400 000+ дайын материалды шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар, көрнекіліктер және авторлық материалдар - 690 тг-ден бастап
Тақырып бойынша 31 материал табылды

11 сыныпқа арналған БЖБ

Материал туралы қысқаша түсінік
4 тоқсанға арналға 11 сыныптар үшін БЖБ
Материалдың қысқаша нұсқасы

«Космология» бөлімі бойынша жиынтық бағалау


Оқу мақсаттары

        1. көрінерлік және абсолют жұлдыздық шаманы анықтау үшін формулаларды қолдану;

        2. Күннің сәулеленуін сипаттау үшін Стефан-Больцман және Винн заңдарын қолдану;

        3. Жұлдыздар эволюциясын түсіндіру үшін Герцшпрунг- Рассель диаграммасын қолдану;

11.10.1.10 Хаббл заңын қолданып, Әлемнің жасын бағалай алу;

Бағалау критерийі

Білім алушы


  • көрінерлік және абсолют жұлдыздық шаманы анықтау үшін формулаларды қолданады және есптеуді жүргізеді;

  • Күннің беттік температурасын анықтау үшін Стефан- Больцман заңын қолданады;

  • Герцшпрунг-Рассель диаграммасын қолдана отырып, тұжырымдамалардың дұрысы мен қатесін анықтайды;

  • Хаббл заңын қолдана отырып, берілген галактиканың арақашықтығын және жасын анықтайды;

Ойлау дағдыларының деңгейлері

Қолдану

Орындау уақыты

25 минут


Тапсырмалар


  1. Альтаир жұлдызының көрінерлік жұлдыздық шамасы 0,77m. Ол 16,8 жарық жылына тең қашықтықта орналасқан. Альтаир жұлдызының абсолюттік жұлдыздық шамасын анықтаңыз.

[3]


  1. Радиусы 7*105 км болатын Күн бетінің температураны анықтаңыз. Күннің жарқырауы 3,84*1026 Вт, δ=5,67*10-8 Вт/м2К4. [4]

  2. Суретте Герцшпрунг-Рассел диаграммасы бейнеленген.


(а) төменде көрсетілген бес тұжырымнан дұрысын(тарын) анықтап дөңгелектеп белгілеңіз.

    1. жұлдыздардың көпшілігі қызыл ергежейлілер болып келеді.

    2. негізгі тізбектегі К спектріндегі жұлдыздардың класының «өмірлік циклі», В спектріндегі жұлдыздардың класының «өмірлік циклінен» қысқарақ болады.

    3. асқын алып жұлдыздардың орташа тығыздығы өте жоғары болады.

    4. Денеб жұлдызының беттік температурасы 8550 К және ол М спектрдегі жұлдыздар класына жатады.

    5. Эридан-40 жұлдызы ақ ергежейлілерге жатады, себебі оның массасы Күн массасының 0.5 құрайды. [2]


(b) (а) тапсырмасында берілген бес тұжырымның қателерін анықтап, неліктен қате екендігін түсіндіріп жазыңыз. [3]

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................


4. (а) алыстау жылдамдығы 1,5*104 км/с болатын галактиканың бізден қандай арақашықта орналасқандығын анықтаңыз. (75 км/сМпк) [2]


(b) осы галактиканың жасын анықтаңыз. [2]



Жалпы балл: 16

Бағалау критерийі

Тапсырма

Дескриптор

Балл

Білім алушы

көрінерлік және абсолют жұлдыздық шаманы анықтау үшін формулаларды қолданады және

есптеуді жүргізеді;

1

Жарық жылын қажетті шамаға дұрыс

айналдырады; Формуласы дұрыс; Есептеуі дұрыс;

1


1

1

Күннің беттік температурасын анықтау үшін Стефан-Больцман

заңын қолданады;

2

Күн беті ауданының формуласын жазды 1 м2 ауданнан бөлінетін қуат формуласын жазады; Стефан-Больцман заңын қолданады; температурасын дұрыс анықтайды;

1

1

1

1

Герцшпрунг-Рассель диаграммасын қолдана отырып, тұжырымдамалардың дұрысы мен қатесін

анықтайды;

3

Диаграммаға қатысты берілген тұжырымды ішінен дұрысын анықтайды;

1

1

Қате тұжырымды неліктен қате екендігіне сипаттама жазады;

1

1

1

Хаббл заңын қолдана отырып, берілген галактиканың арақашықтығын және жасын

анықтайды;

4

Формула жазады; Есептейді; Формула жазады; Есептейді

1

1

1

1

Жалпы балл

16


Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
1 ұстаз жүктеп алған
21.07.2026
8
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі