Материалдарды шектеусіз жүктеңіз ҚМЖ, ашық сабақтар, презентациялар, көрнекіліктер, дидактикалық материалдар, авторлық бағдарламалар және тағы басқа 400 000-астам материалды шексіз жүктеп алғыңыз келе ме?
Толығырақ
Толығырақ
Тақырып бойынша 31 материал табылды

10 сынып Биология 3тоқсан ЖМБ

Материал туралы қысқаша түсінік
3тоқсан толық ҚМЖ ЖМБ 10сынып Биология
Материалдың қысқаша нұсқасы


Бөлім:

10.3А Жасушалық цикл


Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сыныбы: 10

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Митоз. Жасушада митоздың әр түрлі кезеңдерінде жүретін үрдістер. Зертханалық жұмыс "Пияз тамыры ұшындағы жасушалардан митоздың белсенділік деңгейін анықтау" 2-сағ

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.2.2.1 - дайын микропрепараттар көмегімен митоз фазаларын зерттеу

Сабақтың мақсаты:

митоздың әр кезеңіндегі үдерісті талдау

митоздың кезеңдерін сипаттау

пияз тамыр ұшындағы жасушалардан митозды зерттеу

Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар


Сабақтың басы



Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен амандасу, түгендеу. Сынып тәртібін қадағалау.

Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыруда «Менен бір мотивациялық сөз» атты психологиялық ахуал туғызу.



(Оқушылар ұстазымен амандасады. Сынып тәртібін сақтайды, мотивациялық сөздер айтады.)

Жарайсыздар!

Өте жаксы жауап!

Ұтымды жауап!

Мұғалім қошеметі



Мотивациялық сөздер



Сабақтың ортасы



____-мин

Жаңа сабақ «Суреттен не айтасың » тәсілі


1.Дене (соматикалық )жасушалары қалай бөлінеді?

2. Митоздық цикл деп нені айтады?

3.Митоз фазаларының ерекшелігі неде?

4. Митоз кезінде жас жасушаларда хромосома санына не болады?

5. Өсімдіктер мен жануарларда митоз арқылы қандай жасушалар бөлінеді?

Бейнекөрсетілім ұсынады

Теорияны бекіту тапсырмаларын береді

Мағынаны білу үшін суретті сөйлетеді, ой бөліседі, өз білгенін айтады;



Оқушылар бейнекөре отырып өз жауаптарын негіздейді

Ұсынылған тапсырманы орындайды

Қошемет сөздермен ынталандыру.

Жарайсыңдар!

Сәттілік!




-сәйкестігін табады

презентация





https://youtu.be/UnIi_gXTcHU?si=4FCtBCc2oU6dpMDL



https://learningapps.org/watch?v=pnfqznmit24

Сабақтың ортасы



Оқушыларға жалпылама төмендегі тапсырмалары беріледі, тапсырманы дәптеріне жазады.


Тапсырма

1 . Төрт хромосомасы бар жасушаның митозбен қосқандағы жасушалық айналымы берілген. Жасушаның қайсысында интерфаза кезіндегі хромосомалар саны дұрыс көрсетілген?


Бағалау критерийі:


- Жасуша айналымының интерфаза кезіндегі жүретін үдерістерді түсіндіреді;




Дескриптор:


- интерфаза кезіндегі хромосомалар санын анықтайды – 2 балл;

Презентация, оқушы алдындағы оқулықтар, оқушының жұмыс дәптері




Сабақтың ортасы







«Зертте де зерделе» айдары

Бейнекөрсетілім ұсынады

8 зертханалық жұмыс

Тақырыбы: «Пияз тамыр ұшындағы жасушалардан митоздарды зерттеу»

Мақсаты: пияз тамыр ұшындағы жасушалардан митоз мысалында митоз фазаларын зерттеу.

Құрал-жабдықтар: оқулық және «митоз фазалары» деген қабырға кестелері, микроскоп, «пияз тамыршаларындағы митоз» деген дайын микропрепараттар немесе пияздың өсіп жатқан қосалқы тамыршалары (немесе ұшы) және микропрепараттар жасауға арналған жиын.

Жұмыс барысы

Оқушының жұмыс нәтижесі (қорытындысы)

1

Пияз тамыршаларының ұынан микропрепараттар дайындау немесе дайын микропрепарат қарау.


2

Микропрепараттан митоз фазаларын анықтау


3

Оқулықтағы (қабырға кестесіндегі) мына суретті нағыз микропрепараттармен салыстыру


4

Сандарды дұрыс ретпен қойып, митоз фазаларын берілген микрофотографиялардан көрсетіңдер


5

Кестені дәптерге сызып алып толтырыңдар



Оқиғалар

Профаза

Метафаза

Анафаза

Телофаза

Не болады





Хромосомадағы хроматида саны






Бағалау критерийі:


- Пияз тамыр ұшындағы жасушалардан митоздарды зерттейді;








Берілген сұрақтарға жауап бер.

-Қандай фазада центромера үзіледі?

-Қандай фазада жеке хромосомалар болады?

-Қандай фазада хромосомалар экватор бойынша орналасады, ол қалай аталады?

-Митоздың бірінші фазасы қандай санмен белгіленеді?

-Полюстерге таралған хромосомалар айналасында ядро қабықшасы түзілетін, ал жасушаның өзі, оның цитоплазмасы оргоноиттерімен бірге таралып ортасынан бөлінетін фаза қалай аталады?








Дескриптор:


- пияз тамыр ұшындағы жасушалардан митоз мысалында митоз фазаларын зерттейді – 2 балл;

-зертханалық жұмыс барысын және қорытындысын жазады – 2 балл;

Презентация, оқушы алдындағы оқулықтар, оқушының жұмыс дәптері


https://youtu.be/63FPz05i0JA?si=4IZ4A9Z5TaL2X50d

Сабақтың ортасы мағынаны талдау



«Ке жұптасайық » тәсілін қолдана отырып оқушыларды топта жұптастырады

Тапсырмаларды әр жұпқа платформада орындатады

Оқушылар топта жұптаса отырып берілген тапсырманы орындайды

Дескриптор:

  • Суреттен бөліну кезеідерін ажыратады-2балл

  • Дұрыс ретін табады-2балл

  • Сәйкестендіреді-2балл

https://learningapps.org/view20261138


https://learningapps.org/view28598476


https://wordwall.net/ru/resource/66185714


Сабақтың ортасы

Бекіту тапсырмаларын платформада ұсынады

https://wordwall.net/ru/resource/66185891

Оқушылар берілген тапсырманы орындайды

Дескриптор:

-сәйкестігін табады-1балл

-тест тапсырмасын орындайды-1балл


https://wordwall.net/ru/resource/66185772

Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Кері байланыс


Кері байланыс: «БББ» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды.



(Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды)



















Бөлім:

10.3А Жасушалық цикл


Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сыныбы: 10


Сабақтың тақырыбы:

Өсімдіктер мен жануарлардағы гаметогенез. Гаметалар. Гаметогенез кезеңдері. Өсімдіктердегі спорогенез және гаметогенез-2сағ

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.2.2.2 өсімдіктер мен жануарлардағы гаметалардың қалыптасу ерекшелігін түсіндіру

Сабақтың мақсаты:

Өсімдіктер мен жануарлардың гаметогенез кезеңдерін анықтау.

Өсімдіктер мен жануарлар гаметаларының түзілу ерекшеліктерін сипаттау

Құндылыққа баулы



Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Қызығушылықты ояту


І.Ұйымдастыру кезеңі:

а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Көңіл күй» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- бірінен көңіл-күйлерін сұрау арқылы психологиялық ахуал туғызады.


Алдыңғы білім

Оқушылар ұстазымен амандасады, көңіл-күйлерін сұрау арқылы психологиялық ахуал жасайды;

Жарайсыздар!

Өте жаксы жауап!

Ұтымды жауап!

Мұғалім қошеметі



-ия немес жоқ жауаптарын ұсынады



https://wordwall.net/ru/resource/66186829

Жаңа сабаққа кіріспе

Мағынаны білу


«Суретті сөйлет» әдісі арқылы жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой талқылау.


Ж етелеуші сұрақтар: · Жұмыртқа жасушасы мен сперматозоидтың ерекшеліктерін талқыла. · Сіз неліктен ... екенін айта аласыз ба? · Неліктен сперматозоидта лизасомалар мен митохондриялар көп болады? Олардың қызметтері қандай?


Бейнекөрсетілімдер ұсынады

Теорияны бекіту тапсырмасын орындатады


Мағынаны білу үшін суретті сөйлетеді, ой бөліседі, өз білгенін айтады;



Сұрақтарға жауап береді, бейнені көре отырып жауаптарын негіздейді


Тапсыомаларды орындайды

Қошемет сөздермен ынталандыру.

Жарайсыңдар!

Сәттілік!




-сәйкестігін табады




https://wordwall.net/ru/resource/66229931

Сабақтың ортасы

Мағынаны қолдану




Оқушыларға жалпылама төмендегі кестеге тотыру тапсырмалары беріледі, дәптеріне жазады.


Мағынаны қолдану тапсырмасы:

«Кестемен жұмыс»

Адам гаметогенезінің сызбасын құру

Сперматогенез

Айырмашылығы

Овогенез


Гамета саны




Жыныс бездер,жасушалық көбею мерзімі



Қабықшалары



Қосалқы жасуша т.б және гаметалық қозғалғышта



Гормон



Бағалау критерийі:

  • Спермогенез бен овогенездің айырмашылықтарын жазады

Дескриптор:

-Гамета санындағы айырмашылықтарды жазады-1балл

- Жыныс бездер,жасушалық көбею мерзімі анықтайды-1балл


https://learningapps.org/watch?v=pkn8774uj24

Сабақтың ортасы мағынаны талдау




«Ойлан, бірі, топтас» әдісі

Топтық жұмыс:

1топ: Тозаңның түзілуі

2топ: Жұмыртқажасушаның түзілуі

3топ сперматогенез/ сперматозоид түзілуі Оогенез/ жануарлардағы аналық гаметаның түзілуі

Сұрақ күрделіге қарай орналасқан, кез-келгенінен бастауға болады.

1. Жұмыртқажасушаның негізгі бөліктеріне не жатады?

2. Тозаңның түйіршіктерінің өнуі үшін қандай климаттық көрсеткіштер пайдалы болуы мүмкін?

3.Дара жыныстылық жануарларда жиі кездеседі. Неліктен бұл құбылыстың гүлді өсімдіктерге қарағанда , жануарларда неғұрлым табысты болады?

4. Гаметогенез және оогенез кезінде жасушалар қалай бөлінеді?

5. Центриоль жасушада қандай қызмет атқарады?

6. Жұмыртқа жасушасы мен сперматозоид құрылымы арасында қандай ұқсастық пен айырмашылық бар?


Бағалау критерийлері:

A3 қағазында;

1 Оогенез, сперматогенез сұлбасын жасаңыз.

2. Үдеріс жүретін мүшені атаңыз.

3. Үдерістің қалай жүзеге асатынын түсіндіріңіз.

4. Қанша жасуша шығарылады? Олардың хромосома жиынтығы диплоидты немесе гаплоидты болып табылады ма?


Қошемет сөздермен ынталандыру.

Жарайсыңдар!

Сәттілік!




https://learningapps.org/view23346449

Сабақтың ортасы мағынаны жинақтау





«Кел жұптасайық» тәсілі

1-жұп оқушыларына Өсімдіктердегі спорогенез және гаметогенезді ажыратады

2-жұп тапсырмасы Гаметогенез кезеңдерңн анықтайды

3-жұп тапсырмасы Тест тапсырмасын орындайды

Оқушылар топта жұптаса отырып берілген тапсырмаларды орындайды

Дескриптор:

- Өсімдіктердегі спорогенез және гаметогенезді сәйкестендіру-2балл

- Гаметогенез кезеңдерін ажырату-2балл

-дұрыс жауабын белгілейді-2балл

1-жұп

https://wordwall.net/ru/resource/66230345

2-жұп

https://wordwall.net/ru/resource/66230618

3-жұп

https://wordwall.net/ru/resource/66231022


Сабақтың ортасы мағынаны бағалау

Бекіту тапсырасын ұсынады

Берілген тапсырманы орындайды

Дескриптор:

-дұрыс жауабын белгілейді

Әрбір жауап -1балл

https://wordwall.net/ru/resource/66230952

Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Кері байланыс


Кері байланыс: «БББ» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды.



(Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды)




















Білім беру ұйымының атауы


Бөлім:

10.3А Жасушалық цикл

Педагогтің Т.А.Ә.


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Онкологиялық жаңа түзілулердің пайда болуы.Обыралды жағдайлардың туындауына әсер етуші факторлар

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

10.2.2.3 - жасушалардың бақылауға бағынбайтын бөлінуі нәтижесінде обырдың түзілуін түсіндіру

Сабақтың мақсаты

Бақылауға бағынбайтын обыралды жасушалардың пайда болу жағдайларын анықтайды

Обыралды жағдайлардың түзілуіне әкеліп соғатын факторларды сипаттайды

Құндылыққа баулу



Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Басы

/10 мин/

1.Сәлемдесу, оқушылардың қатысуын тексеру.

2. «Күн сәулесін шашады» Оқушылармен ынтымақтастық атмосферасын құру.

3. «Стикер әдісі» арқылы оқушыларды 3 топқа бөлу.

Стикерлерді тарқатып, бірдей түстерді топқа біріктіру.








4.Алдыңғы бөлімді пысықтау:

1-Тапсырма «Суреттер » тәсілі \Жаппай сұрау



1



Суреттегі жыныс жасуашаларын атаңыз, құрылыс ерекшеліктерін сиапттаңыз

1,2,3 санымен берілген бөліктерді анықтаңыз?

1,2,3,4,5,6 санымен берілген бөліктерді ата?

2






Гүл бөліктерінің атауын жазып, құбылысты түсіндіріңдер


WardWall –платформасында ұсыну.

Оқуға қызығушылықтары оянады.

Оқушылар бір- біріне қарама -қарсы тұрып маған күн сәулесін шашады,себебі мен: «Мен ақылдымын», «Мен бүгін қуанышты жаңалық естимін» секілді жақсы ойларын жеткізеді.

Бірдей түсті стикері бар оқушылар топқа бірігеді.






Бағалау критерийі:




1. Оқушылар берілген кестедегі суреттерді атайды, айырмашылығын сипаттайды

-Санмен берілген бөліктерін ажыратады









2. Гүл бөліктерінің атауын жазады

-Реттік нөмір бойынша болып жатқан құбылысты түсіндіреді








-Берілген тапсырманы сәйкестендіреді



Қошемет сөздермен ынталандыру.

Жарайсыңдар!

Сәттілік!














Дескриптор:

-1кестедегі суреттегі жыныс жасушаларын атайды, құрылысын түсіндіреді. -1балл

-1,2,3 санымен берілген бөліктерін сипаттайды-1балл

-1,2,3,4,5,6 санымен берілген бөліктерін атайды-1балл






-2 кестедегі гүл бөлітерінің атауын жазып, болып жатқан құбылысты түсіндіреді-1балл







-Аталық жыныс жасушасын атайды

-Аналық жыныс жасушасын атайды

-Партеногенез кезеңдерін сәйкестендіреді

Барлығы әрбір жауап -1балл


Презентация

Стикерлер

Қанатты сөздер












Сызба кесте суреттер

















https://wordwall.net/ru/resource/58047636

Ортасы/

25мин





































































Функционалдық сауаттылын арттыратын тапсырмалар

































« Ой қозғау» әдісі арқылы жаңа сабақтың тақырыбын ашу үшін ұжымдық талқылауды суретпен жұмыс жүргізуді ұсынады. Анаграмма тапсырмасын орындайды. Тақырыпқа қатысты кілтті сөздерді жазып алады.

1.Канцерогенез дегеніміз не?

2. Пайда болу жолдарын атаңыздар

"Кинометафора" әдісі

Оқушыларға бейнекөрсетілім көрсетіледі
Мұғалім қосымша түсіндірме жүргізеді
Оқушылармен талқылайды.



Топтық жұмыстар ұйымдастырады.

Оқушыларға «QR-код» әдісі арқылы жасырын тапсырмаларды ұсынады.

1-топ тапсырмалар

Б ақылауға бағынбайтын обыралды жасушалардың пайда болу жағдайларын анықтаңыз


2-топ тапсырмалар Обыралды жағдайлардың түзілуіне әкеліп соғатын факторларды сипаттайды

О қушылардың қызығушылығын арттыру үшін «Кім?, не?, қайда?» ойынын ойнатады. Тақтада бірнеше суреттер топтамасын ұсынып тапсырманы орындаттады




1.2сурет 1.3сурет

1.1 сурет

Обырдың түрлеріне қарай әйел адамдарда, ер адамдарда, жас адамдарда кезедсетінін анықтап бос орынга орналарстырып кестеге жаз


Ісік түрлері

Жынысы мен жасы бойынша бөлінген

% өлімге акелетін қатері

Тері ісігі


Ең қарапайм түрі , емделеді

Өкпе ісігі


40 %

Кеуде ісігі


25%

Лейкоз/қан ісігі


Емделу қиын

Цервикальды ісік


-

Салқындық


-

Бауыр ісігі


-

Бүкіл әлем бойынша обырға шалдыққандар саны өте көп әрі үздіксіз өсу үстінде. Шекараларға бағынбайтын бұл дерттің кез келген отбасыға тікелей не жанама түрде қатысы бар. Мамандар қауымы 2030 жылға қарай жыл сайын 12 миллион адам обырдан ажал құшуы мүмкін екендігін ескертеді. Сондықтан жер мен ел талғамай, жолындағыны жалмап келе жатқан обырды тоқтату – дүние жүзінің мойнындағы міндет.

1-тапсырма Ал сенің ойынша мемлекет деңгейінде кандай идеялар ұсынасын ?

2-тапсырма Сіз салауты өмір, дұрыс тамақтанбау обырға шалдығудың бірден бір себебі деп ойлайсыз ба? Берілген суреттерден аурудың қай ағзада туындайтыны сипатта?

«Кел жұптасайық» әдісі арқылы оқушылар топта жұптасады

Оқушыларға қатерсіз ісік пен қатерлі ісік туралы ақпарат кесте көрсетіледі.

Кесте - қатерсіз ісік пен қатерлі ісік арасындағы айырмашылық.

Қатерсіз ісік

Қатерлі ісік

Жасушалар ісік пайда болған ұлпаның жасушаларын қайталайды

Жасушалардың полиморфизмі мен атипиясы

Экспансивті өсу

Инфильтрлі өсу

Местаза бермейді

Местазаға икемді

Рецидив бермейді

Рецидивке икемді

Жалпы ағза жағдайына әсер етпейді

Интоксикация, кахексия тудырады


-Мағынаны білу үшін анаграмма тапсырмасын орындайды кілтті сөздерді табады, ой бөліседі, өз білгендерін ұжымда талқылап айтады;

-Бейнекөрсетілімді мұқият көреді. Мұғалімнің түсіндірмесін тыңдайды. Қажетті термин сөздердің анықтамасын дәптерге жазып алады.



Мағынаны Түсіну үшін "QR-код" әдісі арқылы жасырын тапсырмаларды топпен орындайды.

Бағалау критерий:

-Жасырын тапсырмаларды QR-кодтап алады.

-Топтасып орындайды, Постер қорғайды, түсіндіреді




Оқушылар топта бірлесіп тапсырмаларды орындайды

Онкологиялық ауруларды зерттеген орыс ғалымы Кім?

суреттен Не? Бйнеленген

Онкологиялық аурулар Қайд ?пайда болады

Оқушы мұғалімнің көмегімен берілген тапсырамын орындайды, кестеге жазады





Оқушылар мәтінмен танысып өз болжамдарын ұсынады

-Аурудың алдын алу үшін ерте диагностикасын жасау,

-Мемлекеттік тургыдан акшалай колдау,

-Обыр ауруы туралы хабарсыз болмау (листовка тарату)

-6 айда бир дәрігер тексеруінде болу

-Дүниежүзілік денсаулық сақтау мамандарымен акылдасу


Оқушы берілген суреттен болжамды ұсыныстаын аитады

1-Толықтық-сүт бездері ауруын тудыруы мүмкіндігін айтады.

2-Майлы тағамдар-асқазан ішек обырын тудыруы мүмкін

3-ішмідікті үнемі қолдану салдары






Әртүрлі мүшелердің обыр ауруларының таралуының түрлі пайыздары неге байланысты? Өз болжамдарынды ұсыныңдар.











Оқушылар жұптасып, 1 минут ішінде талқылап, содан соң әр топ өз болжамдарын ұсынады (мұғалім тақтада жазып тұрады). Оқушылардың болжамдарын бағалау үшін мұғалім обырдың түзуінің түрлі теорияларын қарастыруды ұсынады.


Зейін қойып қарағандары үшін, «Жарайсыңдар!» , Бәрекелді!қошемет сөзі.


ҚБ қолдау сөз

«Жарайсыңдар!» ,

Дескриптор:

1-топ

-Берілген суреттегі қалыпты және қатерлі ісік жасушаларының бөлінуіндегі айырмашылықтарды сипаттайды-1балл

-Суретте бос торкөзге қажетті сөздерді жазады-1балл

Бағалау: Оқушылардың топты бағалауы


Дескриптор:

-Берлігне суреттеге ғалымы атайы, еңбектерін сипаттайды

-1.2 суреттен не бейнеленгендігін түсіндіреді

-онкологиялық аурулар ағзаның қай бөліктерінде кезедесетіндігін жобалайды

Дескриптор:

-тері, өкпе, кеуде ісіктерін ер немесе әйел адамдарында көптеу кездесетіндігін жазады

-Лейкозды анықтап жазады


Бағалау: мұғалімнің бонустары














Дескриптор:

-Мүмкін болатын болжамдарды айтады.

-дұрыс тамақтанбау салдарынан туындайтын обыр ауруларын анықтайды
















Дескриптор:

-кесетені қолдана отырып сұрақтарға ұтымды жауап береді-2балл

Бағалау.




https://wordwall.net/ru/resource/58049614

анаграмма



https://youtu.be/Cz8w9lb6KtA






















Соңы/10 мин

Тақырыпты түйіндеу «Фишбоун» әдісі арқылы жеке жұмыстар






Оқушыларға балықтың суреті таратылады. Сабақтың басында, ортасында не түйіндегенін жазады. Соңында бір ауыз сөз қосады

Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.


Дескриптор:

-обыралды жағдайға әкеп соқтыратын қауіпті факторды жазады-1балл

-Қатерлі ісікті болдырмау, алдын алу жолдарын аитады-1балл

-Өз ойымен ұтымды кеңес береді-1балл




Рефлексия. «Ресторан» әдісі

.Сабақтың тәтті жері

2.Сабақтың ащы жері

3.Келесі сабақта неге тапсырыс бересіз?


Үй тапсырмасы:












Білім беру ұйымының атауы


Бөлім:

10.3А Жасушалық цикл

Педагогтің Т.А.Ә.


Күні:


Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Қартаю. Қартаю үрдісі туралы теориялар.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

10.2.2.4 - қартаю үдерісін түсіндіру

Сабақтың мақсаты

Қартаю және қартаю моделіне жататын теорияларды анықтайды

Қартаю процесінің басталуын, факторларын талдайды.


Құндылыққа баулу


Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Басы

/10 мин/

(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі:Ынтымақтастық атмосферасын ұйымдастыру. «Иық тірескен шеңбер..» әдісі арқылы оқушлар бір –бірінің иықтарына қолдарын айқастыра отырып, шеңбер құрады жақсы тілектер айтады. Жағымды ахуал қалыптастырады. Мұғалім шеңберден орын алады

Топқа бөлу арнайы рандом генераторы арқылы жүзеге асады

Табыс критерийлері: -нақтылық; -белсенділік; -бірлескен жұмыс; -уақыт сақтау;

Алдыңғы білім

«Суретті сөйлет» әдісі арқылы өткен сабақты еске түсіру.




Қалыпты және қатерлі жасушалрадың бөлінуін сипатта?

Қатерлі обырдың туындау себептерін түсіндір?

Әсер етуші факторларды ата?


Оқушылар ұстазымен амандасады. Сынып тәртібін сақтайды, Оқушылар шеңберге бір-бірінің иығына қолдарын салып, құшақтасқан түрде тұрып, тілектерін білдіреді

1-топ – 

2-топ –

3-топ-



Оқушылар берілген суреттерді ұжымда талқылайды, айырмашылықтарын айтады

-сұрақтарға жауап берді

Қошемет сөздермен ынталандыру.

Жарайсыңдар!

Сәттілік!


Бүгінгі сабақта тек 10балл





Дескриптор-

-Суретте бос торкөзге қажетті сөздерді жазады-1балл

БағалауМұғалімнің бағалауы

Жарайсың!

Дұрыс жауап!


Сабақ арнай платформада жасақталған

Топқа бөлу https://www.classtools.net/random-group-generator/

бейнебаян

https://youtu.be/P-eri-rbc4k


Суреттер бейнеленген тапсырмалар

Ортасы/25мин

« Ой қозғау» әдісі арқылы жаңа сабақтың тақырыбын ашу арқылы ұжымдық талқылауды суретпен жұмыс жүргізуді ұсынад

Суретте не бейнеленген?

Қартаю үдерісі қалай жүреді

Ерте қартаю ненің саладарынан болады?


Анаграмма тапсырмасы беріледі

"Кинометафора" әдісі

Оқушыларға бейнекөрсетілім көрсетіледі
Мұғалім қосымша түсіндірме жүргізеді
Оқушылармен талқылайды

Термин сөздерді жаздыртады. Қартаю, Геронтология, Прогерия, Ерте қартаю, Вернер синдромы

ЕБҚ оқушысына арналған тапсырмалар Сөзжұмбақ ұсынады.

1.Қартаю проблемаларын зерттейтін ғылым (Геронтология)

2 . Адамдардың қалыптан тыс ерте қартаюы (прогерия)

3. geron-грек тілінен аударғанда нені білдіреді ? (Шал)

4. Геронтология терминин енгізген ғалым (Мечников)

5. Қартаюды нешеге бөледі ? (3)


Топтық жұмыс Ойлан, бөліс, бірік "әдісі

Оқушыларға жалпылама төмендегі қолдану тапсырмалары беріледі. Топтасып жұмыс жасайды. Тапсырмалар QR-кодта жасырын түрде ұсынылады

1-топ Қартаю ұғымына жататын теорияларды сурет бойынша талдайды

2-топ Ерте қартаю себептерін түсіндіреді.


3-топ Қартаюға алып келетін факторларды анықтайды





ЕБҚ оқушысы топта орын алады


Жұптық жұмыс «Кел жұптасайық» әдісі

Оқушыларға сәйкестендіру тапсырмасын ұсынады.


Функционалдық сауаттылықты арттыру тапсырмалары ұсынады

Қартаю үдерісі

Адам баласының ерте қартаюы тұқымқуалаушылықпен де байланысты болуы мүмкін. Алайда бұл қартаю процессіне әсер ететін жалғыз фактор емес. Қартаю процессіне адамның өзі де әсер ете алады. Адамның ағзасында зат алмасу процесінің тоқтап қалуы деген болмайды. Ол өзінің дамуын бітірген соң, соған қарама-қарсы процесс — қартаю басталады.

Тапсырма

1. Адам ағзасында ең алдымен қартаятын без

А) жыныс безі б) сүт безі в) айырша безі

2. Адам ағзасындағы мүшелердің өздеріне тән қартаю уақыты бар. 20 жаста қай ағза қартая бастайды деп ойлайсың?

А) жүрек в) ми қантамырлары б) бет әлпеті

3. Адам ағзасының қартая бастағанын мынадай белгілерден ажыратуға болады

А) көп сөйлегіштігі б) физиологиясынан в) сыртқы бет бейнесінен

2. тапсырма

Қартаюға алып келетін 9 әдетті сәйкестендір


 Күнделікті рационнан майды алып тастау

А) бет пен иекте әжім пайда болады

2. Сусынды түтікше арқылы ішу

В) көңіл күйді түсіріп, ерте қартаюға бастама болады

3. Қырымен ұйықтау

С)  Мұндай диета денені әжім басуына алып келеді. 

5. Күннен тек демалыс кезінде қорғану

Д) ерннің айналасында әжім пайда болады.

6. Бөлмені шектен тыс жылыту

Е) 1 сағат, адамның өмірін 22 минутқа қысқартады

7.  Қанттан түбегейлі бас тарту

Ж) Ультракүлгін сәулелер – ерте қартаюдың басты себеб

8. Теледидарды көп қарау

З) Бұл біздің шашымыз бен терімізге үлкен әсерін тигізеді.

9. Аз ұйықтау

И) ағзамыз қайта қалпына келіп үлгермейді.


3-тапсырма

Суретке қарап қартаю құбылыс неше жаста басталғанын кілтті сөздерді қолдана отырып айтып бер?



Кілтті сөздер: Қартаю 12 жаста басталған. 5 жаста басталған, Қытайда қартаю құбылысы 10 жаста басталған, Қазақстанда қартаю құбылысы 9 жасында басталған


Мағынаны білу үшін суретті сөйлетеді, ой бөліседі, өз білгендерін ұжымда талқылап айтады;

Анаграммадан адасқан сөздерді орналастырып тақырыпты ашады


Бейнекөрсетілімді мұқият көреді. Мұғалімнің түсіндірмесін тыңдайды. Қажетті термин сөздердің анықтамасын дәптерге жазып алады.

-Сөзжұмбақты мұғаліммен бірлесіп орындайды, қажетті ақпараттарды интернет желіісінен табады




Мағынаны түсіну үшін оқушылар топта бірлеседі

-Жасырын тапсырманы кодтап анықтайды

-Бірлесіп берілген тапсырманы орындайды

-Сұрақтарға жауап береді

-Берілген суретті Постер ретінде қорғайды









Оқушылар алдын ала берілген түрлі түсті қағаздар арқылы әр топтан өз жұптарын табады.

Берілген тапсырманы белгілі уакыт аралығында кітаппен жұмыс жасай отырып орындайды

Сәйкестігін тауып, тақтадан орындайды





Оқушылар өз білгендерін қолдану айдарында функционалдық сауаттылық тапсырмаларын орындау кезінде көрсете алады

-Берілген мәтінді оқып тест тапсырмасын орындайды

- Сәйкестендіреді

-суретпен жұмыс жасайды

Дескриптор:

-Қартаю үдерісінің бірнеше мысалын айтады

-Ерте қартаюдың себептерін түсіндіреді

-Анаграмма тапсырмасын орындайды


ҚБ Әрбір дұрыс жауап- «1» балл.




Дескриптр:

-Суретті қарастырып қартаю ұғымын айтады, геннің қатысын түсіндіреді-2балл

-Прогерия, Вернер синдромдарын түсіндіреді-2балл

-Қартаға алып келетін факторларды сипаттайды-2балл

Бағалау: Екі жұлдық бір тілек арқылы топтар бір бірін бағалайды, пікірін айтады


Дескриптор:

-Қартаю, қартаю үдерісі анықтамасын сәйкестендіреді

Қартаю процестерін табады

-Әсер етуші факторларды ажыратады

1-5 жауап -1балл

5-10 жауап -2балл

10-15 жауап-3балл

Бағалау: Мұғалімнің бал қою шкаласы


Дескриптор:

-Адам ағзасындағы қартаю үдерістерін белгілейді

-Қартаю әдеттерін сәйкестендіреді


-Суретпен жұмыс жасап кілтті сөздерді дұрыс орналастырады

Барлығы -2балл

Бағалау: Каспий бонустар

Суреттер


https://wordwall.net/ru/resource/58051915






https://youtu.be/81e_rDxYCiY


https://learningapps.org/watch?v=pfbp2wp9t23














https://wordwall.net/ru/resource/58130216










https://erketai.kz/entsiklopediya/kartayu/

Соңы/10 мин

Оқушылардың алған білімдерін қолдану үшін бекіту сұрақтарын қояды. Жеке жеке жауаптарын тыңдайды.

1-тапсырма «Менен сұрақ, сізден жауап»

Сізге және Қазақстанға ұлт ретінде қартаю туралы білу не үшін маңызды?

Неліктен қартаю биологиялық заң ретінде сипатталады?

Альцгеймер ауруы мен прогрияны (Хатчинсон-Гилфорд) қартаюдан ажырату.

2-тапсырма «Суретті сөйлет» әдісі

Shape1

Қолдану айдарында оқушылар өз білімдерін қорытып сұрақтарға жауап береді

Берілген суреттерден қазіргі кезде қартаюды тежеудің жолдарын түсіндіреді

Дескриптор:

Сұрақтарға жауап береді-1балл

-суретті сөйлетеді-1балл

Бағлау: Мұғалімнің бағалауы

Слаид

суреттер


«Білім баспалдағы» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды.

Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.

Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.

Үй тапсырмасы: §66 параграф соңындағы сұрақтарға жауап беру.28 бет


Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.


«Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар».





































Бөлім:

10.3ВТұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сыныбы: 10

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Модификациялық өзгергіштік. Белгілердің өзгеруіндегі вариациялық қатарлар.

3 Зертханалық жұмыс «Вариациялық қатар мен қисыққа құрылған модификациялық өзгергіштікті зерттеу».

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.2.4.1 модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтарын зерттеу


Сабақтың мақсаты:

Модификациялық өзгергіштікті сипаттау

Белгілердің өзгеруіндегі вариациялық қатарларды зерттеу

Құндылыққа баулу


Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар


Сабақтың басы



Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен амандасу, түгендеу. Сынып тәртібін қадағалау.

Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыруда «Менен бір мотивациялық сөз» атты психологиялық ахуал туғызу.



(Оқушылар ұстазымен амандасады. Сынып тәртібін сақтайды, мотивациялық сөздер айтады.)

Жарайсыздар!

Өте жаксы жауап!

Ұтымды жауап!

Мұғалім қошеметі



Мотивациялық сөздер



Сабақтың ортасы



____-мин

Жаңа сабақ «Суреттен не айтасың » тәсілі

1.Организмнің бойындағы түрлі белгілер мен қасиеттер сыртқы орта факторларының әсерінен қалай өзгереді деп ойлайсыздар?

3. Модификациялық өзгергіштікті қандай әдіспен зерттейді?

Бейнекөрсетілім ұсынады


Мағынаны білу үшін суретті сөйлетеді, ой бөліседі, өз білгенін айтады;



Оқушылар бейнекөре отырып өз жауаптарын негіздейді

Ұсынылған тапсырманы орындайды

Қошемет сөздермен ынталандыру.

Жарайсыңдар!

Сәттілік!





презентация






Сабақтың ортасы



Оқушыларға жалпылама төмендегі тапсырмалары беріледі, тапсырманы дәптеріне жазады.


Тапсырма-1

Ө сімдікт ата. Түрлі ортаға бейімделуіне мысалдар келтір

1_________________________

2_________________________

3__________________________


Неліктен түрлі пішнде болып орналастындығын түсіндір

Тағы қандай ағзалардың мысалын келтіре аласың жаз?

Бағалау критерийі:


- суреттегі өсімдіктің түрлі модификацияларының жапырақтың пішіні, өсімдітің түрлі ортаға бейімделу мысалдарын жазады



Дескриптор:


- 1,2,3 өсімдіктің қандай ортаға бейім екендігін сыртқы пішіндеріндегі өзгерістерді атайды – 2 балл;

-басқа да өзгергіштік түрлеріне мысал келтіреді-2балл

Презентация, оқушы алдындағы оқулықтар, оқушының жұмыс дәптері




Сабақтың ортасы







«Топта талқыла» айдары Суреттерді қодана отырып тапсырмаларды орында

Организимде белгілердің дамуын анықтайтын басты фактор не?

2 . Модификациялық өзгергіштікке тән қасиеттерді сипаттаңыздар?

Фенотипке, генотипке әсрін ажыратыңыздар.


Организм, түр үшін маңызын атаңызадр?


1-топ тапсырмасы Экологиялық аймақтағы өзгергіштікті сипаттайды

2-топ Маусымдық ауысу кезіндегі өзгергіштіктерді талдайды

7-кетснеі қолданады

Оқушылар тасырманы топта бірлесіп орындайды, өз ойларын түрлі салыстырулар жүргізе отырып түсіндіреді. Оқушлықтан мәтінді, суреттер мен кестені қолданады







Бағалау критерийі:

-модификациялық өзгергіштіктерідң түрлерін ажыратып, сипаттайды

Презентация, оқушы алдындағы оқулықтар, оқушының жұмыс дәптері



Сабақтың ортасы мағынаны талдау


«Кел жұптасайық » тәсілін қолдана отырып оқушыларды топта жұптастырады

Тапсырмаларды әр жұпқа платформада орындатады


Оқушылар топта жұптаса отырып берілген тапсырманы орындайды

Дескриптор:

-термин сөзредің анықтамасын тауып сәйкестендіреді-2балл

https://learningapps.org/watch?v=p82wux7rt24

Сабақтың ортасы

Бекіту тапсырмаларын платформада ұсынады


Оқушылар берілген тапсырманы орындайды

Дескриптор:

-сәйкестігін табады-1балл

-тест тапсырмасын орындайды-1балл

https://wordwall.net/ru/resource/66911787

Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Кері байланыс


Кері байланыс: «БББ» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды.



(Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды)






































Бөлім:

10.3В

Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сыныбы: 10


Сабақтың тақырыбы:

3 Зертханалық жұмыс «Вариациялық қатар мен қисыққа құрылған модификациялық өзгергіштікті зерттеу».

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.2.4.1 модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтарын зерттеу

Сабақтың мақсаты:

Белгілердің өзгеруіндегі вариациялық қатар мен қисықтарын құрастыру

Вариациялық қатарды вариациялық қисықтан ажырату.

Кейбір статистикалық көрсеткіштерді есептеу.

Құндылыққа баулы



Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Қызығушылықты ояту


І.Ұйымдастыру кезеңі:

а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Көңіл күй» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- бірінен көңіл-күйлерін сұрау арқылы психологиялық ахуал туғызады.


Алдыңғы білім

Оқушылар ұстазымен амандасады, көңіл-күйлерін сұрау арқылы психологиялық ахуал жасайды;

Жарайсыздар!

Өте жаксы жауап!

Ұтымды жауап!

Мұғалім қошеметі



-шындық немес жалған жауаптарын ұсынады



https://wordwall.net/ru/resource/66931231

Жаңа сабаққа кіріспе

Мағынаны білу


« Суретті сөйлет» әдісі арқылы жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой талқылау.



Жетелеуші сұрақтар: · Графикті талдай отырып, сыныптағы оқушылардың бойының төменгі, орташа, жоғары деңгейлерінің арасында айырмашылықтарын анықтай аласыз ба?. Пайымда.

а) Денсаулығына абиотикалық факторлардың әсері бола ма?

б) иммундық жүйесіне байланысты тамақтанудың ережесін қалай ұсынар едің?



Мағынаны білу үшін суретті сөйлетеді, ой бөліседі, өз білгенін айтады;



Сұрақтарға жауап береді, бейнені көре отырып жауаптарын негіздейді


Тапсыомаларды орындайды

Қошемет сөздермен ынталандыру.

Жарайсыңдар!

Сәттілік!









Сабақтың ортасы

Мағынаны қолдану




Жеке жұмыс

Вариациялық қатар дегеніміз не?

2. Модификация дегеніміз не?

3.Организимдерде белгілердің дамуын анықтайтын басты фактор не?



Оқушылар берілген тапсырманы дәптерлеріне орындайды

Мағынасын түсіндіреді













Дескриптор:

-Варияциялық қатарды орналастырып қисық сызықты графасын ұсынады-2балл


Сабақтың ортасы мағынаны талдау




Зерттеу жұмысын жүргізеді

1. Вариациялық қатар мен қисыққа құралған модификациялық өзгергіштікті зерттеу.

Мақсаты: модификациялық өзгергіштік заңдылықтарымен танысы отырып, вариациялық қатар және вариациялық қисық сызық құру әдісімен танысу.

Құрал-жабдықтар: Оқушылардың антропометриялық мәліметтері оқушылардың бойы, емен, терек, шие жапырағы, үрмебұршақтың тұқымы (20-30 дана), қарандаш, қалам, дәптер,сызғыш.

Жұмыстың барысы:

1. Үрмебұршақ тұқыммының ұзындығын өлшейді.

2. Вариациялық қатар құрады. Ондағы V-тұқымның ұзындығы, Р-кездесу жиілігі.

V





Р






3. Варациялық қисық сызық құрады. Қисық сызықта ең жоғары ең жоғарғы нүктесін белгілейді.

4. Сыныптас, достарының бойларын өлшейді.

5. алынған мәліметтерді дәптерлеріне жазады.

6. Бойнының ұзындығы бірдей оқушылардың санын анықтайды.

7. Кестені толтырады.

8. Өзгергіштіктің графикалық бейнесін көрсететін вариациялық қисық сыық құрады. Горизонталь сызықта- оқушылардың боының ұзындығы, ал вертикал сызықта бойы бірдей оқушылардың саны жазылады.

9. Орташа көрсеткішті f=n/N формуласы арқылы анықтайды: f- кездесу жиілігі, n- бойлары бірдей оқушылар саны, N- сыныптағы оқушылардың жалпы саны.

10. Қорытынды жасайды.

Оқушылар зертеу жұмыстарын жүргізелі

Дескриптор: Жалпы - 3 балл

1.Зертханалық жұмысты орындап, кестені толтырып, зерттеу еәтижесін жазады.


Сабақтың ортасы мағынаны бағалау

Бекіту тапсыраларын ұсынады

Адасқан сөздерді дұрыс орналастыру тапсырасын ұсынады

Оқушылар берілген тапсырмадан мәтінді дұрыс құрады

Дескриптор:

-мәтінді құрап, сипаттап береді-2балл

https://wordwall.net/ru/resource/66968842

Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Кері байланыс


Кері байланыс: «БББ» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды.



(Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды)


















Бөлім:


Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сыныбы


Сабақтың тақырыбы:

Тұқымқуалаушылықтың хромосомалық теориясы -2сағат

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.2.4.3 кроссинговер нәтижесінде белгілердің тұқымқуалау заңдылықтарының бұзылуын түсіндіру

Сабақтың мақсаты:

Тұқымқуалаушылық белгілердің цитологиялық негіздерін білу.

Будандастырудың цитологиялық негіздерін сипттау

Құндылықтар


Сабақтың барысы:


Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар


Сабақтың басы

0-5мин

Ұйымдастыру:

Сәлемдесу,оқушыларды түгелдеу

Топқа біріктіру:

Flippitу платформасы арқылы 3 топқа бірігеді.

Миға шабуыл:

|«Ой қозғау» мақсатында суреттер көрсетіледі, соған қатысты оқушылар ойларын айтады.


Бүгінгі сабақтың тақырыбы,мақсаты айтылады.

Оқушылар Flippitу платформасы арқылы 3 топқа бірігеді



Оқушылар болжам ойларын білдіреді.



Қошемет сөздермен ынталандыру.

«Жарайсыздар!», «Керемет!»



Flippitу платформасы


https://wordwall.net/ru/resource/66968924


Жаңа сабаққа кіріспе

5-10мин

«Кинометафора» әдісі

Оқушыларға сұрақтар ұсынылады. «» тақырыбына бейне жазба көрсетіледі, бейнежазбадан төменде берілген сұрақтарға жауап іздейді.


Тыңдалым алды тапсырмалары:

1.Организимнің кез келген белгі-қасиетінің дамуын не анықтайды?

2. Мендельдің заңдарына түсінік беріңдер.

3. Фенотиптері ұқсас өсімдіктер мен жануарлардың генотиптерін анықтау мақсатында қандай будандастыру жүргізеді?


Мұғалім түсіндірмесі

Мұғалім қосымша оқулықта жоқ мәліметтерді презентация арқылы көрсетеді.


Теорияны бекіту тапсырмасы

Мендель ашқан белгілердің тұқымқуалау заңдылықтары. Тұқымқуалаушылықты зерттеудің гибридологиялық әдісі.


Бейнежазбаны мұқият тыңдайды.


Тыңдалым алды тапсырмасындағы сұрақтарға жауап іздейді.





















«Мадақтау» әдісі










Mp4видеоплеер









Презентация


Ноутбук, интернет желісі


https://learningapps.org/view28802617




Сабақтың ортасы мағынаны түсіну

10-30мин




(1Е еліктіру)

Қосымша 1

Ғалымдар еңбегі топтыық жұмыс

Мендель заңдарын кейін 1902—1903 жылдары В.Сэттон редукциялық бөліну және ұрықтану кезіндегі хромосомалардың тәртібі мен будан ұрпақтардағы белгілердің тәуелсіз ажырауының арасында байланыс бар екенін анықтады. Өзінің “Хромосомалар және тұқым қуалаушылық” деген еңбегінде хромосомаларды цитологиялық тұрғыдан алғанда Мендель анықтаған тұқым қуалау факторларының таралуына сәйкес келетіндігін көрсетті. 1905 жылы Э.Вильсон жынысты анықтаудың хромосомалық негізін сипаттады.


Ғалымдар зерттеулерін тақырыпты талдай отырып толықтырулар енгізеді

Оқушылар қосымша, оқулықтан мәтіндерді қолдана отырып топта талдайды

1-топ оқушылары

Мендель заңдылықтарын, хромосомалардың тәуелсіз ажырау заңдылықтарын сипаттайды

2-топ Жыныспен тіркесіп тұқым қуалау


Ғылыми деректерге негізделген деректермен жұмыс жасайды.

Оқушылар интернет көздерінен қосымша ақпарат іздеп, талдайды

Дескриптор:


-мендельдің 1,2 заңдылықтарын түсіндіреді

-дигибридті будандастыру кезеңдерін айтады

-




Қалыптастырушы бағалау: «Келіспеймін келіспеймін»





Сабақтың ортасы

30-45мин



2-тапсырма (3Е түсіндіру)

Есептеңіз.

1-есеп Бұршақ тұқымының сары түсі А жасыл түсі а-ға қарағанда доминантты, ал тегіс пішіні В бұдырлы пішіні b-дан басым. Мына генотиптердің тұқымдарының түстері мен пішіндерін анықта

а) ааВb в) Aabb б)AaBB с)aaBB г) AABb

д) Aabb

2-есеп Адамдардың генотиптерін анықтаңыздар

Гомозиготалы қара көзді, сары шашты адам.......................

Гетерозиготалы қара көзді, сары шашты адам..........................

Көк көзді, гетерозигоалы қара шашты адам.................

Көк көзді сары шашты адам..............

Екі жұп белгі бойынша да гетерозиготалы адамның генотипі және фенотипі


Генетикалық есептеулер жүргізеді


  1. Пеннет тор көзін қолданады, маңызын айтады

  2. Жыныспен тіркесіп тұқым қуалау ьтипін анықтайды

  3. Көпаллельділікке есептер жүргізеді

Дескрпитор:

-генотип тұқымдарының түстері мен пішіндерін анықтайды

-адам генотиптеріні анықтайды





Сабақтың ортасы

0-15мин


3-тапсырма (4Е толықтыру )

Тұқымқуалаушылықтың хромасомалық теориясы





Сабақтың ортасы






) (5Е бағалау)

Кроссинговер





Сабақтың ортасы






Сабақтың соңы

5мин




Қорытынды.Рефлексия «Slido» платформасы

-Топпен бірлесіп жұмыс жасаған ұнады ма?

-Механизм құрастыру тапсырмасы қиын болды ма?

-Сұрақтар,тапсырмалар қиын болды ма?

сұрақтары беріледі.

Үйге өзіндік жұмысқа googleforms платформасында құрастырылған тест жұмысы беріледі.

Оқушылар жіберілген сілтеме бойынша

Қорытынды бағалау Мұғалім «Slido» платформасына

жазылған оқушылардың алған білімдерінен қорытынды жасайды

https://wall.sli.do/event/sNTyNfrUkpoRfEaE8L84K6?section=3b924e62-9bce-4b65-b132-26c79ee169f3

https://forms.gle/eNmapA7a8t1DciBLA


Бөлім:



Педагогтің аты-жөні:



Күні:



Сыныбы



Сабақтың тақырыбы:

Жыныспен тіркесіп тұқым қуалау. Көпалельділік есептер


Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.2.4.3 кроссинговер нәтижесінде белгілердің тұқымқуалау заңдылықтарының бұзылуын түсіндіру


Сабақтың мақсаты:



Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы


І.Ұйымдастыру кезеңі:

а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Жүректен жүрекке» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- біріне жақсы тілектер айту арқылы бір-біріне жүрек береді;


Оқушылар ұстазымен амандасады, жүректен жүрекке әдісі арқылы бір-бірлеріне жақсы тілектер айтады;

Қошемет сөздермен ынталандыру.

Жарайсыңдар!

Сәттілік!






Алдыңғы білім тапсырмалары

Ұяшықта жасырынған есеп түрлерін ұсынады

Оқушылар сандарды ашу арқылы берілген есепті шығарады


https://wordwall.net/ru/resource/67467711

Сабақтың ортасы





«Суреттен не айтасың» тәсілі












1.Томас Морган заңының Мендель заңдарымен ұқсастылығы неде? 135 суретті талдау

2. Крис-кросс тұқымқуалау мағынасын түсіндіріңіздер?

Көпаллелділік, комплиментарлылық,эпистаз,плимерия терминдерін түсіндіреді

Жыныспен тіркесіп тұқым қуалау ауруларының белгілерін анықтап тапсырмалар орындайды



Оқушылар 9 сыныптағы білімдерін қолдана отырып суреттің мағынасын түсіндіреді

Жаңа тақырыпты анықтайды







Берілген сұрақтарды оқулықты қолдана отырып ұжымдық талдау жүргізеді










Оқушылар тақырыпты меңгереді

Бағалау критерийі:

-Суреттің мағынасын ашады

-сұрақтарға жауап беріп, сызба кестелерді талдайды

-сәйкестігін тап тапсырмасын орындайды


















https://wordwall.net/ru/resource/67470361

Сабақтың ортасы




«Бөшкеден шыққан бас қатырғы» тәсілі

Адамдар генотипін анықтау тапсырмасын ұсынады

1.Гомозиготалы қара көзді, сары шашты адам..........

2.Гетерезиготалы қара көзді сары шашты адам..........

3.Көк көзді гетерезиготалы қара шашты адам...............

4.Көк көзді сары шашты адам............................

5.Екі жұп белгісі бойынша гетерезиготалы адамның генотипі және фенотипі

Оқушылар берілген бөшкеден бір бірлеп тапсырмаларды алады

Берілген тапсырманы жеке тақтада орындайды

Дескрипотр:

-белгілерді анықтап, генотип фенотиптерін жазады-1балл


Сабақтың ортасы



«Есептер алаңы» жұптық тапсырмалар

1-есеп:

Анасы ІІ топ гомогаметалы, әкесі ІІІ топ гетерогаметалы болған жағдайда, ұрпаңы қандай болуы мүмкін?

2-есеп:

Тасымалдаушы гетерозиготалы әйелдің генотипі – ХаХв;Дені сау ер адамның генотипі ХаУ;Ұрпағы қандай болуы мүмкін?

3-есеп:

Анасы ІІ топ гомогаметалы, әкесі ІІІ топ гетерогаметалы болған жағдайда, ұрпағы қандай болуы мүмкін?

Шешесінің қан тобы І топ, ікесінікі IV топ болса, балаларында қан топтары тұқым қуалай ма?

Жауабы: 2 баласы ІІ топ, 2 бала ІІІ топ

4-есеп:

Шешесінің қан тобы ІІІ, ал әкесінікі IV болса, балаларының қан топтары жайлы не айтуға болады?

Жауабы: 1 бала IV топ, 2 бала ІІІ топ, 1 бала ІІ топ

5-есеп:

Мысықтарда жирен рең басым, қара рең басылыңқы. Еркек мысықтардың хромосомасы ХАУ (жирең), ХаУ (қара). Ал ұрғашы мысық қара (ХаХа) және алабажақ (ХАХа) болған жағдайда қандай ұрпақ алуға болады?


Оқушылар топта жұптаса отырып реттілікпен есептерді шығарады


Тапсырмаларын келесі топқа сағат тілімен қозғала отырып тексертеді. Қатемен жұмыс жасайды.

Көпалельділікке есептер шығарады


Дескриптор:

-есепетер шығарады

Әрбір есеп-2балл


Сабақтың ортасы

Бекіту Шындық жалған тапсырмасын ұсынады

Оқушылар берілген ақпараттарды ажыратады

Дескиптор:

-Шындық жалған белгісін басады-2балл

https://wordwall.net/ru/resource/67472850

Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Кері байланыс




Кері байланыс: «БББ» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды.



(Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды)

















Бөлім:


Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сыныбы


Сабақтың тақырыбы:

Хуго де Фризадің мутация теориясы. Кенеттен және индуцияланған мутация. Нүктелік, хромосомалық, геномдық, ядролық және цитоплазмалық мутациялар.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.2.4.5 Хуго де Фриздің мутация теориясын, мутагенез себептер, мутагенез себептерін және мутация түрлерін зерттеу

Сабақтың мақсаты:

Хуго де Фриздің мутация теориясын сипаттайды

Мутагенез себептерін және мутация түрлерін зерттейді

Құндылыққа баулу


Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Қызығушылықты ояту


І.Ұйымдастыру кезеңі:

а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Жүректен жүрекке» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- біріне жақсы тілектер айту арқылы бір-біріне жүрек береді;


Оқушылар ұстазымен амандасады, жүректен жүрекке әдісі арқылы бір-бірлеріне жақсы тілектер айтады;





Жаңа сабаққа кіріспе


Алдыңғы білім Ұяшықтардағы санды таңда тапсырмасы


Оқушылар сандарды таңдай отырып сұрақтарға жауап беерді

-дұрыс жауабын белгілейді

https://wordwall.net/ru/resource/67741908

Сабақтың ортасы





Жаңа сабақ «Суреттен не айтасың» тапсырмасы

М утация дегеніміз не? Қандай ғалымдардың зерттеулерін білесің?

Мутация зиянды ма, пайдалы ма?

Мутация тудыратын факторларға нелер жатады?


Бейнені көрсетеді, мұғалім түсіндірме жүргізеді

Теорияны бекіту тапсырмасын ұсынады


Оқушылар берілген суретті қолдана отырып, сұрақтарға жауаптарын ұсынады


Бейнені көре отырып өз жауаптарын негіздейді

Термин сөздерді жазып алады

Тапсырманы орындайды


Бағалау критерийі:

-Суреттерді қолдана отырып түсінік қалыптастырады

-тапсырманы



https://youtu.be/_WXbJSiyNtg?si=cHF3VPBjFLjqTLdZ






https://learningapps.org/view23309072

Сабақтың ортасы




« Ол кім? Бұл не?» тапсырмасы. Жеке жұмыс









1.1сурет 1.2сурет

1.1суретті атаңыз. Ғалымның еңбегін саралаңыз

1.2суретті байланыстырыңыз, қандай өзгерістер болып тұр ажыратып жазыңыз

Оқушылар берілген тапсырманы жеке отырып дәптерлеріне орындайды.

Дескриптор:

-1.1 суретті атап жазады-1балл

1.2 суретті байланыстырады-1балл


Сабақтың ортасы




«Топтас, талда, түсіндір» тәсілі

1-тапсырма, топтық жұмыс

I топ: «Мутация» ұғымын және зерттелу тарихын сипаттау

IIтоп: Мутация себептерін және түрлерін анықтау.

III топ: Мутацияның пайдасы мен зияны, болдырмау жолына қатысты тірек сөздерді ұсыну

Оқушылар берілген тапсырманы топта талдап түсіндіреді. Оқулықтағы мәтінді қолданады


Дескриптор:

I топ(2балл):

1. Мутацияның зерттелу тарихын сипаттайды – 1балл

2. Мутация терминіне анықтама береді – 1балл

II топ(2балл):

1. Мутация тудыратын факторларды атайды – 1балл

2. Мутагендердің түрлерін сипаттайды – 1балл

III топ(2балл):

1. Мутацияның түрлерін атайды – 1балл

2. Мутацияның пайдасы мен зиянын болдырмау жолын ұсынады – 1балл

Жұмыстың соңында топбасшы жұлдызша беру арқылы өзара бағалау жүргізеді.



https://learningapps.org/watch?v=p676dmrk523

Сабақтың ортасы




Функционалдық сауаттылығын арттыратын тапсырмалар

3-тапсырма, жуптық жұмыс

«Құпия бақ» әдісі

Берілген мәтінмен таныса отырып, 2 тіркеспен жауап жазып, жапырақшаларды тақтадағы теректерге орналастыру қажет.

Елімізге қажетті өнімдердің басым көпшілігі өзге мемлекеттерден тасымалданады. Ол өнімдердің қауіптілігі құрамында ГМО болуы, жарамдылық мерзімінен тыс ұзақ сақталуында. ГМО (гендік модифика цияланған өнімдер) дегеніміз – био технологиялық әдістермен құрамы өзгертілген организмдер. Гендік модификацияланған өнімдерді өсіру үшін бір организмнің генін басқа бір өсімдіктің немесе жануардың ДНҚ – сына енгізіп, өзгеріс жасайды. Біз кез келген сауда орындарына барғанда әдемі жеміс-жидектерді көреміз. Мысалы:Ең алғашқы трансген қызанақ 1994 жылы АҚШ-та жасалыпты. Бұл қызанақтың ДНК-на солтүстік америкалық камбаланың гені орналастырылған.

Сұрақ: Не себепті қызанаққа камбала гені орналастырылған ?


Оқушылар топта жұптаса отырып берілген ақпарттарды қолдана отырып тапсырманы орындайды


Дескриптор: Жалпы – 3балл

1. Мәтіннің тақырыппен байланысын анықтайды – 1б

2. Қызанаққа камбала гені не себепті орналатырылғанын түсіндіреді – 2б

Нақты жауап берілген жапырақшаларды жоғары ұпаймен бағалау





Сабақтың ортасы

Тақырыпты бекіту тапсырмасын ұсынады

Оқушылар дұрыс жауаптарын белгілейді

Дескриптор:

-тест тапсырасын орындайды-1балл

https://wordwall.net/ru/resource/67742588

Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Кері байланыс




Рефлексия

https://www.menti.com/al1vk3okz366 платформасы қолданылады

Оқушылар тақырып бойынша өз ойларын айтады.



















Бөлім:


Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сыныбы


Сабақтың тақырыбы:

Модельдеу «Адам хромосомасы жиынтығынан кариограмм құру. Геномдық мутацияны оқып білу».

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.2.4.5 Хуго де Фриздің мутация теориясын, мутагенез себептер, мутагенез себептерін және мутация түрлерін зерттеу

Сабақтың мақсаты:


Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Қызығушылықты ояту


І.Ұйымдастыру кезеңі:

а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Жүректен жүрекке» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- біріне жақсы тілектер айту арқылы бір-біріне жүрек береді;


Оқушылар ұстазымен амандасады, жүректен жүрекке әдісі арқылы бір-бірлеріне жақсы тілектер айтады;





Жаңа сабаққа кіріспе


Алдыңғы білім Ұяшықтардағы санды таңда тапсырмасы


Оқушылар сандарды таңдай отырып сұрақтарға жауап беерді

-дұрыс жауабын белгілейді-1балл

https://wordwall.net/ru/resource/67741908

Сабақтың ортасы





Жаңа сабақ «Суреттен не айтасың» тапсырмасы


Берілген суреттегі адам кариотипі мен кариограммасына қарап не айтасыздар?

Кариотип арқылы графикалық сызба немес хромасомалардың санын пәшәнн анықтай аласыз ба?

Бейнені көрсетеді, мұғалім түсіндірме жүргізеді

Теорияны бекіту тапсырмасын ұсынады


Оқушылар берілген суретті қолдана отырып, сұрақтарға жауаптарын ұсынады


Бейнені көре отырып өз жауаптарын негіздейді

Термин сөздерді жазып алады

Тапсырманы орындайды


Бағалау критерийі:

-Суреттерді қолдана отырып түсінік қалыптастырады

-тапсырманыорындайды





-Хромосомалық аурудың атауын және оның кариотипін сәйкестендіріңіз-2балл



https://youtu.be/yGSy2I6mFmg?si=eCdkl7aFf5npjhYE



https://learningapps.org/watch?v=p7fqjna6224

Сабақтың ортасы




«Ойыңмен бөліс» тапсырмасы. Жеке жұмыс

Суреттегі хромасома Иықтың арақатынасына сәйкес түрлерін ата. Ең жиі кездесетін хромосома түрі


Оқушылар берілген тапсырманы жеке отырып дәптерлеріне орындайды.

Дескриптор:

-ең жиі кезедесетін хромасома түрелін ата-1балл

https://wordwall.net/ru/resource/55026935

Сабақтың ортасы



«Зертте де зерделе» әдісі

Модельдеу «Адам хромосомасы жиынтығынан кариограмм құру. Геномдық мутацияны оқып білу»



Оқушылар жуптаса отырып берілген ақпарттарды қолдана отырып моделдеу жұмысын жүргізеді

Дескриптор:

- Адам хромосомасы жиынтығынан кариограмм құрады-1балл

-геномдық мутацияны зерттейді-1балл


Сабақтың ортасы





2-тапсырма, жұптық жұмыс

«Зерттеуші дәрігерлер» әдісі

1.Берілген кариограмманы зерттей отырып, суреттерден синдром атауын тауып, қорытынды жасау.

2-тапсырманы платформада анықтайды

Оқушылар топта жұптаса отырып берілген тапсырманы орындайды кариограммамен жұмыс жасау ретін, тапсырмасын түсінеді

Дескриптор: Жалпы – 3балл

1. Кариограмма терминіне анықтама береді – 1балл

2. Жасушадағы хромосома санының өзгеруін сипаттайды – 1балл

3. Кариограмманы зерттеу көмегімен берілген ауруларға диагностика жасайды – 1балл

Әр жұп бір-бірін бағалайды



Сабақтың ортасы

Тақырыпты бекіту тапсырмасын ұсынады

Оқушылар адасқан сөздерді дұрыс орналастырып тақырыпты қорытындылайды

Дескриптор:

-адасқан сөздерді дұрыс орналастырады-1балл

https://wordwall.net/ru/resource/67744062

Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Кері байланыс




Рефлексия

https://www.menti.com/al1vk3okz366 платформасы қолданылады

Оқушылар тақырып бойынша өз ойларын айтады.











































Бөлім:


Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сыныбы


Сабақтың тақырыбы:

Хромосомалар санының ауытқуымен байланысты адамның хромосомдық аурулары

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.2.4.6 хромосомалар санының ауытқуымен байланысты адамның хромосомдық ауруларын (аутосомдық және жыныстық) сипаттау

Сабақтың мақсаты:

Адамның кейбір тұқымқуалау ауруларының кариотип көріністерін белгілеу;

Адам популяциясында кездесетін хромосомалық ауруларын атау;

Науқастың тұқымқуалайтын ауруларынының фенотиптік ерекшелігін атау



Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Қызығушылықты ояту


І.Ұйымдастыру кезеңі:

а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Жүректен жүрекке» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- біріне жақсы тілектер айту арқылы бір-біріне жүрек береді;


Оқушылар ұстазымен амандасады, жүректен жүрекке әдісі арқылы бір-бірлеріне жақсы тілектер айтады;





Жаңа сабаққа кіріспе


Алдыңғы білім «Шындық не жалған» әдісі

Тест тапсырмасы



Оқушылар берілген тапсырманы ажыратады

-шындық не жалған екендігін ажыратады-1балл

тест жауаптары:

1. В

2.Д

3.А

4.С

5.В

6.Д

7. С

8. Д


https://wordwall.net/ru/resource/67744384

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScnk8BOK9nR4QCIvh3K8bVBDqk4sCI-izI9WkIrDUo-N0oOEQ/viewform?usp=sf_link


Сабақтың ортасы





Жаңа сабақ «Суреттен не айтасың» тапсырмасы

Хромасомалық аурулардың пайда болу механизмдері қандай?

Тұқым қуалайтын ауруларды қалай емдеуге болады?

Бейнені көрсетеді, мұғалім түсіндірме жүргізеді

Теорияны бекіту тапсырмасын ұсынады


Оқушылар берілген суретті қолдана отырып, сұрақтарға жауаптарын ұсынады


Бейнені көре отырып өз жауаптарын негіздейді

Термин сөздерді жазып алады

Тапсырманы орындайды


Бағалау критерийі:

-Суреттерді қолдана отырып түсінік қалыптастырады

-тапсырманыорындайды





-Хромосомалық аурудың атауын және оның кариотипін сәйкестендіріңіз-2балл


https://youtu.be/z9UyrXMKNOM?si=DevhsAh3wS7iAGl2


https://learningapps.org/watch?v=poas5k00n24

Сабақтың ортасы




«Ойыңмен бөліс» тапсырмасы. Жеке жұмыс

Суреттегі хромасомалық аутқуды ата, қандай жыныс белгілеріне тән. Бұл ауру адамдарда қалай пайда болатындығын түсіндір

Оқушылар берілген тапсырманы жеке отырып дәптерлеріне орындайды.

Дескриптор:

-суретті сұрақтарға жауап бере отырып ашады, түсіндіреді-1балл


Сабақтың ортасы




Әрбір топқа гугл диск арқылы слаид беріледі: тапсырмаларды слаидта орындайды –

1 топ– Патау синдромы

2 топ - Даун синдромы

3 топ – Шерешевский-Тернер синдромы

4 топ – Эдвардс синдромы, Клайнфельтер синдромы

3 топ

https://docs.google.com/presentation/d/1d1G9VKwe7HpFYyUFlaHrnwdHhSRuGZVSMwy92dt2qS0/edit?usp=sharing

4 топ

https://docs.google.com/presentation/d/1kz3p44LNYK7i14CUqgrStW1fkqhcXH1ApfpymFFGHw8/edit?usp=sharing


Оқушылар тапсырманы Гугл дискта орындайды

1-топ

https://docs.google.com/presentation/d/1yKmQG_T0IfDLm6DsPE8LyidO-iSgxiXBtm0-3Ri3Lv0/edit?usp=sharing

2 топ

https://docs.google.com/presentation/d/1d1G9VKwe7HpFYyUFlaHrnwdHhSRuGZVSMwy92dt2qS0/edit?usp=sharing


Дескрипторлар: ·

Ауру атауы ·Адам популяциясында пайда болу жиілігін анықтайды · Кариотиптің суретін ұсынады

· Науқастың фенотипін сипаттайды Аурудың симтомдары · Себебін анықтайды (хромосомалық аномалия түрі)

Сабақтың ортасы




Жұптық жұмыс

2. Сәйкестігін табыңыз.


1.Патау синдромы


а) Әйелдердің бойы аласа болып, жыныстық жетілуі баяулап, бедеу болатын синдром

2.Эдвардс синдромы


ә)балалардың салмағы өте жеңіл, бойлары қысқа, жұмсақ және қатты таңдайларының жырық, көздерінің өте кішкентай - әртүрлі дәрежеде микрофтальмиялы болып келуі

3.Шерешевский-

Тернер синдромы

б)Жыныс бездері жете дамымайды, ақыл есі кем, аяқ қолдары ұзын, басы кішкентай болады

4. Даун синдромы

в)18ші хромосоманың трисомиясына байланысты пайда болады

5. Клайнфельтер синдромы

г)Ақыл-есі туа біткен кем болуы, икемсіз, жүрек – тамыр жүйесінің және ішкі секреция бездерінің бұзылуы байқалады. Екі жыныста да бірдей жиілігі кездеседі.

1___ 2___ 3____ 4____ 5_____


Оқушылар топта жұптасады берілген тапсырманы бірігіп орындайды

Дескриптор:

Хромосомалық аурулардың сипаттамасын сәйкестігін анықтайды-2балл

Хромосомалық аурулардың фенотиптік сипатын ұғынады-1балл

Қалыптастырушы бағалау

1.Менде ....жақсы іске асты

2. Маған ... қиын болды.



Сабақтың ортасы

Тақырыпты бекіту үшін Тест тапсырмасын ұсынады

1. Патау синдромы дегеніміз не?

  1. 13 жұп аутосомалар бойынша трисомияны көрсететін хромосомалық аномалия

  2. Ақыл- есінің туа біте кем болуы

  3. Жыныс бездері дұрыс жетілмеген және осы аурумен тек ер адамдар ауырады

  4. Жүректің туа біткен ақаулары, қолқа, өкпе артериясының тарылуы

2. Патау синдромы бар балалардың туылу жиілігі?

  1. 1:6000-20000

  2. 2:5000-10000

  3. 1:7000-10000

  4. 3:4000-30000

3. Даун синдромының фенотиптік сипаттамасы

  1. Шүйдесі тегіс, бас сүйектері кішкентай, көздері қысыңқы, мұрындарының түбі жалпақ, бойлары аласа, кең кеңсіректі

  2. Мойны қысқа және жуан, қыз нәрестелерде айқын байқалынады, салмақтары жеңіл

  3. Нәрестелердің салмақтары өте жеңіл, иіктері тегіс, жақтары нашар дамыған, бас сүйегі, құлақтары кішкентай

  4. Жыныс бездері дұрыс жетілмейді, ақылы кем болады, аяқ-қолы шамадан тыс ұзын, денесіне сәйкес келмейді

4. Шершевский – Тернер синдромын қай жылы сипаттаған?

  1. 1922, 1935

  2. 1865, 1920

  3. 1855, 1970

  4. 1925, 1938

5. Эдвардс синдромының сипаттамасын табыңыз

  1. Мойны қысқа және жуан, қыз нәрестелерде айқын байқалынады, салмақтары жеңіл

  2. Нәрестелердің салмақтары өте жеңіл, иіктері тегіс, жақтары нашар дамыған, бас сүйегі, құлақтары кішкентай, түмсықтары шығыңқы- құс тұмсық болып келеді

  3. Шүйдесі тегіс, бас сүйектері кішкентай, көздері қысыңқы, мұрындарының түбі жалпақ, бойлары аласа, кең кеңсіректі

  4. Жыныс бездері дұрыс жетілмейді, ақылы кем болады, аяқ-қолы шамадан тыс ұзын, денесіне сәйкес келмейді

6. Ауру адамның хромосомаларының жалпы жиынтығы – 47, жыныс хромосомасы – ХХУ. Қандай ауруға тән сипаттама?

  1. Патау синдромы

  2. Даун синдромы

  3. Клайнфельтер ауруы

Д.Эвардс синдромы




7. Хромосомаларға қарап, қандай синдром екенін анықтаңыз

  1. Даун синдромы

  2. Шершевский – Тернер синдромы

  3. Клайнфер ауруы

  4. Эдвардс ауруы

8. Синдромды анықтаңыз

  1. Клайнфельтер синдромы

  2. Даун синдромы

  3. Патау синдромы

  4. Эвардс синдромы


Дескриптор:

-тест тапсырмасын жауаптарын белгілейді-2балл



Тест жауаптары

1. А

2.С

3.А

4.Д

5.В

6.С

7. В

8. А


Гугл диск


https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSe-t5iTXghLtcS_7g71uJCWEJakL0FLW_sDB4RB-CsCAi9naQ/viewform?usp=sf_link


Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Кері байланыс




Рефлексия

https://www.menti.com/al1vk3okz366 платформасы қолданылады

Оқушылар тақырып бойынша өз ойларын айтады.

















Бөлім:


Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сыныбы


Сабақтың тақырыбы:

Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің эволюциядағы рөлі

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.2.6.1 - тұқымқуалайтын өзгергіштік пен эволюция арасындағы өзара байланысты түсіндіру;

Сабақтың мақсаты:

  • Эволюция, тұқым қуалаушылық, өзгергіштік терминдерінің анықтамаларын құрастыру

  • Тұқым қуаламайтын өзгергіштікке мысал келтіру.

  • Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің эволюциядағы рөлін сипаттау

Құндылыққа баулу


Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Қызығушылықты ояту


І.Ұйымдастыру кезеңі:

а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Жеті рухани қазық» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- біріне ұлттық рухтар ұсыну

Топқа бөлу: «Мозаика» әдісі (3 топ құру) – Берілген сурет қиындыларын құрастыру арқылы топқа бөлінеді.





Оқушылар ұстазымен амандасады, бір-бірлерін жігерлендіру үшін жақсы рухты сөздер айтады;

Оқушылар топтасады

1-топ

2-топ

3-топ



Қошемет сөздермен ынталандыру.

Жарайсыңдар!

Сәттілік!


Бүгінгі сабақта тек 10балл

Өзін өзі бағалау домбыра әдісі қолданады





Жаңа сабаққа кіріспе


Алдыңғы білім Хромосомалар санының ауытқуымен байланысты адамның хромосомдық аурулары

Оқушылар берілген тапсырманы бірігіп орындайды

-сәйкестігін табады

https://wordwall.net/ru/resource/68516964

Сабақтың ортасы





Жаңа сабақ «Суреттен не айтасың» тапсырмасы



Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің эволюциядағы рөлі қандай?

2. Өзгергіштік нені береді?

3.Тұқым қуалаушылық нені береді?

4. Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің айырмашылыңы неде?

5. Тұқым қуалайтын және тұқым қуаламайтын өзгергіштік түрлері өзара қатынаса ма?


Бейнені көрсетеді, мұғалім түсіндірме жүргізеді

Теорияны бекіту тапсырмасын ұсынады


Оқушылар берілген суретті қолдана отырып, сұрақтарға жауаптарын ұсынады


Бейнені көре отырып өз жауаптарын негіздейді

Термин сөздерді жазып алады

Тапсырманы орындайды


Бағалау критерийі:

-Суреттерді қолдана отырып түсінік қалыптастырады

-тапсырманы




Сабақтың ортасы




«Ол кім? Бұл не?» тапсырмасы. Жеке жұмыс

Суреттерге мұқият қарап биологиялық эволяцияның қай бағытына жататынынң анықтаңыз және не себепті екендігін жазыңыз


1.суретті атаңыз Құстардағы қоректену типіне қарай тұмсығының өзгеруі

2.суретті Қандай реңдер көрініс тауып тұр

Оқушылар берілген тапсырманы жеке отырып дәптерлеріне орындайды.

Дескриптор:

-1 суретті атап жазады-1балл

2 суретті байланыстырады-1балл


Сабақтың ортасы




«Топтас, талда, түсіндір» тәсілі

1-тапсырма, топтық жұмыс

I топ: «Мутация» ұғымын және зерттелу тарихын сипаттау

IIтоп: Мутация себептерін және түрлерін анықтау.

III топ: Мутацияның пайдасы мен зияны, болдырмау жолына қатысты тірек сөздерді ұсыну

Оқушылар берілген тапсырманы топта талдап түсіндіреді. Оқулықтағы мәтінді қолданады


Дескриптор:

I топ(2балл):

1. Мутацияның зерттелу тарихын сипаттайды – 1балл

2. Мутация терминіне анықтама береді – 1балл

II топ(2балл):

1. Мутация тудыратын факторларды атайды – 1балл

2. Мутагендердің түрлерін сипаттайды – 1балл

III топ(2балл):

1. Мутацияның түрлерін атайды – 1балл

2. Мутацияның пайдасы мен зиянын болдырмау жолын ұсынады – 1балл

Жұмыстың соңында топбасшы жұлдызша беру арқылы өзара бағалау жүргізеді.



https://learningapps.org/watch?v=p676dmrk523

Сабақтың ортасы




Функционалдық сауаттылығын арттыратын тапсырмалар

3-тапсырма, жуптық жұмыс

«Құпия бақ» әдісі

Берілген мәтінмен таныса отырып, 2 тіркеспен жауап жазып, жапырақшаларды тақтадағы теректерге орналастыру қажет.

Елімізге қажетті өнімдердің басым көпшілігі өзге мемлекеттерден тасымалданады. Ол өнімдердің қауіптілігі құрамында ГМО болуы, жарамдылық мерзімінен тыс ұзақ сақталуында. ГМО (гендік модифика цияланған өнімдер) дегеніміз – био технологиялық әдістермен құрамы өзгертілген организмдер. Гендік модификацияланған өнімдерді өсіру үшін бір организмнің генін басқа бір өсімдіктің немесе жануардың ДНҚ – сына енгізіп, өзгеріс жасайды. Біз кез келген сауда орындарына барғанда әдемі жеміс-жидектерді көреміз. Мысалы:Ең алғашқы трансген қызанақ 1994 жылы АҚШ-та жасалыпты. Бұл қызанақтың ДНК-на солтүстік америкалық камбаланың гені орналастырылған.

Сұрақ: Не себепті қызанаққа камбала гені орналастырылған ?


Оқушылар топта жұптаса отырып берілген ақпарттарды қолдана отырып тапсырманы орындайды


Дескриптор: Жалпы – 3балл

1. Мәтіннің тақырыппен байланысын анықтайды – 1б

2. Қызанаққа камбала гені не себепті орналатырылғанын түсіндіреді – 2б

Нақты жауап берілген жапырақшаларды жоғары ұпаймен бағалау





Сабақтың ортасы

Тақырыпты бекіту тапсырмасын ұсынады

Оқушылар дұрыс жауаптарын белгілейді

Дескриптор:

-тест тапсырасын орындайды-1балл

https://wordwall.net/ru/resource/67742588

Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Кері байланыс




Рефлексия

https://www.menti.com/al1vk3okz366 платформасы қолданылады

Оқушылар тақырып бойынша өз ойларын айтады.






















Бөлім:


Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сыныбы


Сабақтың тақырыбы:

Жер бетінде тіршіліктің қалыптасу кезеңдері.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.1.1.1 Жер бетінде тіршіліктің қалыптасу кезеңдерін және сызбаларын сипаттау

Сабақтың мақсаты:


Құндылыққа баулу


Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Қызығушылықты ояту


І.Ұйымдастыру кезеңі:

а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Жеті рухани қазық» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- біріне ұлттық рухтар ұсыну

Топқа бөлу: «Мозаика» әдісі (3 топ құру) – Берілген сурет қиындыларын құрастыру арқылы топқа бөлінеді.





Оқушылар ұстазымен амандасады, бір-бірлерін жігерлендіру үшін жақсы рухты сөздер айтады;

Оқушылар топтасады

1-топ

2-топ

3-топ



Қошемет сөздермен ынталандыру.

Жарайсыңдар!

Сәттілік!


Бүгінгі сабақта тек 10балл

Өзін өзі бағалау домбыра әдісі қолданады





Жаңа сабаққа кіріспе






Сабақтың ортасы









Сабақтың ортасы








Сабақтың ортасы








Сабақтың ортасы




Функционалдық сауаттылығын арттыратын тапсырмалар





Сабақтың ортасы





Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Кері байланыс




Рефлексия

https://www.menti.com/al1vk3okz366 платформасы қолданылады

Оқушылар тақырып бойынша өз ойларын айтады.











Бөлім:


Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сыныбы


Сабақтың тақырыбы:


Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты


Сабақтың мақсаты:


Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Қызығушылықты ояту


І.Ұйымдастыру кезеңі:

а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Жүректен жүрекке» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- біріне жақсы тілектер айту арқылы бір-біріне жүрек береді;


Оқушылар ұстазымен амандасады, жүректен жүрекке әдісі арқылы бір-бірлеріне жақсы тілектер айтады;

Мақсаты: Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады.

Тиімділігі: Оқушылар бір-біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңіл күйін көтереді және бауырмалдығын оятады.





Жаңа сабаққа кіріспе

Мағынаны білу






Сабақтың ортасы мағынаны түсіну









Сабақтың ортасы

Мағынаны қолдану








Сабақтың ортасы мағынаны талдау







Сабақтың ортасы мағынаны жинақтау










Сабақтың ортасы мағынаны бағалау





Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Кері байланыс




Кері байланыс: «БББ» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды.


Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.

Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.


(Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды)
















Бөлім:


Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сыныбы: 9 «а,ә,б»

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:


Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты


Сабақтың мақсаты:


Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар
















Сабақтың басы











___-мин


Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен амандасу, түгендеу. Сынып тәртібін қадағалау.

Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыруда «Менен бір мотивациялық сөз» атты психологиялық ахуал туғызу.








(Оқушылар ұстазымен амандасады. Сынып тәртібін сақтайды, мотивациялық сөздер айтады.)


Мотивациялық сөздер


https://wordwall.net/ru/resource/66190017









Сабақтың ортасы



____-мин









Сабақтың соңы



____-мин











Сабақтың ортасы

Мағынаны қолдану








Сабақтың ортасы мағынаны талдау







Сабақтың ортасы мағынаны жинақтау










Сабақтың ортасы мағынаны бағалау





Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Кері байланыс


Кері байланыс: «БББ» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды.


Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.

Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.


(Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды)


























Жүктеу
bolisu
Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
10.01.2025
402
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
Министірлікпен келісілген курс саны 12