БЖБ-да қамтылатын тақырыптар

Құқықтық мемлекет түсінігі

Азаматтық қоғамдағы үкіметтік емес ұйымдар Әлем құрылысының постбиполярлық жүйесі

Оқу мақсаты

11.2.1.2 Құқықтық мемлекеттің қалыптасуының алғышарттарын зерттеу

11.2.1.9 Мемлекеттердегі үкіметтік емес ұйымдардың қызметін бағалау

11.2.2.3 Қазіргі кездегі халықаралық қатынастарды сипаттау үшін «постбиполярлық жүйе», «көпвекторлы саясат», «бір

полярлы әлем» ұғымдарын қолдану

Бағалау критерийі

Білім алушы

• Құқықтық мемлекет жайлы әр түрлі кезеңдерде, әр түрлі ойшылдардың ойларын сәйкестендіру арқылы құқықтық мемлекеттің қалыптасуының алғышарттарын зерттейді.

• Мемлекеттердегі үкіметтік емес ұйымдардың қызметіне баға береді.

• «Постбиполярлық жүйе», «көпвекторлы саясат», «бір полярлы әлем» ұғымдарын қолданып, әлем құрылысының постбиполярлық жүйесінің белгілеріне сипаттама береді.

Ойлау дағдыларының

деңгейлері

Қолдану

Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты

30. минут

Ойшылдар

Құқықтық мемлекет туралы ойлары

1

Платон

Б.з.б 428/427-348/347жж

А

Заң билігі жоқ жерде, мемлекеттік құрылым нысаны жоқ. Мемлекет – әділеттілікті қамтамасыз ететін мәжбүрлеуші күш.

2

Аристотель

б.з.б 384-322 жж

В

XVII ғасырда құқықтық мемлекеттер идеясын классикалық айқындаушы ағылшын ойшылы. Ол жеке тұлға еркіндігін заң тыйым салмаған барлық жағдайда өз қалауына қарай және басқа адамның белгісіз өзіндік қалауы мен тұрақсыз еркіне тәуелсіз болу ретінде сипаттады.

3

Цицерон

б.з.б 106-43 жж

С

Күшіне енбеген және қандай да бір адамның билігіндегі заңы бар мемлекеттің құрдымға кететінін көріп отырмын.Керісінше, заң билеушілерге үстемдік еткен мемлекетте барлығы жақсы дамиды.

4

Дж Локк

/1632-1704 жж/

Д

Мемлекетті пайда табу көзіне айналдыру тек масқара ғана емес, қылмыскерлік және әділетсіздік. Ол мемлекетті «жалпыұлттық тәртіп» ретінде, ал заңды азаматтық қоғамның «байланыстырушы буыны» ретінде анықтады.

5

Монтескье

/1689-1755 жж/

Е

Мемлекетті құқықтық заңдарға бағынған көптеген адамның бірігуі деп санады.Құқықтық және адамгершілік заңдарының бастауына практикалық сана немесе адамдардың еркін қалауы жатады. Егер адам тұтастай алғанда өз жауапкершілігін түсінуге дейін көтерілсе, адам моральдық тұлға болып қалыптасады.

6

И.Кант

/1724-1804 жж/

Ж

Құқық – нағыз бостандық, мемлекет осы бостандықты қамтамасыз ететін институт. Мемлекет ешуақытта мәжбүрлеуші және күштеуші болмауы керек. Мемлекет құқықтық бағытты, терең адамгершілік мазмұнды, есті, қоғам мен жеке тұлға үшін пайдалы болуы керек.

7

Гегель

/1770-1831 жж/

З

Билікті заң шығарушы, атқарушы, сот билігі деп тармақтарға бөлу теориясының негізін қалаушы француз ағартушысы.Құқықтық мемлекет құруды ол азаматтық қоғамдағы саяси бостандықпен байланыстырды.

8

Т.Джефферсон

/1743-1826 жж/

И

Қала-мемлекеттердің екі негізгі түрін ажыратып көрсетті:

1. Қайырымды қала-мемлекет

2. Қайырымсыз қала-мемлекет. Оның ойынша, қайырымды қала-мемлекетте билеушілер қала мүддесі мен оның тұрғындарына қамқор болады.

9

Әл-Фараби

/870-950 жж/

К

АҚШ Тәуелсіздік декларациясының авторы. (1776 жылы)АҚШ-тың 3-ші президенті және 2-ші вице-президенті. Ол алғаш рет құқықтық мемлекет принциптері, адам құқықтары мен бостандықтары туралы айтты.

1

2

3

4

5

6

7

8

9

№

Үкіметтік емес ұйымдар атауы

Қашан, қайда құрылды?

Қызметі

1

Халықаралық құқық ассоциациясы

2

Шегарасыз дәрігерлер ұйымы

3

Гринпис халықаралық ұйымы

4

Халықаралық амнистия ұйымы

Әлем құрылысының постбиполярлық жүйесінің белгілері

Сипаттамасы

Бірполярлық (АҚШ-тың үстемдігі)

Көпполярлық үрдістер

Глобализация және аймақтану

Халықаралық қауіпсіздік мәселелері

Ақпараттық және цифрлық революция

Жаңа бәсекелестіктің пайда болуы

Қорытынды ой