«Космология»
бөлімі
бойынша
жиынтық
бағалау
Оқу
мақсаттары
|
– көрінерлік
және абсолют
жұлдыздық
шаманы
анықтау
үшін
формулаларды
қолдану;
–
Күннің
сәулеленуін
сипаттау
үшін
Стефан-Больцман
және Винн
заңдарын қолдану;
– Жұлдыздар
эволюциясын
түсіндіру
үшін
Герцшпрунг-
Рассель
диаграммасын
қолдану;
11.10.1.10
– Хаббл
заңын қолданып,
Әлемнің жасын бағалай алу;
|
Бағалау
критерийі
|
Білім
алушы
|
|
көрінерлік
және
абсолют
жұлдыздық
шаманы
анықтау
үшін
формулаларды
қолданады
және
есптеуді
жүргізеді;
Күннің
беттік
температурасын
анықтау
үшін
Стефан-
Больцман
заңын
қолданады;
Герцшпрунг-Рассель
диаграммасын қолдана отырып,
тұжырымдамалардың
дұрысы
мен
қатесін
анықтайды;
Хаббл
заңын қолдана отырып, берілген
галактиканың
арақашықтығын
және
жасын
анықтайды;
|
Ойлау
дағдыларының
деңгейлері
|
Қолдану
|
Орындау
уақыты
|
25
минут
|
Тапсырмалар
Альтаир
жұлдызының көрінерлік жұлдыздық шамасы
0,77m. Ол 16,8 жарық жылына тең
қашықтықта
орналасқан.
Альтаир
жұлдызының
абсолюттік
жұлдыздық
шамасын
анықтаңыз.
[3]
Радиусы
7*105
км болатын Күн бетінің температураны
анықтаңыз. Күннің жарқырауы
3,84*1026
Вт, δ=5,67*10-8
Вт/м2К4. [4]
Суретте
Герцшпрунг-Рассел
диаграммасы
бейнеленген.
(а) төменде
көрсетілген
бес тұжырымнан
дұрысын(тарын)
анықтап
дөңгелектеп
белгілеңіз.
жұлдыздардың
көпшілігі
қызыл
ергежейлілер
болып
келеді.
негізгі
тізбектегі
К
спектріндегі
жұлдыздардың
класының
«өмірлік
циклі»,
В
спектріндегі
жұлдыздардың
класының
«өмірлік
циклінен»
қысқарақ
болады.
асқын
алып
жұлдыздардың
орташа
тығыздығы
өте
жоғары
болады.
Денеб
жұлдызының
беттік
температурасы
8550
К
және
ол
М
спектрдегі
жұлдыздар
класына
жатады.
Эридан-40
жұлдызы ақ ергежейлілерге жатады,
себебі оның массасы Күн массасының
0.5
құрайды. [2]
(b) (а) тапсырмасында берілген бес
тұжырымның қателерін анықтап, неліктен
қате екендігін
түсіндіріп
жазыңыз. [3]
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
4. (а) алыстау жылдамдығы 1,5*104 км/с
болатын галактиканың бізден қандай
арақашықта
орналасқандығын
анықтаңыз. (75
км/сМпк) [2]
(b)
осы галактиканың
жасын анықтаңыз. [2]
Жалпы
балл:
16
Бағалау
критерийі
|
Тапсырма
№
|
Дескриптор
|
Балл
|
Білім
алушы
|
көрінерлік
және
абсолют
жұлдыздық
шаманы
анықтау
үшін
формулаларды
қолданады
және
есптеуді
жүргізеді;
|
1
|
Жарық
жылын
қажетті
шамаға
дұрыс
айналдырады;
Формуласы
дұрыс;
Есептеуі
дұрыс;
|
1
1
1
|
Күннің
беттік
температурасын
анықтау
үшін
Стефан-Больцман
заңын
қолданады;
|
2
|
Күн беті ауданының
формуласын жазды 1 м2
ауданнан бөлінетін қуат формуласын
жазады; Стефан-Больцман
заңын қолданады;
температурасын
дұрыс анықтайды;
|
1
1
1
1
|
Герцшпрунг-Рассель
диаграммасын
қолдана
отырып,
тұжырымдамалардың
дұрысы
мен
қатесін
анықтайды;
|
3
|
Диаграммаға
қатысты
берілген
тұжырымды
ішінен
дұрысын
анықтайды;
|
1
1
|
Қате
тұжырымды
неліктен
қате
екендігіне
сипаттама
жазады;
|
1
1
1
|
Хаббл
заңын қолдана
отырып,
берілген
галактиканың
арақашықтығын
және
жасын
анықтайды;
|
4
|
Формула
жазады;
Есептейді;
Формула
жазады;
Есептейді
|
1
1
1
1
|
Жалпы
балл
|
16
|