ЖИ көмекші
0 / 1
Барлық 400 000 материалдарды тегін жүктеу үшін
Ұнаған тарифті таңдаңыз
Айлық
Жылдық
1 - күндік
Танысу 690 ₸ / 1 күнге
Таңдау
UstazTilegi AI - ЖИ арқылы тегін ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, тест, презентация, авторлық бағдарлама т.б. 10 материал жасау
Материалдар бөлімі - Барлық 400 000 материалдарды тегін 30 материал жүктеу
Аттестация ПББ тестеріне доступ аласыз шексіз
Көрнекілік бөлімі - 10 000 астам көрнекіліктерді жүктеу Күніне 2 көрнекілік жүктеу
Жеке ҚМЖ бөлімінде - дайын ҚМЖ-ларды, презентацияларды жүктеу5 файлды тегін жүктеу
Олимпиада, турнир, байқауларға 50% жеңілдік
1 - айлық
Стандарт
2990 ₸ / айына
UstazTilegi AI - ЖИ арқылы тегін ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, тест, презентация, авторлық бағдарлама т.б. жасау 30 материал жасау
Материалдар бөлімі - Барлық 400 000 материалдарды тегін 900 материал жүктеу
Аттестация ПББ тестеріне доступ аласыз шексіз
Көрнекілік бөлімі - 10 000 астам көрнекіліктерді жүктеу30 көрнекілік жүктеу
Жеке ҚМЖ бөлімінде - дайын ҚМЖ-ларды, презентацияларды жүктеу 150 файлды тегін жүктеу
Жинақталған ҚМЖ бөлімінде 10 файлды тегін жүктеу
Олимпиада, турнир, байқауларға 50% жеңілдік
Іс-шаралар (мини-курстар, семинарлар, конференциялар) тегін қатысу
1 - айлық
Шебер 7990 ₸ / айына
Таңдау
UstazTilegi AI - ЖИ арқылы тегін ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, тест, презентация, авторлық бағдарлама т.б. жасау 150 материал жасау
Материалдар бөлімі - Барлық 400 000 материалдарды тегін 900 материал жүктеу
Аттестация ПББ тестеріне доступ аласыз шексіз
Көрнекілік бөлімі - 10 000 астам көрнекіліктерді жүктеу90 көрнекілік жүктеу
Жеке ҚМЖ бөлімінде - дайын ҚМЖ-ларды, презентацияларды жүктеу 300 файлды тегін жүктеу
Жинақталған ҚМЖ бөлімінде 50 файлды тегін жүктеу
Олимпиада, турнир, байқауларға 50% жеңілдік
Іс-шаралар (мини-курстар, семинарлар, конференциялар) тегін қатысу
Назар аударыңыз!
Сіз барлық мүмкіндікті қолдандыңыз.
Қалған материалдарды ертең жүктей аласыз.
Ок
Материалдың қысқаша нұсқасы
10 сынып ЖМБ №23
ДӘІЖО___________
Қазақстан Республикасының
Білім және ғылым министрлігі
«»
КММ
(білім беру ұйымының
атауы)
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары
Энергетикалық алмасу кезеңдері. §44.Энергетикалық алмасу кезеңдері.
|
Бөлім: |
Тыныс алу |
|
Педагогтің аты-жөні: |
|
|
Күні: |
|
|
Сыныбы: 10 «ә,б» |
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Энергетикалық алмасу кезеңдері. §44.Энергетикалық алмасу кезеңдері. |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты |
10.1.4.4- энергетикалық алмасу кезеңдерін сипаттау; |
|
Сабақтың мақсаты: |
энергетикалық алмасу кезеңдерін сипаттайды; ЕБҚ: (қабылдауы баяу): сабақтың оқу мақсаты бойынша өз ойын сипаттайды; |
Сабақтың барысы: Ганье теориясы бойынша 9 сабақ бөлімі
|
Сабақ кезеңі |
Мұғалімнің әрекеті |
Оқушының әрекеті |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы 1.Оқушылардың назарын аудару |
Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау. «Кілт сөздерді сәйкестендіру» әдісі бойынша оқу мақсатына сай тапсырма беріледі. |
Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды. Кілт сөздерді мазмұнымен ауызша атау арқылы сәйкестендіреді. |
Кері байланыс: «Мадақтау» әдісі «Жарайсың!» «Тамаша жауап» т.б |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019ж
|
|
2.Сабақтың мақсатын таныстыру |
10.1.4.4- энергетикалық алмасу кезеңдерін сипаттау; |
Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады. |
«Өзін-өзі бағалау» әдісі |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
|
3.Бұрынғы білімін еске түсіру |
«Венн диаграммасы» Бір-бірімен айқасқан екі шеңбердің екі жағына салыстыруға берілетін нысандардың сипаттамаларын жазу. Ал айқасқан жерге екеуіне ортақ сипаттарды тізу. |
Бір-бірімен айқасқан екі шеңбердің екі жағына салыстыруға берілетін нысандардың сипаттамаларын жазады. Ал айқасқан жерге екеуіне ортақ сипаттарды тізіп шығады. Салыстыруға арналған тапсырмаларды осы диаграммаға салып, оқушылар қызыға толтырады. |
Кері байланыс: «Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады. «Керемет!» және т.б |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
|
Сабақтың ортасы 4.Жаңа тақырыпты таныстыру |
«Қазіргі атаулар» әдісі Мұғалім сабақ басында жаңа тақырып бойынша тақтаға бірнеше атау (терминдер) жазып қойып (3-4 атау), оқушыларға олардың мағынасы, мазмұны және өзара қатынасы мен байланысы туралы ойлануын сұрайды.
Энергетикалық алмасу Электрон донорлары Электрон акцепторлары Гликолиз Пирожүзім қышқылы |
«Қазіргі атаулар» әдісінде берілген термин сөздердің мағынасы мен мазмұнын айтады, топқа бірігіп отырады. |
Кері байланыс: «Мадақтау» әдісі «Жарайсың!» «Тамаша жауап» т.б |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
|
5.Оқушыларға бағыт бағдар беру |
«Кинометафора» әдісі. Мақсаты: Оқушының ой-өрісін, ойлау қабілетін дамыту. Бір мәселе бойынша бейнесюжеттен үзінді көрсету арқылы баланың өз ойын, ой-пікірлерін білуге болады. |
Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды. өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. |
«Өзін-өзі бағалау» әдісі |
Интерактивті панель бейнефильм https://www.youtube.com/watch?v=bYkwXclIOPQ |
|
6.Практикалық тапсырмалар беру |
Топтық жұмыс: «Фрейер моделі» әдісі. Энергетикалық алмасу кезеңдерін сипаттай аламызба? 1. Дайындық кезеңі 2. Оттексіз кезеңі 3. Оттекті кезеңі a. кезең анықтамасы! b. орнығуы қайда өтеді? c. химиялық айналуы; d. энергетикалық нәтижесі; |
Оқушылар топтасып өздеріне берілген тақырыптар бойынша оқулықтан мәліметтер іздейді. Топта бір-бірімен пікір алмасады. Ой қозғау жүзеге асады. |
«Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау» әдісі Қосымша балл үшін дескриптор: - энергетикалық алмасу кезеңдерін сипаттайды – 4 балл; |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж А3,А4 формат қағазы, маркер |
|
Сабақтың соңы 7.Кері байланыс беру |
«Биологиялық кері байланыс» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды. Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады. Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды. |
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды. |
Оқушылар бүгінгі тақырып бойынша түсінгені, түсінбегені, қиындық туғызған жері туралы айтады.
|
Презентация Бүгінгі тақырып бойынша түсінгенім...................... Бүгінгі тақырып бойынша маған ең қиын болған тұсы.............. Бүгінгі биология сабағы мен үшін.......................болды. Келесі биология сабағында мен ............................ болып келемін. |
|
8.Бағалау |
Жеке тапсырма: ЕБҚ тапсырма: «Борт журналы» - тақырыпты оқып үйренуде өз ойларын жазуға үйретудің әртүрлі әдіс-тәсілдерін қамтитын жалпылама атауы. «Борт журналы» қарапайым түрде мәтінді оқу алдында және оқу материалымен танысқан соң қолданылады.
Жеке жұмыс ҚБ тапсырмалары ҚМЖ қосымшасында орналасқан |
Оқушылар келесі сұрақтарға жауап жазады: Берілген тақырып бойынша маған не белгілі? Мен не білемін? Мәтіннен қандай жаңалық туралы білдім?
Оқушылар жеке жұмыс тапсырмасын орындайды. Бір-бірімен пікір алмасады. Ой қозғау жүзеге асады. |
Дескриптор: - сабақтың оқу мақсаты бойынша өз ойын сипаттайды – 7 балл;
Жеке жұмыс ҚБ тапсырмаларының дескрипторы ҚМЖ қосымшасында орналасқан |
Интерактивті панель, презентация Жұмыс дәптері |
|
9.Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру |
Шығармашылық жұмыс «§45.Митохондрияның құрылымдық компоненттері және олардың қызметі. §46.Митохондрия құрылымдары мен жасушалық тыныс алу процестерінің өзара байланысы.» |
Оқушылар берілген тақырыпша бойынша тірек сызба жасайды, берілген тапсырманы орындайды. |
«Өзін-өзі бағалау» әдісі |
Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАРҒА ҚОСЫМША
https://smk.edu.kz/Course/Topic/16/8154?lang=2
АҚПАРАТ ПАРАҒЫ
Энергетикалық алмасу кезеңдері
Энергентикалық алмасу – органикалық қосылстардың біртіндеп ыдырауының химиялық реакциялардың жиынтығы, энергияның бөлінуімен жүреді, осы түзілген энергияның бір бөлігі АТФ синтезіне жұмсалады. Синтезделген АТФ организмдер тіршілік әрекеті үшін универсальды энергия көзі болып келеді.
Аэробты организмдерде органикалық қосылыстардың ыдырау үдерісі үш этаптан құралады, әрбіреуі бірнеше ферментативті реакциялармен қосылып жүреді. Ферменттер химиялық реакциялардың активациясының энергиясын төмендетеді, соның арқасында энергия бірден бөлінбейді (жанған сіріңкенің энергиясы), біртіндеп бөлінеді.
Бірінші этап – дайындық. Бұл үдеріс көпжаушалы тірі ағзалардың асқортыу жолында жүреді. Бұл үдеріс асқортыу ферменттерінің көмегімен жүзеге асады. Біржасушалыларда – лизосомалардың ферменттерімен. БІрінші этапта нәруыздар – аминқышқылдарына дейін, майлар – глицерин мен май қышқылдарына, полисахаридтер – моносахаридтерге, нуклеин қышқылдары – нуклеотидтерге дейін ыдырайды. Бұл үдеріс асқорыту деп аталады.
Екінші этап – анаэробты, оттексіз немесе гликолиз деп аталды. Жасушаның цитоплазмасында жүреді. Жасушадағы басты энергия көзі – глюкоза болып келеді. Глюкозаның оттексіз ыдырауын анаэробты гликолиз деп атайды. Бұл этап бір-бірінен кейін бірі жалғасатын реакциялардан құралады, глюкозаны лактатқа айналдыру бойынша (сүт қышқылы). Лактаттың спортсмендердің бұлшық еттерінде болуы, олардың қажуына әкеледі.
Гликолиз нәтижесінде көп энергияның мөлшері түзіледі, бір бөлігі жылу түрінде жоғалады, екінші бөлігі АТФ синтезіне жұмсалады.
Гликолиздің жиынтық тендік реакциясы:
С3Н4О3 молекуласы – пирожүзім қышқылы немесе пируват, спирттік ашу кезінде өсімдік немесе ашытқылардың жасушаларында этил спиртіне дейін қалпына келе алады, кейбір бактериялардың және жануаралардың бұлшық еттерінде лактатқа айналады.
СН3СОСООН + НАДН -> С3Н6O3 + НАД + лактат.
Үшінші этап – оттекті, Кребс циклінен және тотықтырғыш фосфорлану механизмдерінен құралады. Бұл этап атмосферада қажетті деңгейде оттегінің жиналуынан мү
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
ЖИ арқылы жасау
Бөлісу
1 - айлық
Материал тарифі-96% жеңілдік
00
05
00
ҚМЖ
Ашық сабақ
Тәрбие сағаты
Презентация
БЖБ, ТЖБ тесттер
Көрнекіліктер
Балабақшаға арнарлған құжаттар
Мақала, Эссе
Дидактикалық ойындар
және тағы басқа 400 000 материал
Барлық 400 000 материалдарды шексіз
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
1 990 ₸ 49 000₸
1 айға қосылу
Материалға шағымдану
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
Жариялаған:
Тезекбаева Карлыгаш Толешовна
19 Қараша 2023
323Шағым жылдам қаралу үшін барынша толық ақпарат жіберіңіз
10 сынып ЖМБ, ҚМЖ, 2-тоқсан, 10.1.4.4- энергетикалық алмасу кезеңдерін сипаттау;
Тақырып бойынша 11 материал табылды
10 сынып ЖМБ, ҚМЖ, 2-тоқсан, 10.1.4.4- энергетикалық алмасу кезеңдерін сипаттау;
Материал туралы қысқаша түсінік
10 сынып ЖМБ, ҚМЖ, 2-тоқсан, 10.1.4.4- энергетикалық алмасу кезеңдерін сипаттау;
Материалдың қысқаша нұсқасы
10 сынып ЖМБ №23
ДӘІЖО___________
Қазақстан Республикасының
Білім және ғылым министрлігі
«»
КММ
(білім беру ұйымының
атауы)
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары
Энергетикалық алмасу кезеңдері. §44.Энергетикалық алмасу кезеңдері.
|
Бөлім: |
Тыныс алу |
|
Педагогтің аты-жөні: |
|
|
Күні: |
|
|
Сыныбы: 10 «ә,б» |
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Энергетикалық алмасу кезеңдері. §44.Энергетикалық алмасу кезеңдері. |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты |
10.1.4.4- энергетикалық алмасу кезеңдерін сипаттау; |
|
Сабақтың мақсаты: |
энергетикалық алмасу кезеңдерін сипаттайды; ЕБҚ: (қабылдауы баяу): сабақтың оқу мақсаты бойынша өз ойын сипаттайды; |
Сабақтың барысы: Ганье теориясы бойынша 9 сабақ бөлімі
|
Сабақ кезеңі |
Мұғалімнің әрекеті |
Оқушының әрекеті |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы 1.Оқушылардың назарын аудару |
Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау. «Кілт сөздерді сәйкестендіру» әдісі бойынша оқу мақсатына сай тапсырма беріледі. |
Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды. Кілт сөздерді мазмұнымен ауызша атау арқылы сәйкестендіреді. |
Кері байланыс: «Мадақтау» әдісі «Жарайсың!» «Тамаша жауап» т.б |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019ж
|
|
2.Сабақтың мақсатын таныстыру |
10.1.4.4- энергетикалық алмасу кезеңдерін сипаттау; |
Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады. |
«Өзін-өзі бағалау» әдісі |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
|
3.Бұрынғы білімін еске түсіру |
«Венн диаграммасы» Бір-бірімен айқасқан екі шеңбердің екі жағына салыстыруға берілетін нысандардың сипаттамаларын жазу. Ал айқасқан жерге екеуіне ортақ сипаттарды тізу. |
Бір-бірімен айқасқан екі шеңбердің екі жағына салыстыруға берілетін нысандардың сипаттамаларын жазады. Ал айқасқан жерге екеуіне ортақ сипаттарды тізіп шығады. Салыстыруға арналған тапсырмаларды осы диаграммаға салып, оқушылар қызыға толтырады. |
Кері байланыс: «Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады. «Керемет!» және т.б |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
|
Сабақтың ортасы 4.Жаңа тақырыпты таныстыру |
«Қазіргі атаулар» әдісі Мұғалім сабақ басында жаңа тақырып бойынша тақтаға бірнеше атау (терминдер) жазып қойып (3-4 атау), оқушыларға олардың мағынасы, мазмұны және өзара қатынасы мен байланысы туралы ойлануын сұрайды.
Энергетикалық алмасу Электрон донорлары Электрон акцепторлары Гликолиз Пирожүзім қышқылы |
«Қазіргі атаулар» әдісінде берілген термин сөздердің мағынасы мен мазмұнын айтады, топқа бірігіп отырады. |
Кері байланыс: «Мадақтау» әдісі «Жарайсың!» «Тамаша жауап» т.б |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
|
5.Оқушыларға бағыт бағдар беру |
«Кинометафора» әдісі. Мақсаты: Оқушының ой-өрісін, ойлау қабілетін дамыту. Бір мәселе бойынша бейнесюжеттен үзінді көрсету арқылы баланың өз ойын, ой-пікірлерін білуге болады. |
Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды. өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. |
«Өзін-өзі бағалау» әдісі |
Интерактивті панель бейнефильм https://www.youtube.com/watch?v=bYkwXclIOPQ |
|
6.Практикалық тапсырмалар беру |
Топтық жұмыс: «Фрейер моделі» әдісі. Энергетикалық алмасу кезеңдерін сипаттай аламызба? 1. Дайындық кезеңі 2. Оттексіз кезеңі 3. Оттекті кезеңі a. кезең анықтамасы! b. орнығуы қайда өтеді? c. химиялық айналуы; d. энергетикалық нәтижесі; |
Оқушылар топтасып өздеріне берілген тақырыптар бойынша оқулықтан мәліметтер іздейді. Топта бір-бірімен пікір алмасады. Ой қозғау жүзеге асады. |
«Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау» әдісі Қосымша балл үшін дескриптор: - энергетикалық алмасу кезеңдерін сипаттайды – 4 балл; |
Интерактивті панель, презентация Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж А3,А4 формат қағазы, маркер |
|
Сабақтың соңы 7.Кері байланыс беру |
«Биологиялық кері байланыс» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды. Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады. Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды. |
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды. |
Оқушылар бүгінгі тақырып бойынша түсінгені, түсінбегені, қиындық туғызған жері туралы айтады.
|
Презентация Бүгінгі тақырып бойынша түсінгенім...................... Бүгінгі тақырып бойынша маған ең қиын болған тұсы.............. Бүгінгі биология сабағы мен үшін.......................болды. Келесі биология сабағында мен ............................ болып келемін. |
|
8.Бағалау |
Жеке тапсырма: ЕБҚ тапсырма: «Борт журналы» - тақырыпты оқып үйренуде өз ойларын жазуға үйретудің әртүрлі әдіс-тәсілдерін қамтитын жалпылама атауы. «Борт журналы» қарапайым түрде мәтінді оқу алдында және оқу материалымен танысқан соң қолданылады.
Жеке жұмыс ҚБ тапсырмалары ҚМЖ қосымшасында орналасқан |
Оқушылар келесі сұрақтарға жауап жазады: Берілген тақырып бойынша маған не белгілі? Мен не білемін? Мәтіннен қандай жаңалық туралы білдім?
Оқушылар жеке жұмыс тапсырмасын орындайды. Бір-бірімен пікір алмасады. Ой қозғау жүзеге асады. |
Дескриптор: - сабақтың оқу мақсаты бойынша өз ойын сипаттайды – 7 балл;
Жеке жұмыс ҚБ тапсырмаларының дескрипторы ҚМЖ қосымшасында орналасқан |
Интерактивті панель, презентация Жұмыс дәптері |
|
9.Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру |
Шығармашылық жұмыс «§45.Митохондрияның құрылымдық компоненттері және олардың қызметі. §46.Митохондрия құрылымдары мен жасушалық тыныс алу процестерінің өзара байланысы.» |
Оқушылар берілген тақырыпша бойынша тірек сызба жасайды, берілген тапсырманы орындайды. |
«Өзін-өзі бағалау» әдісі |
Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж |
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАРҒА ҚОСЫМША
https://smk.edu.kz/Course/Topic/16/8154?lang=2
АҚПАРАТ ПАРАҒЫ
Энергетикалық алмасу кезеңдері
Энергентикалық алмасу – органикалық қосылстардың біртіндеп ыдырауының химиялық реакциялардың жиынтығы, энергияның бөлінуімен жүреді, осы түзілген энергияның бір бөлігі АТФ синтезіне жұмсалады. Синтезделген АТФ организмдер тіршілік әрекеті үшін универсальды энергия көзі болып келеді.
Аэробты организмдерде органикалық қосылыстардың ыдырау үдерісі үш этаптан құралады, әрбіреуі бірнеше ферментативті реакциялармен қосылып жүреді. Ферменттер химиялық реакциялардың активациясының энергиясын төмендетеді, соның арқасында энергия бірден бөлінбейді (жанған сіріңкенің энергиясы), біртіндеп бөлінеді.
Бірінші этап – дайындық. Бұл үдеріс көпжаушалы тірі ағзалардың асқортыу жолында жүреді. Бұл үдеріс асқортыу ферменттерінің көмегімен жүзеге асады. Біржасушалыларда – лизосомалардың ферменттерімен. БІрінші этапта нәруыздар – аминқышқылдарына дейін, майлар – глицерин мен май қышқылдарына, полисахаридтер – моносахаридтерге, нуклеин қышқылдары – нуклеотидтерге дейін ыдырайды. Бұл үдеріс асқорыту деп аталады.
Екінші этап – анаэробты, оттексіз немесе гликолиз деп аталды. Жасушаның цитоплазмасында жүреді. Жасушадағы басты энергия көзі – глюкоза болып келеді. Глюкозаның оттексіз ыдырауын анаэробты гликолиз деп атайды. Бұл этап бір-бірінен кейін бірі жалғасатын реакциялардан құралады, глюкозаны лактатқа айналдыру бойынша (сүт қышқылы). Лактаттың спортсмендердің бұлшық еттерінде болуы, олардың қажуына әкеледі.
Гликолиз нәтижесінде көп энергияның мөлшері түзіледі, бір бөлігі жылу түрінде жоғалады, екінші бөлігі АТФ синтезіне жұмсалады.
Гликолиздің жиынтық тендік реакциясы:
С3Н4О3 молекуласы – пирожүзім қышқылы немесе пируват, спирттік ашу кезінде өсімдік немесе ашытқылардың жасушаларында этил спиртіне дейін қалпына келе алады, кейбір бактериялардың және жануаралардың бұлшық еттерінде лактатқа айналады.
СН3СОСООН + НАДН -> С3Н6O3 + НАД + лактат.
Үшінші этап – оттекті, Кребс циклінен және тотықтырғыш фосфорлану механизмдерінен құралады. Бұл этап атмосферада қажетті деңгейде оттегінің жиналуынан мү
Жүктеу Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
19.11.2023
323
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Жариялаған:
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
шағым қалдыра аласыз
