1 балл; |
Инетрактивті панель, презентация Жұмыс дәптерлері
Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж |
|
Бағалау |
Жеке жұмыс. Қалыптастырушы бағалау тапсырмасы ҚМЖ қосымшасында орналасқан. |
Білім алушылар ҚБ тапсырмаларын орындайды. Ой қозғау жүзеге асады. |
Қалыптастырушы бағалау тапсырмасының дескрипторы ҚМЖ қосымшасында орналасқан. |
Инетрактивті панель, презентация |
|
Сабақтың соңы Кері байланыс беру |
Кері байланыс «4 себеп» әдісі арқылы. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды. |
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды. |
Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың! Жақсы! Талпын!
|
Презентация 1.Мен түсіндім, себебі ... 2.Мен түсінбедім, себебі ... 3.Мен қолдана аламын, себебі ... 4.Маған тиімді болмады, себебі .../ұсыныс…….. |
|
Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру |
Шығармашылық жұмыс. «Жасушаның негізгі құрамбөліктері» |
Білім алушылар келесі тапсырманы жасайды. Ой қозғау жүзеге асады. |
Кері байланыс: «Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады. «Керемет!» және т.б |
Жұмыс дәптері Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж |
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАРҒА ҚОСЫМША
Мәтінмен жұмыс
Рибонуклеин қышқылы мен дезоксирибонуклеин қышқылы молекулаларының құрылысындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтар
Рибонуклеин қышқылы (РНҚ) және дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ) молекулаларының құрылысында бірнеше маңызды ұқсастықтар мен айырмашылықтар бар. Екі молекула да нуклеотидтерден тұрады, олар үш құрамдас бөліктен: қант, фосфат және азот негізінен (аденин, гуанин, цитозин, және тимин немесе урацил) тұрады. ДНҚ - қос спиральды құрылымға ие, ал РНҚ - бір спиральды, яғни РНҚ-да тек бір жіп бар. ДНҚ-да дезоксирибоза қант түрі бар, ал РНҚ-да рибоза қант бар. Сонымен қатар, ДНҚ-да тимин негізі кездеседі, ал РНҚ-да урацил негізі бар. Бұл айырмашылықтар ДНҚ-ның генетикалық ақпаратты сақтау және берудегі рөлін, ал РНҚ-ның белок синтезіндегі рөлін анықтайды, сол себепті олардың әрқайсысының биологиялық функциялары мен қызметтері ерекшеленеді.
РНҚ және ДНҚ құрылымдарына арналған мәтінге тәуелді сұрақтар:
-
Өмірмен байланысты сұрақ: РНҚ мен ДНҚ-ның құрылымы қандай биологиялық процестерге әсер етеді?
-
Көп таңдауы бар тапсырма: РНҚ мен ДНҚ-ның құрамына кіретін негізгі компоненттерді белгілеңіз:
a) Дезоксирибоза
b) Рибоза
c) Фосфат
d) Урацил -
Салыстыру тапсырмасы: РНҚ мен ДНҚ-ны салыстырып, олардың спиральды құрылымдарының айырмашылықтарын сипаттаңыз.
-
Сәйкестендіру тапсырмасы: Төмендегі компоненттерді РНҚ мен ДНҚ-ға сәйкестендіріңіз:
-
А) Двойной спиральды
-
Б) Бір спиральды
-
В) Тимин
-
Г) Урацил
-
-
Шындық немесе жалған тапсырмасы: ДНҚ-да рибоза қант бар. (Шындық/Жалған)
-
Дұрыс реттілікті анықтау тапсырмасы: ДНҚ-ның генетикалық ақпаратты сақтау ретін белгілеп, реттілігін анықтаңыз.
a) Нуклеотидтердің жиналуы
b) Қос спиральдың қалыптасуы
c) Генетикалық ақпараттың берілуі -
Бір дұрыс жауабы бар тапсырмасы: РНҚ-ның белок синтезіндегі рөлі қандай?
a) Генетикалық ақпаратты сақтау
b) Белоктарды синтездеу
c) ДНҚ-ны қорғау -
Биологиялық диктант тапсырмасы: ДНҚ-да _ негізі кездеседі, ал РНҚ-да _ негізі бар.
-
Суреттегі бөлікті анықтау тапсырмасы: ДНҚ мен РНҚ-ның құрылымдық схемасында қай компоненттер рибоза мен дезоксирибозаны білдіреді?
-
Көп таңдауы бар тапсырма: РНҚ-ның құрамындағы азот негіздері қандай?
a) Аденин
b) Тимин
c) Урацил
d) Гуанин
Жауаптар кілті:
-
РНҚ белок синтезіне, ал ДНҚ генетикалық ақпаратты сақтауға қатысады.
-
a) Дезоксирибоза, b) Рибоза, c) Фосфат, d) Урацил (Барлығы дұрыс, бірақ ДНҚ үшін а) және РНҚ үшін b) және d) ерекшеленеді).
-
РНҚ - бір спиральды, ал ДНҚ - қос спиральды.
-
А) ДНҚ, Б) РНҚ, В) ДНҚ, Г) РНҚ.
-
Жалған.
-
a) → b) → c).
-
b) Белоктарды синтездеу.
-
Тимин; Урацил.
-
ДНҚ-да дезоксирибоза, РНҚ-да рибоза.
-
a) Аденин, c) Урацил, d) Гуанин.
Жеке жұмыс парағы
Оқушының аты-жөні:______________________________________________________ сыныбы:_______
ДНҚ және РНҚ молекулаларының құрылысы туралы жұмыс парағы
ДНҚ (дезоксирибонуклеин қышқылы) және РНҚ (рибонуклеин қышқылы) - тірі ағзалардағы генетикалық ақпаратты сақтау мен тасымалдауда маңызды рөл атқаратын нуклеин қышқылдары. Олардың құрылысында ұқсастықтар бар, бірақ маңызды айырмашылықтар да бар. Екеуі де нуклеотидтерден тұрады, бірақ олардың құрамы мен құрылымы әртүрлі. ДНҚ екі тізбекті спираль түрінде болса, РНҚ бір тізбекті болады. Бұл айырмашылықтар олардың биологиялық функцияларына әсер етеді.
Бос орындарды толтырыңыз:
-
РНҚ молекуласында қант ретінде __ кездеседі.
-
ДНҚ-да тимин базасы болса, РНҚ-да оның орнына __ базасы болады.
-
ДНҚ молекуласы негізінен __ ядросында орналасқан.
-
РНҚ молекуласы __ және цитоплазмада кездеседі.
Сөздер банкі: екі, рибоза, урацил, жасушаның, ядрода, дезоксирибоза, аденин, бір, цитозин, гуанин
Бірнеше таңдау сұрақтары:
-
ДНҚ молекуласында қандай қант кездеседі?
a) Рибоза
b) Дезоксирибоза
c) Глюкоза
d) Фруктоза -
РНҚ молекуласында қандай база тиминнің орнына қолданылады?
a) Аденин
b) Гуанин
c) Цитозин
d) Урацил -
ДНҚ молекуласының негізгі функциясы қандай?
a) Ақуыз синтезі
b) Генетикалық ақпаратты сақтау
c) Энергия өндіру
d) Жасуша мембранасын құру -
РНҚ-ның қандай түрі ақуыз синтезіне тікелей қатысады?
a) рРНҚ
b) тРНҚ
c) иРНҚ
d) мРНҚ -
ДНҚ мен РНҚ арасындағы ұқсастық қандай?
a) Екеуі де екі тізбекті
b) Екеуінде де урацил бар
c) Екеуі де нуклеотидтерден тұрады
d) Екеуі де тек ядрода кездеседі
Ашық сұрақтар: Келесі сұрақтарға толық сөйлемдермен жауап беріңіз:
-
ДНҚ мен РНҚ молекулаларының құрылысындағы негізгі айырмашылықтарды сипаттаңыз.
-
РНҚ-ның үш негізгі түрін атап, олардың функцияларын қысқаша түсіндіріңіз.
-
ДНҚ мен РНҚ молекулаларының биологиялық маңызын салыстырыңыз.
Жауаптар кілті:
Бос орындарды толтырыңыз:
-
екі
-
рибоза
-
урацил
-
жасушаның
-
ядрода
Бірнеше таңдау сұрақтары:
-
b) Дезоксирибоза
-
d) Урацил
-
b) Генетикалық ақпаратты сақтау
-
c) иРНҚ
-
c) Екеуі де нуклеотидтерден тұрады
Ашық сұрақтар:
-
Мүмкін жауап: ДНҚ екі тізбекті спираль түрінде болса, РНҚ бір тізбекті болады. ДНҚ-да дезоксирибоза қанты болса, РНҚ-да рибоза қанты бар. ДНҚ-да тимин базасы болса, РНҚ-да урацил базасы кездеседі. ДНҚ негізінен ядрода орналасса, РНҚ ядрода да, цитоплазмада да кездеседі.
-
Мүмкін жауап: РНҚ-ның үш негізгі түрі: 1) иРНҚ (информациялық РНҚ) - ДНҚ-дан ақуыз синтезі үшін ақпарат тасымалдайды. 2) тРНҚ (тасымалдаушы РНҚ) - аминқышқылдарын рибосомаға жеткізеді. 3) рРНҚ (рибосомалық РНҚ) - рибосомалардың құрамына кіреді және ақуыз синтезіне қатысады.
-
Мүмкін жауап: ДНҚ генетикалық ақпаратты сақтау мен беруде маңызды рөл атқарады. Ол ағзаның барлық тұқым қуалайтын белгілерін кодтайды. РНҚ болса, ДНҚ-дағы ақпаратты ақуыз синтезі үшін тасымалдайды және аударады. Екеуі де тірі ағзалардың тіршілігі үшін өте маңызды, бірақ әртүрлі функцияларды атқарады.
Жүктеу
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
01 Қазан 2024
466§10. ДНҚ және РНҚ молекулаларының құрылысындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтар.
10 сынып КГБ №10
ДӘІЖО___________
Қазақстан Республикасының
Білім және ғылым министрлігі
«»
КММ
(білім беру ұйымының
атауы)
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары
Рибонуклеин қышқылы және
дезоксирибонуклеин қышқылы молекулалары құрылысынның ұқсастықтары
мен айырмашылықтары. §10. ДНҚ және РНҚ молекулаларының
құрылысындағы ұқсастықтар мен
айырмашылықтар.
(Сабақ тақырыбы)
|
Бөлім: |
Молекулалық биология және биохимия |
|
Педагогтің аты-жөні: |
|
|
Күні: |
|
|
Сыныбы: 10 «а» |
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Рибонуклеин қышқылы және дезоксирибонуклеин қышқылы молекулалары құрылысынның ұқсастықтары мен айырмашылықтары. §10. ДНҚ және РНҚ молекулаларының құрылысындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтар. |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты |
10.4.1.8 - рибонуклеин қышқылы типтерінің құрылысы мен қызметтерін ажырату; |
|
Сабақтың мақсаты: |
рибонуклеин қышқылы типтерінің құрылысы мен қызметтерін ажыратады; |
Сабақтың барысы:
|
Сабақ кезеңі |
Мұғалімнің әрекеті |
Оқушының әрекеті |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы Бұрынғы білімін еске түсіру |
Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау. 3.Салыстыру тапсырмасы: мРНҚ мен тРНҚ-ны салыстырыңыз. Олардың қызметтері мен құрылымындағы негізгі айырмашылықтар неде? |
Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.
мРНҚ мен тРНҚ-ны салыстырады. |
Дескриптор: -мРНҚ мен тРНҚ-ны салыстырады – 2 балл; |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж |
|
Оқушылардың назарын аудару |
Құндылық 1.Өмірмен байланысты сұрақ: РНҚ-ның адам ағзасындағы рөлі қандай? Оны қалай қолданамыз? |
Білім алушылар берілген сұраққа жауап береді. Ой қозғау жүзеге асады. Берілген сұрақтардың биологиялық маңызын сипаттайды. |
Дескриптор: -берілген сұраққа жауап береді -1 балл; |
Интерактивті панель, презентация |
|
Сабақтың мақсатын таныстыру |
10.4.1.8 - рибонуклеин қышқылы типтерінің құрылысы мен қызметтерін ажырату; |
Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады. |
Кері байланыс: «Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады. «Керемет!» және т.б |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж |
|
Жаңа тақырыпты таныстыру |
«Мәтінмен жұмыс» Мұғалім сабақ басында жаңа тақырып бойынша тақтада шағын мәтінмен түсіндірме жұмысын жасайды. |
Білім алушылар мәтінді мұқият тыңдай отырып ой қозғау жүзеге асады. Өз ойлары мен пікірлерін білдіреді. |
Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың! Жақсы! Талпын! |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж |
|
Сабақтың ортасы Оқушыларға бағыт бағдар беру |
2.Көп таңдауы бар
тапсырма: РНҚ мен ДНҚ-ның құрамына
кіретін негізгі компоненттерді белгілеңіз: 3.Салыстыру тапсырмасы: РНҚ мен ДНҚ-ны салыстырып, олардың спиральды құрылымдарының айырмашылықтарын сипаттаңыз. 4.Сәйкестендіру тапсырмасы: Төмендегі компоненттерді РНҚ мен ДНҚ-ға сәйкестендіріңіз: А) Қос спиральды Б) Бір спиральды В) Тимин Г) Урацил 5.Шындық немесе жалған тапсырмасы: ДНҚ-да рибоза қант бар. (Шындық/Жалған) |
РНҚ мен ДНҚ-ның құрамына кіретін негізгі компонентті атайды. РНҚ мен ДНҚ-ны салыстырып, олардың спиральды құрылымдарының айырмашылықтарын сипаттайды. Берілген компоненттерді РНҚ мен ДНҚ-ға сәйкестендіреді. Берілген мәлімдеменің Шындық/Жалған екенін анықтайды. |
Дескриптор: - РНҚ мен ДНҚ-ның құрамына кіретін негізгі компонентті атайды – 1 балл; - РНҚ мен ДНҚ-ны салыстырып, олардың спиральды құрылымдарының айырмашылықтарын сипаттайды– 1 балл; - Берілген компоненттерді РНҚ мен ДНҚ-ға сәйкестендіреді– 1 балл; - Берілген мәлімдеменің Шындық/Жалған екенін анықтайды – 1 балл; |
Инетрактивті панель, презентация Жұмыс дәптерлері
Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж |
|
Практикалық тапсырмалар беру |
6.Дұрыс
реттілікті анықтау тапсырмасы: ДНҚ-ның генетикалық ақпаратты
сақтау ретін белгілеп, реттілігін анықтаңыз.
7.Бір дұрыс
жауабы бар тапсырмасы: РНҚ-ның белок синтезіндегі
рөлі қандай? 8.Биологиялық диктант тапсырмасы: ДНҚ-да ____ негізі кездеседі, ал РНҚ-да ______ негізі бар. 9.Суреттегі бөлікті анықтау тапсырмасы: ДНҚ мен РНҚ-ның құрылымдық схемасында қай компоненттер рибоза мен дезоксирибозаны білдіреді? 10.Көп таңдауы бар тапсырма:
РНҚ-ның құрамындағы азот негіздері қандай? |
ДНҚ-ның генетикалық ақпаратты сақтау ретін белгілеп, реттілігін анықтайды. РНҚ-ның белок синтезіндегі рөлін сипаттайды. ДНҚ мен РНҚ да кездесетін нуклеотидті атайды. ДНҚ мен РНҚ-ның құрылымдық схемасында қай қан түрі жататынын сипаттайды. РНҚ-ның құрамындағы азот негіздерін сипаттайды. |
Дескриптор: - ДНҚ-ның генетикалық ақпаратты сақтау ретін белгілеп, реттілігін анықтайды – 1 балл; - РНҚ-ның белок синтезіндегі рөлін сипаттайды – 1 балл; - ДНҚ мен РНҚ да кездесетін нуклеотидті атайды– 1 балл; - ДНҚ мен РНҚ-ның құрылымдық схемасында қай қан түрі жататынын сипаттайды – 1 балл; - РНҚ-ның құрамындағы азот негіздерін сипаттайды– 1 балл; |
Инетрактивті панель, презентация Жұмыс дәптерлері
Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж |
|
Бағалау |
Жеке жұмыс. Қалыптастырушы бағалау тапсырмасы ҚМЖ қосымшасында орналасқан. |
Білім алушылар ҚБ тапсырмаларын орындайды. Ой қозғау жүзеге асады. |
Қалыптастырушы бағалау тапсырмасының дескрипторы ҚМЖ қосымшасында орналасқан. |
Инетрактивті панель, презентация |
|
Сабақтың соңы Кері байланыс беру |
Кері байланыс «4 себеп» әдісі арқылы. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды. |
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды. |
Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың! Жақсы! Талпын!
|
Презентация 1.Мен түсіндім, себебі ... 2.Мен түсінбедім, себебі ... 3.Мен қолдана аламын, себебі ... 4.Маған тиімді болмады, себебі .../ұсыныс…….. |
|
Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру |
Шығармашылық жұмыс. «Жасушаның негізгі құрамбөліктері» |
Білім алушылар келесі тапсырманы жасайды. Ой қозғау жүзеге асады. |
Кері байланыс: «Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады. «Керемет!» және т.б |
Жұмыс дәптері Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж |
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАРҒА ҚОСЫМША
Мәтінмен жұмыс
Рибонуклеин қышқылы мен дезоксирибонуклеин қышқылы молекулаларының құрылысындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтар
Рибонуклеин қышқылы (РНҚ) және дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ) молекулаларының құрылысында бірнеше маңызды ұқсастықтар мен айырмашылықтар бар. Екі молекула да нуклеотидтерден тұрады, олар үш құрамдас бөліктен: қант, фосфат және азот негізінен (аденин, гуанин, цитозин, және тимин немесе урацил) тұрады. ДНҚ - қос спиральды құрылымға ие, ал РНҚ - бір спиральды, яғни РНҚ-да тек бір жіп бар. ДНҚ-да дезоксирибоза қант түрі бар, ал РНҚ-да рибоза қант бар. Сонымен қатар, ДНҚ-да тимин негізі кездеседі, ал РНҚ-да урацил негізі бар. Бұл айырмашылықтар ДНҚ-ның генетикалық ақпаратты сақтау және берудегі рөлін, ал РНҚ-ның белок синтезіндегі рөлін анықтайды, сол себепті олардың әрқайсысының биологиялық функциялары мен қызметтері ерекшеленеді.
РНҚ және ДНҚ құрылымдарына арналған мәтінге тәуелді сұрақтар:
-
Өмірмен байланысты сұрақ: РНҚ мен ДНҚ-ның құрылымы қандай биологиялық процестерге әсер етеді?
-
Көп таңдауы бар тапсырма: РНҚ мен ДНҚ-ның құрамына кіретін негізгі компоненттерді белгілеңіз:
a) Дезоксирибоза
b) Рибоза
c) Фосфат
d) Урацил -
Салыстыру тапсырмасы: РНҚ мен ДНҚ-ны салыстырып, олардың спиральды құрылымдарының айырмашылықтарын сипаттаңыз.
-
Сәйкестендіру тапсырмасы: Төмендегі компоненттерді РНҚ мен ДНҚ-ға сәйкестендіріңіз:
-
А) Двойной спиральды
-
Б) Бір спиральды
-
В) Тимин
-
Г) Урацил
-
-
Шындық немесе жалған тапсырмасы: ДНҚ-да рибоза қант бар. (Шындық/Жалған)
-
Дұрыс реттілікті анықтау тапсырмасы: ДНҚ-ның генетикалық ақпаратты сақтау ретін белгілеп, реттілігін анықтаңыз.
a) Нуклеотидтердің жиналуы
b) Қос спиральдың қалыптасуы
c) Генетикалық ақпараттың берілуі -
Бір дұрыс жауабы бар тапсырмасы: РНҚ-ның белок синтезіндегі рөлі қандай?
a) Генетикалық ақпаратты сақтау
b) Белоктарды синтездеу
c) ДНҚ-ны қорғау -
Биологиялық диктант тапсырмасы: ДНҚ-да _ негізі кездеседі, ал РНҚ-да _ негізі бар.
-
Суреттегі бөлікті анықтау тапсырмасы: ДНҚ мен РНҚ-ның құрылымдық схемасында қай компоненттер рибоза мен дезоксирибозаны білдіреді?
-
Көп таңдауы бар тапсырма: РНҚ-ның құрамындағы азот негіздері қандай?
a) Аденин
b) Тимин
c) Урацил
d) Гуанин
Жауаптар кілті:
-
РНҚ белок синтезіне, ал ДНҚ генетикалық ақпаратты сақтауға қатысады.
-
a) Дезоксирибоза, b) Рибоза, c) Фосфат, d) Урацил (Барлығы дұрыс, бірақ ДНҚ үшін а) және РНҚ үшін b) және d) ерекшеленеді).
-
РНҚ - бір спиральды, ал ДНҚ - қос спиральды.
-
А) ДНҚ, Б) РНҚ, В) ДНҚ, Г) РНҚ.
-
Жалған.
-
a) → b) → c).
-
b) Белоктарды синтездеу.
-
Тимин; Урацил.
-
ДНҚ-да дезоксирибоза, РНҚ-да рибоза.
-
a) Аденин, c) Урацил, d) Гуанин.
Жеке жұмыс парағы
Оқушының аты-жөні:______________________________________________________ сыныбы:_______
ДНҚ және РНҚ молекулаларының құрылысы туралы жұмыс парағы
ДНҚ (дезоксирибонуклеин қышқылы) және РНҚ (рибонуклеин қышқылы) - тірі ағзалардағы генетикалық ақпаратты сақтау мен тасымалдауда маңызды рөл атқаратын нуклеин қышқылдары. Олардың құрылысында ұқсастықтар бар, бірақ маңызды айырмашылықтар да бар. Екеуі де нуклеотидтерден тұрады, бірақ олардың құрамы мен құрылымы әртүрлі. ДНҚ екі тізбекті спираль түрінде болса, РНҚ бір тізбекті болады. Бұл айырмашылықтар олардың биологиялық функцияларына әсер етеді.
Бос орындарды толтырыңыз:
-
РНҚ молекуласында қант ретінде __ кездеседі.
-
ДНҚ-да тимин базасы болса, РНҚ-да оның орнына __ базасы болады.
-
ДНҚ молекуласы негізінен __ ядросында орналасқан.
-
РНҚ молекуласы __ және цитоплазмада кездеседі.
Сөздер банкі: екі, рибоза, урацил, жасушаның, ядрода, дезоксирибоза, аденин, бір, цитозин, гуанин
Бірнеше таңдау сұрақтары:
-
ДНҚ молекуласында қандай қант кездеседі?
a) Рибоза
b) Дезоксирибоза
c) Глюкоза
d) Фруктоза -
РНҚ молекуласында қандай база тиминнің орнына қолданылады?
a) Аденин
b) Гуанин
c) Цитозин
d) Урацил -
ДНҚ молекуласының негізгі функциясы қандай?
a) Ақуыз синтезі
b) Генетикалық ақпаратты сақтау
c) Энергия өндіру
d) Жасуша мембранасын құру -
РНҚ-ның қандай түрі ақуыз синтезіне тікелей қатысады?
a) рРНҚ
b) тРНҚ
c) иРНҚ
d) мРНҚ -
ДНҚ мен РНҚ арасындағы ұқсастық қандай?
a) Екеуі де екі тізбекті
b) Екеуінде де урацил бар
c) Екеуі де нуклеотидтерден тұрады
d) Екеуі де тек ядрода кездеседі
Ашық сұрақтар: Келесі сұрақтарға толық сөйлемдермен жауап беріңіз:
-
ДНҚ мен РНҚ молекулаларының құрылысындағы негізгі айырмашылықтарды сипаттаңыз.
-
РНҚ-ның үш негізгі түрін атап, олардың функцияларын қысқаша түсіндіріңіз.
-
ДНҚ мен РНҚ молекулаларының биологиялық маңызын салыстырыңыз.
Жауаптар кілті:
Бос орындарды толтырыңыз:
-
екі
-
рибоза
-
урацил
-
жасушаның
-
ядрода
Бірнеше таңдау сұрақтары:
-
b) Дезоксирибоза
-
d) Урацил
-
b) Генетикалық ақпаратты сақтау
-
c) иРНҚ
-
c) Екеуі де нуклеотидтерден тұрады
Ашық сұрақтар:
-
Мүмкін жауап: ДНҚ екі тізбекті спираль түрінде болса, РНҚ бір тізбекті болады. ДНҚ-да дезоксирибоза қанты болса, РНҚ-да рибоза қанты бар. ДНҚ-да тимин базасы болса, РНҚ-да урацил базасы кездеседі. ДНҚ негізінен ядрода орналасса, РНҚ ядрода да, цитоплазмада да кездеседі.
-
Мүмкін жауап: РНҚ-ның үш негізгі түрі: 1) иРНҚ (информациялық РНҚ) - ДНҚ-дан ақуыз синтезі үшін ақпарат тасымалдайды. 2) тРНҚ (тасымалдаушы РНҚ) - аминқышқылдарын рибосомаға жеткізеді. 3) рРНҚ (рибосомалық РНҚ) - рибосомалардың құрамына кіреді және ақуыз синтезіне қатысады.
-
Мүмкін жауап: ДНҚ генетикалық ақпаратты сақтау мен беруде маңызды рөл атқарады. Ол ағзаның барлық тұқым қуалайтын белгілерін кодтайды. РНҚ болса, ДНҚ-дағы ақпаратты ақуыз синтезі үшін тасымалдайды және аударады. Екеуі де тірі ағзалардың тіршілігі үшін өте маңызды, бірақ әртүрлі функцияларды атқарады.
Жүктеу 
Жүктеушағым қалдыра аласыз
Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген
