Түсінік хат

Физика курсының ұсынылып отырған бағдарламасы физика пәнінің жалпы мақсаттарын және оқушылардың қабілеттілігінен, қызығушылығынан және кәсіптік болашақ мамандық таңдау мүддесінен туындайтын арнайы мақсаттары ескеріле отырып дайындалған. Бұл бағдарлама жаратылыстану-математикалық бағыттағы мектептердің 10-11сынып оқушыларының болашақ мамандықты таңдау барысындағы көмекші құрал. Бағдарлама жалпы білім беретін мектептерге, лицей, гимназияларға арналған және физиканың мемлекеттік білім стандартының негізінде жасалып, білім беру жүйесін сапалы деңгейге көтеруді көздейді. Қазіргі білім беру жүйесінің 12 жылдық білім беруге көшуі болашақта білім беру жүйесін ізгілендіре түсуді, жалпы білім берудің этникалық, мәдени демографикалық және әлеуметтік-экономикалық ерекшеліктерін ескеруді көздейтіндіктен, бұл бағдарламада оқушыны келешек өмірге дайындау, білім алу және кәсіби бағыт - бағдарының қалыптасуына арналған. Жалпы білім беретін физика курсының барлық бөлімдерінің негізгі формулалары мен жиі қолданылатын заңдары және шығармашылық жұмыстар мен эксперименттік, практикалық жұмыстар жүргізуді қамтиды. Әлемнің физикалық бейнесінің біртұтастығы, ондағы адамның орны мен ролі жайлы көзқарас қалыптастырады. Мамандық таңдау –өте жауапкершілікті және маңызды іс. Мамандық таңдауда әр адам өзінің қызығушылығына, қабілетіне, бейімділігіне, қалауына сүйену керек. Қазіргі таңда мамандықтың түрі көп. Таңдау жасау оңай емес. Ең бастысы –адам еңбекке қабілетті, зейінді болуы қажет және оның мамандығы өзі өскен ортаға маңызды, бағалы үлес қосатындай болуы шарт. Өз ісіне сенімді, дұрыс таңдау жасаған адам ғана жетістікке жетеді. Өзінің сұранысын, қызығушылығын жоймаған кең тараған мамандықтарға дәрігер, мұғалім және құрылысшы мамандықтарын атап өтуге болады. Ал, өзекті мамандықтар қатарына жоғары технология, байланыс, коммуникация, әлеуметтік орта, экономиканы басқару мамандықтары және еңбек сұранысына қажетті жаңа мамандықтар жатады. Қоғамның дамуында мамандық иелерінен жоғары кәсіби біліктілікті, коммуникативтік қабілетті, еңбек етуге деген сүйіспеншілікті, қызығушылықты, өз мамандығы бойынша біліктілігін арттыруға даяр болатын мамандық иесін талап етеді. Сондықтан икемі, қызығуы, бейімі бар мамандықты таңдай білу, өзіне, қоғамға тигізетін пайдасын ойлау, мұндай еңбектен шабыт туатыны, ол өнімді еңбекке ұласып, табыс әкелетінін білу керек.Қай мамандықты болмасын таңдау – әр жасөспірімнің өз еркінде. Бірақ таңдаған мамандық заман талабына сай, еліміздің болашағын одан әрі дамытуға, әрі нығайтуға жұмсалып жатса, міне, осыны нарық қажеттілігі деп білуге болады. Нарықтық қоғамда өзіне қажетті саланы терең оқып және жаһандану кезеңінде салауатты өмір сүру үшін жан-жақты бәсекеге  қабілетті азамат болу керек.Осы курс бағдарламасы оқуға түсуші талапкерлерге, мектеп мұғалімдеріне пайдалы болары сөзсіз.

Мақсаты:

Оқушылар бойында физика ғылымына деген шынайы құрмет пен сүйіспеншілікті дарыту және оқушыны келешек өмірге дайындау, білім алу және кәсіптік қызметті жалғастыруда кәсіби білік пен бейімділікті қалыптастыру.

Мамандық әлемі туралы ақпарат алу арқылы және өзін тану шекарасын кеңейту арқылы мамандық бағытын таңдауда жауапты шешім қалыптастыру.

Міндеті:

• Мамандықтарды талдай және таңдай білуге үйрету;

• Оқушыны өзінің қабілетін, бейімін, қызығушылығын мамандыққа сай тани білуге үйрету;

• Оқушылардың бағдары мен құндылықтары туралы мәлімет беру;

• Оқушылардың құптап отырған мамандықтарына бағыт беру.

Өзектілігі: Оқушыларға болашақ мамандық және оқу бағдарын таңдауға көмектесу, мамандық әлемі және оның ерекшеліктері туралы дүниетанымын кеңейту;
Курс мүмкіндіктері:

• Физиканың теориялық мәнділігі мен практикалық бағытталу арасындағы байланыстардың айқындалуы.

• Оқушылар мен ата-аналардың жалпы білім алу деңгейінде өз қажеттіліктерін жүзеге асыруда таңдау құқығына ие болуы.

• Тұлға, қоғам, мемлекет қажеттіліктеріне сәйкестігі.

• Физика ғылымы мен кәсіби мамандықтар арасындағы заңдылықтардың өзара байланысы.

• Оқушы бойындағы табиғи дарын мен қабілеттерін зерттеу мен дамыту.

• Оқушының болашақ еңбек жолын дұрыс таңдау мүмкіндігі.

• Ғылыми білімдерді өз бетінше игеруді және қолдануды, физикалық құбылыстарды бақылау мен түсіндіруді өз бетінше зерттеулерді жүргізулерді қалыптастыру.

• Жаңа технологияландырылған әлемде бағдар ала білуді, яғни білімді күнделікті өмірде жеке басы үшін маңызды мәселелерді шешуге қолдана білу

Тұрақтылау (мазмұндық) бөлімі

Кіріспе. 1 сағ.

Курс мазмұны туралы ақпарат беру

Физика – су көлігінде (4 сағат)

Денелердің жүзу шарттары. Ареометрлер. Су көлігі. Архимед күші. Судың қасиеттері. Бернулли заңы. Толқындық қозғалыс. Ультрадыбыстар, инфрадыбыстар және олардың қолданылуы. Практикалық жұмыс №1 «Денелердің жүзу шарттары. Архимед күші. Бернулли заңы»

Физика – медицинада (3 сағат)

Қысым. Адамның қан қысымын өлшеуге арналаған құралдың құрылысы және жұмыс істеу принципі. Көздің құрылысы. Алыстан көргіштік және жақыннан көргіштік. Көзілдірік. Никотиннің көру қабілетіне әсері. Эксперименттік жұмыс «Жүректің соғу периодын және жүректің атқаратын механикалық жұмысын, қуатын анықтау»

Физика және метеорология (2 сағат)

Стратостат. Атмосфера құрылысы және ондағы жүретін процестер. Найзағай және оның түрлері. Магнит өрісі және қасиеттері. Эксперименттік жұмыс «Атмосфералық қысымды, ауаның ылғалдылығын және температурасын өлшеу»

Физика және конструктор – механик (2 сағат)

«Робот» макетін құрастырудың тиімді жолдары. Жаңа механизмдер моделін құрастыру.

Физика архитектор мамандығында (3 сағат)

Құрылыс алаңдарын жоспарлаудағы физикалық заңдылықтарды қолдану аясы. Деформация. Үйкеліс күші. Ауырлық күші. Практикалық жұмыс «Деформация. Үйкеліс күші. Ауырлық күші».Тест «Мен және менің өмірлік жоспарларым»

Физика және суретке түсіру қызметі (4 сағат)

Қарапайым фотоаппараттың құрылысы. Қазіргі заманғы фотоаппараттың физикалық негіздері. Фотосуретті үлкейту. Фотосуретке түсіру. Шығару. Кванттық физика. Фотоэффект құбылысы. Фотоэффект құбылысын техникада пайдалану. Практикалық жұмыс «Кванттық физика. Фотоэффект құбылысы»

Физика және өрт қауіпсіздік қызметі (2 сағат)

Электр құбылыстары. Электр өткізгіштердің қысқа тұйықталуы – өрт шығуының негізгі себебі. Өздік жұмыс: «Неге от өздігінен өшпейді?», «Неліктен су отты өшіреді?», «Отты өшіру тәсілдері.»

Физика және цирк (2 сағат)

Қисық сызықты қозғалыс. Материялық нүктенің шеңбер бойымен бірқалыпты қозғалысы. Сызықтық және бұрыштық жылдамдықтар. Центрге тартқыш үдеу. Практикалық жұмыс «Сызықтық және бұрыштық жылдамдықтар. Центрге тартқыш үдеу.»

Физика- биология мен жануартануда (2 сағат)

Табиғат және адам. Физика табиғат туралы ғылым. Табиғатты зерттеудің ғылыми әдістері. Локаторлар. Ультрадыбыстық локатордың жұмыс істеу принципі.

Физика балалар ойыншығын жасау қызметінде (3сағат)

Архимед заңдылығына негізделген ойыншықтар. Дыбыстық, инерциялық және бұрандалы ойыншықтар. Ньютонның заңдарына негізделген және электрленген, магниттік ойыншықтар. Шығармашылық жұмыс. «Физикалық заңдылықпен байланысты ойыншық моделін құрастыру»

Электр станциясы (2 сағат)

Жергілікті электр станциясына саяхат. Практикалық жұмыс «Кулон заңы. Электр өрісінің кернеулігі».

Физика және техника (4 сағат)

Жылу машиналары. Жылу қозғалқыштарының жұмыс істеу принципі. ПӘК – і. Техниканың дамуындағы жылу қозғалтқыштарының ролі. Жылу машиналарын пайдаланудағы экологиялық мәселелер және қоршаған ортаны қорғау. Қарапайым автомашинаның моделін құрастыру, жасау. Оқушылардың мамандық таңдаудағы дайындығын анықтау сауалнамасы. Қорытындылау (Қосымша 1) «Мамандық таңдаудың өмірлік маңызы»

10 сынып оқушыларына арналған элективті курс бағдарламасы

аптасына 1 сағат, барлығы 34 сағат

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:

1. Физикадан анықтамалық құрал. Дүйсембаев Б.Қазақбаев Д. Алматы «Рауан» баспасы. 1996 жыл

2. Развитие технического творчества школьников П.Н. Андрианова, М.А. Галагузовой. Москва «Просвещение» 1990г.

3. Оқушылардың бейіндік оқуын ұйымдастыру практикумы. Оқу құралы. Байдалиев.К.А , 2016 ж

4. Негізгі және жалпы орта мектеп мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша нұсқаулық.Оқу-әдістемелік құрал.«Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ. «Педагогикалық өлшеулер орталығы» филиалы. Астана, 2017