10 сынып ЖМБ №6
ДӘІЖО___________
Қазақстан Республикасының
Білім және ғылым министрлігі
«»
КММ
(білім беру ұйымының
атауы)
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары
Нәруыз денатурациясы мен ренатурациясы. №1 зертханалық жұмыс «Нәруыздардың құрылымына әр түрлі жағдайлардың әсері (температура, pH)» §9. Нәруыз денатурациясы және ренатурациясы.
(Сабақ тақырыбы)
|
Бөлім: |
Молекулалық биология және биохимия |
|
Педагогтің аты-жөні: |
|
|
Күні: |
|
|
Сыныбы: 10 «ә,б» |
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Нәруыз денатурациясы мен ренатурациясы. №1 зертханалық жұмыс «Нәруыздардың құрылымына әр түрлі жағдайлардың әсері (температура, pH)» §9. Нәруыз денатурациясы және ренатурациясы. |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты |
10.4.1.5 - түрлі жағдайлардың нәруыздар құрылымына әсерін зерттеу. |
|
Сабақтың мақсаты: |
түрлі жағдайлардың нәруыздар құрылымына әсерін зерттейді; ЕБҚ: (қабылдауы баяу): сабақтың оқу мақсаты бойынша өз ойын тұжырымдайды; |
Сабақтың барысы: Ганье теориясы бойынша 9 сабақ бөлімі
|
Сабақ кезеңі |
Мұғалімнің әрекеті |
Оқушының әрекеті |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы 1.Оқушылардың назарын аудару |
Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау. «Кіру билеті» әдісінде билетте берілген сұрақтарға жауап беру. Нәруыз денатурациясын қалай түсінесіңдер? Аминқышқылдарына дейін ыдыраған нәруыз молекулалары қайта қалпына келе ме? Денатурацияның қайтымды процесі қалай аталады? Ол қандай жағдайда мүмкін болады? |
Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды. Билеттегі сұрақтарға жауап береді. |
Кері байланыс: «Мадақтау» әдісі «Жарайсың!» «Тамаша жауап» т.б |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019ж |
|
2.Сабақтың мақсатын таныстыру |
10.4.1.5 - түрлі жағдайлардың нәруыздар құрылымына әсерін зерттеу; |
Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады. |
«Өзін-өзі бағалау» әдісі |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
|
3.Бұрынғы білімін еске түсіру |
«Бұрынғы атаулар» әдісінде білім беруші бұрынғы білімін еске түсіру мақсатында тірек сөздерді ұсынады: Нәруыздың бірінші, екінші, үшінші, төртінші реттік құрылымы. |
«Бұрынғы атаулар» әдісінде берілген тірек сөздердің мағынасын айтады, мазмұнын сипаттайды,ой қозғайды, пікір алмасады. |
Кері байланыс: «Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады. «Керемет!» және т.б |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
|
Сабақтың ортасы 4.Жаңа тақырыпты таныстыру |
«Қазіргі атаулар» әдісі Мұғалім сабақ басында жаңа тақырып бойынша тақтаға бірнеше атау (терминдер) жазып қойып (3-4 атау), оқушыларға олардың мағынасы, мазмұны және өзара қатынасы мен байланысы туралы ойлануын сұрайды.
Денатурация Ренатурация Қайтымды денатурация Қайтымсыз денатурация |
«Қазіргі атаулар» әдісінде берілген термин сөздердің мағынасы мен мазмұнын айтады, топқа бірігіп отырады. |
Кері байланыс: «Мадақтау» әдісі «Жарайсың!» «Тамаша жауап» т.б |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
|
5.Оқушыларға бағыт бағдар беру |
«Кинометафора» әдісі. Мақсаты: Оқушының ой-өрісін, ойлау қабілетін дамыту. Бір мәселе бойынша бейнесюжеттен үзінді көрсету арқылы баланың өз ойын, ой-пікірлерін білуге болады. |
Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды. өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. |
«Өзін-өзі бағалау» әдісі |
Интерактивті панель бейнефильм https://www.youtube.com/watch?v=FLh-vAm5KdY |
|
6.Практикалық тапсырмалар беру |
Топтық жұмыс. «Биологиялық зертхана» әдісі. №2 зертханалық жұмыс «Нәруыздардың құрылымына әр түрлі жағдайлардың әсері (температура, pH)» Мақсаты: наруыз кұрылымына әртүрлі жағдайлардың әсерiн зерттеу. Кұрал-жабдықтар, реактивтер: гликокол - 0,2н, метилрот - 0.2%, CuO - унтак.2H ерiтiндi NaOH, нәруыз ерітіндісі, 2н ерiтiндi HNO, 2H ерітінді NH_OH, ерітінді Pb(СН,СОО).формалин ерітіндісі 40%, жұқа шыны капиллярлар, сынауықтар және спиртшам. |
«Биологиялық зертхана» әдісі арқылы оқулықтағы ақпаратты топта талдайды, таныстырылымдарын ұсынады. Зертханалық жұмысты жұмыс барысының реттілігі бойынша орындайды. 1 тәжірибеде нәруыздарды органикалық ерiтiндiлермен тұндырады. 2 тәжірибе қыздыру барысындағы нәруыздардың денатурациясына ұшырауын және тұнбаға түсуін анықтайды. 3 тәжірибеде нәруыздарды концентрацияланған минералды қышқылдармен тұндырады. Үш тәжірибенің қорытындысын жазады. |
«Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау» әдісі Дескриптор: - 1 тәжірибеде нәруыздарды органикалық ерiтiндiлермен тұндырады – 2 балл; - 2 тәжірибе қыздыру барысындағы нәруыздардың денатурациясына ұшырауын және тұнбаға түсуін анықтайды – 2 балл; -3 тәжірибеде нәруыздарды концентрацияланған минералды қышқылдармен тұндырады – 2 балл; - үш тәжірибенің қорытындысын жазады – 2 балл; |
Интерактивті панель, презентация https://www.youtube.com/watch?v=FLh-vAm5KdY Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
|
Сабақтың соңы 7.Кері байланыс беру |
1,2-«Бүгін сабақта зерттедім» 3- «Бүгінгі сабақта маған түсіну қиынға соқты» 4-«Менің жеңісім» |
Білім алушылар өздері зерттеген, қиынға соқтырған және өз жеңісін жазады, кері байланыс береді. |
Кері байланыс: «Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады. «Керемет!» және т.б |
Интерактивті панель, презентация |
|
8.Бағалау |
Жеке тапсырма: ЕБҚ тапсырма: «Сабақ мазмұны бойынша ойыңды білдір» Қандай жаңа білім алдың? Алған біліміңді қолдана аласың ба? Саған қиындық тудырған түсініктер. |
Сабақ мазмұны бойынша ойын жазады, қандай білім алғанын тұжырымдайды. Берілген сұрақтарға жауап жазады. |
Дескриптор: - сабақтың оқу мақсаты бойынша өз ойын тұжырымдайды – 7 балл;
|
Интерактивті панель, презентация Жұмыс дәптері |
|
9.Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру |
Шығармашылық жұмыс «Биологиялық нысандарда нәруыздың болуын анықтау» келесі зертханалық жұмысты зерттеп келу. |
Оқушылар үйге берілген келесі зертханалық жұмысты зерттеп келеді. Берілген тапсырманы орындайды. |
«Өзін-өзі бағалау» әдісі |
Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАРҒА ҚОСЫМША
6.Практикалық тапсырмалар беру.
№2 зертханалық жұмыс «Нәруыздардың құрылымына әр түрлі жағдайлардың әсері (температура, pH)»
Мақсаты: наруыз кұрылымына әртүрлі жағдайлардың әсерiн зерттеу.
Кұрал-жабдықтар, реактивтер: гликокол - 0,2н, метилрот - 0.2%, CuO - унтак.2H ерiтiндi NaOH, нәруыз ерітіндісі, 2н ерiтiндi HNO, 2H ерітінді NH_OH, ерітінді Pb(СН,СОО).формалин ерітіндісі 40%, жұқа шыны капиллярлар, сынауықтар және спиртшам.
https://www.youtube.com/watch?v=FLh-vAm5KdY
Наруызды кайтымсыз тұндыру кезінде олардың екінші, үшінші және төртінші реттік кұрылымы бұзылады, нәруыздар денатурацияланады және өздерінің биологиялык физика-химиялық қасиетiн жоғалтады. Наруыздардың денатурациясынын пайда болуына темендегідей физикалык және химиялык факторлар әсер етеді: температураның жоғарылауы, ауыр металдардың тұздарымен, концентрлі минералды қышкылдармен. әрекетке түсуі органикалык ерiтiндiлердiң және баскалардын узак уакытка созылган әсері. Денатурация көп жағдайда кайтымсыз болады, бірақ кейбір жағдайларда ренатурация - наруыз молекуласының бастапкы конформациясын және олардың табиғи қасиеттерін қалпына келтiру байқалады.
1-тәжiрибе. Нәруыздарды органикалық ерiтiндiлермен тұндыру. Бейтарап органикалык ерiтiндiлердi, мысалы, этанолды, ацетонды, хлороформды су-мен араластырып косу, көптеген нәруыздардың суда ерiгiштiк қасиетін төмендетедi және олардың тұнбаға тусуiне ыкпал етеді. Органикалык ерiтiндiлер нәруыз ерiтiндiлерiнiкі диэлектрлік тұрактылығын темендетеді, нәтижесiнде нәруыздардың агрегаттануына және олардың ерігіштігіне әсер ететін нәруыздык белшектердің арасындағы тартылыс арта түседі. Сонымен қатар органикалық ерiткiштер нәруыз молекулалары iшiндегi гидрофобты әрекеттесуді бұзады.Нәруыздарға органикалык ерiткiштермен теменгi температурада кыска уақыттық әсер ету олардың кайтымды тұнуын тудырады. Алайда нәруыздарды жоғары концентрациялы органикалык ерiткiштермен салыстырмалы түрде +20°С және одан да жоғары температурада кыздырғанда оның ұзақ уақытты әсерi нәруыз денатурациясын - кайтымсыз тұнуын тудырады.
Жұмыс барысы
1. 1 мл жумыртка альбуминіне 1,5-2 мл 96%-тік этил спиртін қосады да, сынауықты шайкайды. Нәруыздын ак тұнбасы туседі.
2. 1 мл жумыртка альбуминіне 1,5-2,0 мл 80%-тiк ацетон косады және сынауықты шайкайды. Нәруыз тұнбасы түседі.
2-тәжiрибе. Қыздыру барысындағы нәруыздардың денатурациясы. Нәруыздарды 50-60С және одан да жоғары температурада қыздырғанда олар денатурацияға ұшырайды және тұнбаға түседі. Ұйыған нәруыздар кайтадан ерiтiндiге ауыса алмайды, себебі қыздырганда нәруыздардын төртiншi, үшiншi және екінші реттік кұрылымдарының байланыстары бузылады, олардың физика-химиялық қасиеттері өзгереді, сонымен қатар олардың гидраттану касиетiнiң көрсеткiшi кемиді. Изоиондык куйде кыздыру барысында нәруыздар денатурациясынын дәрежесі жоғарылайды. Себебi изоиондык нукте көптеген нәруыздар ушiн әлсiз кышкылдық ортада орналаскан және кыздыру кезінде сол нәруыз ерiтiндiсiнiң аздаган кышкылдануы оның толық коагуляциялануына ықпал етеді.
Жұмыс барысы
Екі сынауыққа 1 мл-ден жумыртқа альбуминiнiң ерiтiндiсiн кұяды. Сынауыктардын бiреуiне 1%-тік сiрке қышқылынын 1 тамшысын қосады. Екi сынауықты да қыздырады.Ерiтiндi қышқылдандырылған сынауықта нәруыздын уюы жылдамырак журедi. Бақылау нәтижесiн және тұнбалар түсудегі айырмашылыкты түсiндiрiндер.
3-тәжiрибе. Нәруыздарды концентрацияланған мине
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
10 сынып ЖМБ, 10.4.1.5 - түрлі жағдайлардың нәруыздар құрылымына әсерін зерттеу.
10 сынып ЖМБ, 10.4.1.5 - түрлі жағдайлардың нәруыздар құрылымына әсерін зерттеу.
10 сынып ЖМБ №6
ДӘІЖО___________
Қазақстан Республикасының
Білім және ғылым министрлігі
«»
КММ
(білім беру ұйымының
атауы)
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары
Нәруыз денатурациясы мен ренатурациясы. №1 зертханалық жұмыс «Нәруыздардың құрылымына әр түрлі жағдайлардың әсері (температура, pH)» §9. Нәруыз денатурациясы және ренатурациясы.
(Сабақ тақырыбы)
|
Бөлім: |
Молекулалық биология және биохимия |
|
Педагогтің аты-жөні: |
|
|
Күні: |
|
|
Сыныбы: 10 «ә,б» |
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Нәруыз денатурациясы мен ренатурациясы. №1 зертханалық жұмыс «Нәруыздардың құрылымына әр түрлі жағдайлардың әсері (температура, pH)» §9. Нәруыз денатурациясы және ренатурациясы. |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты |
10.4.1.5 - түрлі жағдайлардың нәруыздар құрылымына әсерін зерттеу. |
|
Сабақтың мақсаты: |
түрлі жағдайлардың нәруыздар құрылымына әсерін зерттейді; ЕБҚ: (қабылдауы баяу): сабақтың оқу мақсаты бойынша өз ойын тұжырымдайды; |
Сабақтың барысы: Ганье теориясы бойынша 9 сабақ бөлімі
|
Сабақ кезеңі |
Мұғалімнің әрекеті |
Оқушының әрекеті |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы 1.Оқушылардың назарын аудару |
Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау. «Кіру билеті» әдісінде билетте берілген сұрақтарға жауап беру. Нәруыз денатурациясын қалай түсінесіңдер? Аминқышқылдарына дейін ыдыраған нәруыз молекулалары қайта қалпына келе ме? Денатурацияның қайтымды процесі қалай аталады? Ол қандай жағдайда мүмкін болады? |
Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды. Билеттегі сұрақтарға жауап береді. |
Кері байланыс: «Мадақтау» әдісі «Жарайсың!» «Тамаша жауап» т.б |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019ж |
|
2.Сабақтың мақсатын таныстыру |
10.4.1.5 - түрлі жағдайлардың нәруыздар құрылымына әсерін зерттеу; |
Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады. |
«Өзін-өзі бағалау» әдісі |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
|
3.Бұрынғы білімін еске түсіру |
«Бұрынғы атаулар» әдісінде білім беруші бұрынғы білімін еске түсіру мақсатында тірек сөздерді ұсынады: Нәруыздың бірінші, екінші, үшінші, төртінші реттік құрылымы. |
«Бұрынғы атаулар» әдісінде берілген тірек сөздердің мағынасын айтады, мазмұнын сипаттайды,ой қозғайды, пікір алмасады. |
Кері байланыс: «Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады. «Керемет!» және т.б |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
|
Сабақтың ортасы 4.Жаңа тақырыпты таныстыру |
«Қазіргі атаулар» әдісі Мұғалім сабақ басында жаңа тақырып бойынша тақтаға бірнеше атау (терминдер) жазып қойып (3-4 атау), оқушыларға олардың мағынасы, мазмұны және өзара қатынасы мен байланысы туралы ойлануын сұрайды.
Денатурация Ренатурация Қайтымды денатурация Қайтымсыз денатурация |
«Қазіргі атаулар» әдісінде берілген термин сөздердің мағынасы мен мазмұнын айтады, топқа бірігіп отырады. |
Кері байланыс: «Мадақтау» әдісі «Жарайсың!» «Тамаша жауап» т.б |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
|
5.Оқушыларға бағыт бағдар беру |
«Кинометафора» әдісі. Мақсаты: Оқушының ой-өрісін, ойлау қабілетін дамыту. Бір мәселе бойынша бейнесюжеттен үзінді көрсету арқылы баланың өз ойын, ой-пікірлерін білуге болады. |
Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды. өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. |
«Өзін-өзі бағалау» әдісі |
Интерактивті панель бейнефильм https://www.youtube.com/watch?v=FLh-vAm5KdY |
|
6.Практикалық тапсырмалар беру |
Топтық жұмыс. «Биологиялық зертхана» әдісі. №2 зертханалық жұмыс «Нәруыздардың құрылымына әр түрлі жағдайлардың әсері (температура, pH)» Мақсаты: наруыз кұрылымына әртүрлі жағдайлардың әсерiн зерттеу. Кұрал-жабдықтар, реактивтер: гликокол - 0,2н, метилрот - 0.2%, CuO - унтак.2H ерiтiндi NaOH, нәруыз ерітіндісі, 2н ерiтiндi HNO, 2H ерітінді NH_OH, ерітінді Pb(СН,СОО).формалин ерітіндісі 40%, жұқа шыны капиллярлар, сынауықтар және спиртшам. |
«Биологиялық зертхана» әдісі арқылы оқулықтағы ақпаратты топта талдайды, таныстырылымдарын ұсынады. Зертханалық жұмысты жұмыс барысының реттілігі бойынша орындайды. 1 тәжірибеде нәруыздарды органикалық ерiтiндiлермен тұндырады. 2 тәжірибе қыздыру барысындағы нәруыздардың денатурациясына ұшырауын және тұнбаға түсуін анықтайды. 3 тәжірибеде нәруыздарды концентрацияланған минералды қышқылдармен тұндырады. Үш тәжірибенің қорытындысын жазады. |
«Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау» әдісі Дескриптор: - 1 тәжірибеде нәруыздарды органикалық ерiтiндiлермен тұндырады – 2 балл; - 2 тәжірибе қыздыру барысындағы нәруыздардың денатурациясына ұшырауын және тұнбаға түсуін анықтайды – 2 балл; -3 тәжірибеде нәруыздарды концентрацияланған минералды қышқылдармен тұндырады – 2 балл; - үш тәжірибенің қорытындысын жазады – 2 балл; |
Интерактивті панель, презентация https://www.youtube.com/watch?v=FLh-vAm5KdY Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
|
Сабақтың соңы 7.Кері байланыс беру |
1,2-«Бүгін сабақта зерттедім» 3- «Бүгінгі сабақта маған түсіну қиынға соқты» 4-«Менің жеңісім» |
Білім алушылар өздері зерттеген, қиынға соқтырған және өз жеңісін жазады, кері байланыс береді. |
Кері байланыс: «Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады. «Керемет!» және т.б |
Интерактивті панель, презентация |
|
8.Бағалау |
Жеке тапсырма: ЕБҚ тапсырма: «Сабақ мазмұны бойынша ойыңды білдір» Қандай жаңа білім алдың? Алған біліміңді қолдана аласың ба? Саған қиындық тудырған түсініктер. |
Сабақ мазмұны бойынша ойын жазады, қандай білім алғанын тұжырымдайды. Берілген сұрақтарға жауап жазады. |
Дескриптор: - сабақтың оқу мақсаты бойынша өз ойын тұжырымдайды – 7 балл;
|
Интерактивті панель, презентация Жұмыс дәптері |
|
9.Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру |
Шығармашылық жұмыс «Биологиялық нысандарда нәруыздың болуын анықтау» келесі зертханалық жұмысты зерттеп келу. |
Оқушылар үйге берілген келесі зертханалық жұмысты зерттеп келеді. Берілген тапсырманы орындайды. |
«Өзін-өзі бағалау» әдісі |
Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАРҒА ҚОСЫМША
6.Практикалық тапсырмалар беру.
№2 зертханалық жұмыс «Нәруыздардың құрылымына әр түрлі жағдайлардың әсері (температура, pH)»
Мақсаты: наруыз кұрылымына әртүрлі жағдайлардың әсерiн зерттеу.
Кұрал-жабдықтар, реактивтер: гликокол - 0,2н, метилрот - 0.2%, CuO - унтак.2H ерiтiндi NaOH, нәруыз ерітіндісі, 2н ерiтiндi HNO, 2H ерітінді NH_OH, ерітінді Pb(СН,СОО).формалин ерітіндісі 40%, жұқа шыны капиллярлар, сынауықтар және спиртшам.
https://www.youtube.com/watch?v=FLh-vAm5KdY
Наруызды кайтымсыз тұндыру кезінде олардың екінші, үшінші және төртінші реттік кұрылымы бұзылады, нәруыздар денатурацияланады және өздерінің биологиялык физика-химиялық қасиетiн жоғалтады. Наруыздардың денатурациясынын пайда болуына темендегідей физикалык және химиялык факторлар әсер етеді: температураның жоғарылауы, ауыр металдардың тұздарымен, концентрлі минералды қышкылдармен. әрекетке түсуі органикалык ерiтiндiлердiң және баскалардын узак уакытка созылган әсері. Денатурация көп жағдайда кайтымсыз болады, бірақ кейбір жағдайларда ренатурация - наруыз молекуласының бастапкы конформациясын және олардың табиғи қасиеттерін қалпына келтiру байқалады.
1-тәжiрибе. Нәруыздарды органикалық ерiтiндiлермен тұндыру. Бейтарап органикалык ерiтiндiлердi, мысалы, этанолды, ацетонды, хлороформды су-мен араластырып косу, көптеген нәруыздардың суда ерiгiштiк қасиетін төмендетедi және олардың тұнбаға тусуiне ыкпал етеді. Органикалык ерiтiндiлер нәруыз ерiтiндiлерiнiкі диэлектрлік тұрактылығын темендетеді, нәтижесiнде нәруыздардың агрегаттануына және олардың ерігіштігіне әсер ететін нәруыздык белшектердің арасындағы тартылыс арта түседі. Сонымен қатар органикалық ерiткiштер нәруыз молекулалары iшiндегi гидрофобты әрекеттесуді бұзады.Нәруыздарға органикалык ерiткiштермен теменгi температурада кыска уақыттық әсер ету олардың кайтымды тұнуын тудырады. Алайда нәруыздарды жоғары концентрациялы органикалык ерiткiштермен салыстырмалы түрде +20°С және одан да жоғары температурада кыздырғанда оның ұзақ уақытты әсерi нәруыз денатурациясын - кайтымсыз тұнуын тудырады.
Жұмыс барысы
1. 1 мл жумыртка альбуминіне 1,5-2 мл 96%-тік этил спиртін қосады да, сынауықты шайкайды. Нәруыздын ак тұнбасы туседі.
2. 1 мл жумыртка альбуминіне 1,5-2,0 мл 80%-тiк ацетон косады және сынауықты шайкайды. Нәруыз тұнбасы түседі.
2-тәжiрибе. Қыздыру барысындағы нәруыздардың денатурациясы. Нәруыздарды 50-60С және одан да жоғары температурада қыздырғанда олар денатурацияға ұшырайды және тұнбаға түседі. Ұйыған нәруыздар кайтадан ерiтiндiге ауыса алмайды, себебі қыздырганда нәруыздардын төртiншi, үшiншi және екінші реттік кұрылымдарының байланыстары бузылады, олардың физика-химиялық қасиеттері өзгереді, сонымен қатар олардың гидраттану касиетiнiң көрсеткiшi кемиді. Изоиондык куйде кыздыру барысында нәруыздар денатурациясынын дәрежесі жоғарылайды. Себебi изоиондык нукте көптеген нәруыздар ушiн әлсiз кышкылдық ортада орналаскан және кыздыру кезінде сол нәруыз ерiтiндiсiнiң аздаган кышкылдануы оның толық коагуляциялануына ықпал етеді.
Жұмыс барысы
Екі сынауыққа 1 мл-ден жумыртқа альбуминiнiң ерiтiндiсiн кұяды. Сынауыктардын бiреуiне 1%-тік сiрке қышқылынын 1 тамшысын қосады. Екi сынауықты да қыздырады.Ерiтiндi қышқылдандырылған сынауықта нәруыздын уюы жылдамырак журедi. Бақылау нәтижесiн және тұнбалар түсудегі айырмашылыкты түсiндiрiндер.
3-тәжiрибе. Нәруыздарды концентрацияланған мине
шағым қалдыра аласыз













