№11 сабақ. Қанайналым жүйесі қалай жұмыс істейді?

Бекітемін:

Білім беру ұйымының атауы

«Бейнеу гимназиясы» КММ

Пәні:

Жаратылыстану

Бөлім:

Адам

Педагогтің аты-жөні:

Бисенгалиева С.Б.

Күні:

19.11.2024.

Сынып:

3

Сабақтың тақырыбы:

№11 сабақ. Қанайналым жүйесі қалай жұмыс істейді?

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

3.2.3.1 адамның ішкі ағзаларының орналасуын анықтау;

3.2.3.4 қан айналымы жүйесін және оның адам ағзасындағы рөлін сипаттау

3.2.3.5 адам ағзасының ауру мен инфекциядан қорғану жолдарын түсіндіру

3.1.2.2 жүргізілген эксперимент нәтижесін құрылған жоспарға сәйкес көрсету мен қорытынды жасау

Сабақтың мақсаты:

Қан айналым мүшелерімен танысады

Құндылықтар және оның мақсаты:

Ай құндылығы: Әділдік және жауапкершілік

Сабақ құндылығы: ЖАСАМПАЗДЫҚ ЖӘНЕ ЖАҢАШЫЛДЫҚ

Түрлі объектілердің жеке белгілерін салыстыра білу, заттарды жалпы белгілер бойынша талдау, біріктіру

Апта дәйексөзі: Жауапкершілік – адамгершілік қасиетінің көрінісі.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//

Уақыты

5 минут

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

3минут

Өткенді пысықтау

5 минут

Сабақтың ортасы

20 минут

Сергіту сәті

2 минут

Сабақты қорыту

5минут

ҚЖ

Үй тапсырмасы.

Кері байланыс

5 минут

Психологиялық ахуалды жақсарту

Амандасу, балалардың құралдарын түгендеу.

Мейірімді жүрекпен,

Ақ пейілді тілекпен,

Амандасып алайық,

Бір жадырап қалайық.

Өткенді пысықтау

Білімалушыларға карточкалар көрсету, олар сөздерді оқып алып, қай тақырыпқа сай екенін айтады, үй тапсырмасы бекітіледі.

Жаңа тақырыптың тақырыбын оқулықтан оқу, сабақ мақсатын хормен оқыту. Қанайналым мүшелерімен танысамыз. Өз тәжірибемде 2-сыныптан бастап сабақ мақсатын өздеріне оқытамын.

Балалар, қалай ойлайсыңдар, бүгінгі сабақта қандай тірек сөздермен жұмыс жасауға болады? Миға шабуыл жасаймын, балалардың ойын тыңдап болған соң слайдтан сабақтың тірек сөздерін көрсетемін, талдатамын.

Тірек сөздер: жүрек, күретамыр, көктамыр, қылтамыр.

Қызығушылықтарын ояту мақсатында жұмбақ жасырамын.

Жұмбақ шешу

Жанды мотор сынбайды,

Күні-түні тынбайды,

Кейде оның жүрісін

Дәрігерлер тыңдайды.

(.....)

Тарам-тарам бір ғалам,

Айқыш-ұйқыш шырғалаң.

Толған ағыс тоқтаса,

Жоғалады бар адам. (……..)

Оқулықпен жұмыс. «Ойлан, жұптас, бөліс» әдісі арқылы өтеді. Мәтін толық дауыстап тізбек бойынша оқылады. Білімалушылар өздері 1 сөйлемнен оқиды да сыныптастарын тыңдап отырады. Тақырып толық оқылып болған соң 1 ашық сұрақты ауызша қояды, оған көршісі жауап береді.

Ағзадағы қан қайда болады?

Қанайналым жүйесі қандай мүшелерден тұрады?

Күретамыр қандай болады?

Көктамыр қандай болады?

Қылтамыр қандай болады?

Қанайналым жүйесі туралы кім пікір айтты?

Қоректік заттар ағзамызға қалай жетеді?

Оттек қалай кетеді?

Қалдық заттар мен көмірқышқыл газ ағзамыздан қалай шығады?

Жауабы: Қантамырлар қоректік заттарды адам ағзасына түсіріп, асқорыту жүйесіне сіңіріп, бүкіл ағзаға таратады. Оттекке қаныққан қан күре тамыр арқылы ішкі мүшелерге келеді. Ондағы қалдық заттар мен көмірқышқыл газын көк тамыр бойымен сыртқа алып шығады

Тапсырмалар орындау:

1-қатарға

«Сәйкестендіру» тапсырмасы

2-қатарға

«Құпиясын тап» тапсырмасы

Ққрақрн айқрнақрлықрмы деқргеқрніқрміз – қрқанқрныңқр жүқррек арқрқықрлы қан тақрмырқрлақрры боқрйықрмен жылқржуқрын айқртақрмыз. Қанқрның жүқррек арқрқықрлы қан тақрмырқрлақрры боқрйықрмен қозқрғақрлықрсын қан айқрнақрлым жүқрйеқрсі деп ақртайқрды. Қан айқрнақрлым 26 сеқркунд іқршінқрде ақрдамқрның бүқркіл ағқрзақрсын тоқрлық айқрнақрлып шықрғақрды.

3-қатар

«Бақылаушы» балалар екі топтың жұмысын бақылап отырады.

Балалар үйден ата-анамен жасап келген моделін қорғайды. Сұрақтарға жауап береді

Қанайналым жүйесі қандай мүшелерден тұрады?

(Күретамыр, жүрек, көктамыр, қылтамыр) Модельден мүшелерді көрсетеді және оларды сипаттап береді.

ЕБҚ

Суреттен адамның жүрегін тап және оның пайдасы туралы айт.

Сергіту сәті

Музыка үнімен «жүректі» бір-біріне беру, яғни қанның адам бойымен жылжуын көрсету, қан тұйық шеңбер бойымен қозғалатынын дәлелдеу.

3-тапсырма

Жүректі не себепті моторға теңейді?

Адам ағзасында жүрек қайда орналасқан?

Қосымша ақпарат

Жүрек соғысы. Қан барлық ағзаларға, ұлпалар мен жасушаларға оттегі, су, қоректік заттар, тұз, дәрумендер жеткізіледі. Қан организмнен зиянды - заттарды шығарады. Жүректен күшпен итеріліп шығатын қан серпіні бірден қан тамырларына беріледі. Оны тамырдың соғуы дейді. Егер бір минуттағы тамыр соғысын есептесек, жүрек минутына неше рет жиырылып, босаңситынын анықтауға болады. Кішкентай балаларда тамыр минутына 120 рет, ал ересектерде 70 рет соғады. Балалардың организміңде 3 литрдей қызыл түсті ерекше сұйық зат – қан бар. Ересек адамда 5 – 6 литрдей қан.

Зерттеу жұмысы

Бірлескен жұмыс

4-тапсырма

А) Тамырдың соғуын санау.

Секіргіш жіппен секірмей тұрып тамыр соғысын бақылау, 20 рет секіргеннен кейін тағы да тамыр соғысын бақылау.

Денеге күш түскенде тамырдың соғысы қалай өзгереді?

Жауап: Тез соғады

Ә) сол қолды жоғары 1 минут көтеріп тұру, уақыт аяқталған соң сол қолды түсіріп тұрып екі қолды салыстыру. Сол қолға қанның аз тасымалдануынан қолымыз көгіс тартты.

5-тапсырма

«Жүрегі тас төбесіне шықты» сөзінің мағынасын ажырату. (қорыққанда)

ҚЖ:

Өзің білетін тағы қандай мәліметтер бар? Достарыңмен бөліс

Сен білесің бе?

17 ғасырда атақты ағылшын дәрігері, ғалым Уильям Гарвей жаңалық ашты. Ол ағзадағы қан тұйық шеңбер бойымен қозғалатынын дәлелдеді. Адамның және омыртқалы жануарлардың қан айналым жүйесі тұйықталған. Омыртқасыз жануарлардың ішінде шұбалшынның қан айналым жүйесі адамдардың қанайналым жүйесі сияқты тұйық яғни жүректен шыққан қан жүрекке қайтып кұйылады. Ал қалған омыртқасыз жануарларда жүректен шыққан қан басқа мүшелерге тарап кетеді.

Жасанды интеллекттің пікірін тыңдау.

Уильям Гарвей ағзадағы қанның қызметі туралы

Үй тапсырмасы

Қанайналым жүйесі мүшелерінің қызметі жайында жазып кел.

Кері байланыс «Бал арасы»

Оқушыларға не білгендігі туралы пікір алмасуды және екі сұрақтан дайындауды тапсырады. Содан кейін әрбір жұп кезектесіп сұрақ қояды, ол сұраққа жауапты мұғалім немесе басқа оқушылар береді. Сонымен осы техника негізінде мұғалімнің берген мәліметтері қорытындыланады, өңделеді.

Мақсаты:

Бір-біріне құрмет сезімін ояту

Амандасады

Үй тапсырмасын тексеру

Тапсырмалар

ды орындайды

Ақпаратпен танысады

Сұрақтарға жауап береді

Жеке жұмыс жасайды

Тақырыпты толық оқиды

Сұрақ құрастырады

Тапсырмалар орындайды

Құпиясын тауып мәтінді оқиды

Балалар достарының жұмысын бақылап отырады

Модель жасайды

Суреттен адамның жүрегін табады

Қимыл жасайды

Ақпаратпен танысады

Тапсырманы орындайды

Жұмыс жасайды

Қосымша жұмыс атқарады

ЖИ

Үй тапсырмасын алады

Кері байланыс береді

Мақтап, мадақтап отыру

Дескриптор:

Тыныс алу мүшелері жайында өз қорытындысын айтады-1б

Ас қайда қорытылатынын айтады-1б

Тамаша!

Дескриптор:

Қоректік заттар ағзамызға қалай жететінін түсіндіреді-1б

Кереметсіңдер!

Дескриптор:

Жұмбақ шешеді-1б

Керемет!

Дескриптор:

Адам ағзасында қанайналым жүйесі туралы сұрақтар құрастырып айтады-1б

Тамаша!

Керемет екен!

Тамаша!

Дескриптор:

Тамырдың соғуын санайды-1б

Тамаша!

Дескриптор:

Парақта жазылған құпияны тауып оқиды-1б

Тамаша!

Дескриптор:

Сәйкестендіреді-1балл

Құпиясын табады-1балл

Макетті қорғайды-1балл

«Жүрекшені» тұйық шеңбер бойымен көршісіне береді.

Адам ағзасындағы жүректің қызметімен танысады.

Секіргіш жіп

Тамырдың соғуын санау-1б

«Бал арасы» әдісі

Суреттер

Суреттер

Оқу құралдары

Жұмыс дәптері

Суреттер

Оқулық

Кесте

Оқулық

Суреттер, макеттер

ЖИ

Кері байланыс тақтасы